Manastir Gradište

Manastir Gradište u Buljarici kod Petrovca je jedan od bisera srednjovekovne Paštrovske Svete gore koja zahvata najlepši deo južne obale Jadrana, od Budve do Čanja-Sutomora. Po predanju, manastir Gradiste je podignut 1116. godine na ostacima antičke građevine ili groblja, a u pisanim dokumentima prvi put se pominje u povelji kralja Milutina 1305. godine, kojom se potvrđuje da ga je kraljica Jelena, kraljeva majka, darivala manastiru Bogorodice Ratačke. Manastir Gradiste je dugo bio metoh manastira Visoki Dečani.

Celina manastira Gradište je okružena zidom sa puškarnicama i sastoji se iz tri crkve i konaka na platou okruženom bujnom i mirisnom mediteranskom vegetacijom. Glavna manastirska crkva posvećena je Svetom Nikoli i oslikana je motivima iz Starog i Novog zaveta i likovima Nemanjića. Druga crkva manastira Gradište je posevećena Svetom Savi, a ispred crkve posvećene Uspenju Bogorodice je seosko groblje. Manastir Gradiste je u istoriji više puta rušen, paljen i obnavljan, posebno je stradao u napadu Mahmud paše Bušatlije, 1785. godine i tokom Drugog svetskog rata, kada su ga opljačkali i spalili Italijani. Poslednji put je manastir Gradište obnovljen posle razornog zemljotresa 1979. godine.

Manastirske crkve čuvaju vredne ikonostase izrađene krajem 18. i sredinom 19. veka. U crkvi Svetog Nikole je i retka ikona Svetog Hristofora na kojoj je svetitelj predstavljen sa životinjskom, odnosno psećo-magarećom glavom. Ova jedinstvena ikona okružena je sa dvanaest kvadratnih polja u kojima su oslikani apostoli. U donjem delu ikone predstavljeni su likovi šest stojećih figura svetitelja. U istom ikonostasnom redu pored ove ikone nalazi se ikona sa likom Svetog Nikole. Ovde je takođe naslikan lik Svetog Hristifora sa životinjskom glavom – psa ili magarca, što predstavlja konačnu pobedu hrišćanstva nad paganizmom, kako je naslikano u manastiru Sukovu u jugoistočnoj Srbiji. Iznad prestonih ikona, drugu zonu ikonostasa čini friz apostola sa središnjom kompozicijom Deizisa. U manastiru Gradište napisan je prvi Srpski bukvar koji je 1597. godine štampan u Veneciji. Taj bukvar su napisali monasi Stefan od Paštrovića i Inok Sava, dečanski monah, takođe Paštrović.

Buljarica je dobila ime po bratstvu Buljarević, koje je po prvi put pomenuto 1423. kada je gospodar Jovan Buljarević, zajedno sa viđenijim ljudima iz plemena Paštrović, potpisao sporazum sa Mletačkom Republikom. Stanovništvo Buljarice se uglavnom bavilo stočarstvom i poljoprivredom, posebno proizvodnjom vina i maslinarstvom – proizvodnjom maslinovog ulja. Prema popisu iz 2011. u Buljarici živi 800 stanovnika, a danas ima mnogo više stanovnika. Danas je najzastupljenija privredna grana turizam, jer je plaža u Buljarici poznata po izuzetnoj dužini od oko 2200 metara i sitnom pesku, ribljim restoranima, barovima i kafeterijama, kao i opremi za vodene sportove.

SHARE IT: