Religija Srbije

Osnovna religija u Srbiji je pravoslavlje. Pored hrišćanskog pravoslavnog stanovništva, u Srbiji postoje druge verske zajednice : islamska, rimo katolička, protestantska, jevrejska i druge. U Srbiji su kroz vekove, točkom burne istorije, urezana obeležja i običaji različitih religija, o kojima danas svedoči značajno kulturno i umetničko nasleđe, očuvano graditeljstvo i velelepne svetinje, građene u najlepšim predelima Srbije. Kulturno i versko nasleđe Srbije, ukrašeno svim zemaljskim lepotama kojima se slavi Premudrost Božja, predstavlja skladan prikaz različitih tumačenja suštine, koje upravo zato, iako pod izrazitim uticajima celovitosti kojima pripadaju, zaslužuju posebnu pažnju posmatrača.

Naša veka u Boga nije magijski čin koji nas automatski štiti od neke opasnosti, već nas uči pre svega brizi i ljubavi za bližnje, poverenju u Boga da sve što prolazimo sa duhovnim optimizmom. Otac Sava Janjić

Kod Rusa je zabeleženo u 10-12. stoleću da su u Panoniji, Sremu i Iliriku živeli Sloveni u doba Apostola Pavla, da je tim ruskim precima propovedao hrišćanstvo Apostol Pavle. Ovo predanje iz PVL – Povest vremenih let – Nestorova hronika, prim.prir. se uklapa u arheološke podatke o iseljavanju Slovena – Ilira iz uglavnom srpskog Ponudavlja ka Dnjepru. Djordje Janković

Tokom duge istorije Slovena – Srba ugušeni su mnogi predhrišćanski običaji koji su se hiljdama godina prenosili sa kolena na koleno. Neki od tih običaja se i dalje prenose i vraćaju veru da jedino iskonska povezanost prirode i čoveka, kao i međusobno poštovanje među ljudima i verama i nacijama može da povede svet na bolje. Prelazak Slovena na hrišćanrvo nije išao lako, prvenstvano zbog veoma jake staroslovenske vere koja je utemeljna na božanstvima i verovanjima koja su bila neraskidivo vezana za ritam i cikluse u prirodi, rađanje i umiranje, pa je novo pridolazeća religija iz korena menjala njihov odnos sa verom i životom.

Prvi srpski pravoslavni manastiri su sagrađeni u 9. veku na području današnje Makedonije. Od sredine 12. veka i vladavine dinastije Nemanjića, osnivača države Srba Raške, nastale u slivovima reka Lima, gornje Drine sa Pivom i Tarom, doline Ibra i gornjem toku Zapadne Morave, sa glavnim gradom Rasom, /odakle potiče njen naziv Raška/, su srpski pravoslavni manastiri imali značajnu kulturnu i obrazovnu ulogu takozvane Stare Srbije. Pravoslavne manastire su od 12. veka širom Srbije gradili njeni mudri, produhovljeni i vizionarski zadužbinari i dobrotvori, kao karakteristične oaze kulture, umetnosti, istorije, književnosti i identiteta srpskog naroda, kao i bolnice i mesta dočeka nemoćnih i bolesnih. Srpska pravoslavna crkva ima veliki broj crkava i manastira koji su bili ‘srpski univerziteti’ : Hilandar, Pećka patrijaršija, Visoki Dečani, Studenica, Žiča, Gračanica, Sopoćani, Devič, Mileševa, Ravanica, Ljubostinja, Ćelije, Tronoša, Ostrog, Cetinjski manastir, Vujan, Hopovo, Krušedol, Vraćevšnica, Manasija, Đurđevi stupovi, Lepavina, Krka, Krupa, Dragović, Banjska, Piva, Savina, Soko, Gornjak, Vitovnica, Radovašnica, Tavna, Moštanica, Dobrun i drugi…

U srpskim srednjovekovnim manastirima, nemerljivih lepota, odvija/o se molitveni život svetih monaha, ispunjen mudrošću, ljubavlju, molitvom, predivnim mirisom tamjana i svetlošću večno upaljenih sveća, uzvišenošću, pokajanjem, milošću prema svima koji pate zbog nepravde, jer su srpski srednjovekovni manastiri, od nastanka do današnjih dana, središta prosvećenog učenja koja prenose na najšire slojeve stanovništva. U srpskim manastirima, naročito onim iz 14. veka, kada se već osećala opasnost od nadolazeće turske sile, postoji niz fresaka na kojima u prikazani sveti ratnici, što bi se moglo smatrati likovnim izrazom klicanja precima za pomoć u nevolji…. Svrha je njihovo arhetipsko prisustvo, obezbeđenje podrške najboljih te zajednice iz prošlih vremena u sadašnjim prilikama.

Danas su srpski manastiri, kao i često u prošlosti, nosioci boljitka života naroda, jer se monaštvo, osim svog redovnog poslušanja, bavi i poljoprivrednom proizvodnjom i drugim poslušanjima i poslovima /za svoje potrebe i posluženje brojnih poklonika-hodočasnika i gostiju/. Manastiri Srbije su prvenstveno domovi monaha i monahinja, koji primaju posetioce. Drevna tradicija pravoslavnog hrišćanstva je u manastirima Srbije očuvana do današnjeg doba u udaljenim, planinskim područjima Srbije. U riznicama srpskih pravoslavnih svetinja je sačuvana bogata srpska istorija, vidljiva u veličanstvenom fresko-slikarstvu, ikonama, očuvanim nepoznatim rukopisima, svetim relikvijama i jevanđeljima. Na teritoriji Srbije postoje mnogobrojni manastiri – duhovne svetinje /152/ koje su značajno spomeničko i kulturno nasleđe, među kojima su najznačajniji srpski srednjovekovni manastiri uvršteni u UNESCO svetsku kulturnu baštinu. Stoga su srpski pravoslavni manastiri, po našem mišljenju, među najboljim brandovima Srbije i osnovni motiv mnogih PANACOMP aranzmana, kao naš doprinos sveukupnoj “mentalnoj ekologiji”.

Miroslavljevo Jevanđelje je najstariji i najlepši spomenik srpske pismenosti, napisan napisan na srpskom jeziku ćiriličnim alfabetom i ukrašen prekrasnim pozlaćenim ornamentima, ilustracijama i ukrasima najverovatnije od 1180. do 1187. godine u manastiru Svetog Petra i Pavla u Bijelom Polju. 2005. godine je Miroslavljevo jevanđelje upisano u UNESCO kulturno nasleđe. Miroslavljevo Jevanđelje je srednjovekovni pozlaćeni rukopis “krasnopisan” ukrasima za humskog kneza Miroslava, sina Zavide i brata Velikog župana Stefana Nemanje. Miroslavljevo Jevanđelje je jedan od najraskošnijih i najdragocenijih rukopisa svoje vrste i najstarija srpska knjiga na ćirilici. Knjiga u kožnom povezu sa 181 listova minijatura i kaligrafije izuzetne lepote koja predstavlja Miroslavljevo Jevanđelje pripada grupi prosvetljenih rukopisa posebne vrste i ikonografije nastale spajanjem kulturnih elemenata Zapada /Italije/ i Istoka /Vizantije/. Srpski srednjovekovni rukopis Miroslavljevog Jevanđelja je jedno od najvažnijih svedočanstava tokova umetničkih uticaja sa Zapada i obrnuto. Miroslavljevo Jevanđelje predstavlja liturgijske sadržaje Jevanđelja i razvoja srpske srednjovekovne ornamentike, a takođe opisuje hrišćanske knezove sa kraja 12. veka. Ovaj srednjovekovni rukopis neprocenjive vrednosti, vrhunski pergament i pozlata, bogatstvo bojene ornamentike i pozlaćeni inicijali, jezička složenost i raznovrsnost oblika napisanih za srpskog kneza Miroslava je gotovo potpuno sačuvan. Sudeći po ostacima voska jasno je da Miroslavljevo Jevanđelje nije često korišćeno u liturgijske svrhe. Tokom otomanske vladavine je Miroslavljevo Jevanđelje pohranjeno i čuvano u Manastiru Hilandaru na Svetoj Gori. Danas se Miroslavljevo Jevanđelje čuva u Narodnom Muzeju u Beogradu, svedočeći o svojoj burnoj, osam vekova dugoj istoriji koji je univerzalna baština. Miroslavljevo Jevanđelje je drugi po redu pokretni spomenik kulture Srbije koji je deo UNESCO kulturne baštine, posle upisa celokupne arhive svetski čuvenog i genijalnog pronalazača, istrazivača i naučnika srpskog porekla Nikole Tesle (1856-1943).

SHARE IT: