Istorija Srbije

Putnik koji putuje Srbijom je prvenstveno iznenađen i oduševljen brojnim tragovima i znakovima njene duge, bogate i raznolike prošlosti, jer je teritorija Srbije bila nastanjena pre četrdesetak hiljada godina. Prisustvo ljudskih zajednica starijeg kamenog doba u Srbiji posvedočeno je u krečnjačom obodu Timočkog basena – Zlotska pećina, na zapadnim padinama Svrljiških planina – Prekonoška pećina, na severnim obroncima Maljena – pećina Petnica i Visoka pećina, i na ograncima Crnog vrha – pećina pod Jerininim brdom, u selu Gradac i Venčaca – pećina Risovača.

Srbi, odnosno najstariji Sloveni su nastanjivali Podunavlje /područje oko Dunava-Istera/ od najstarijih vremena i poznati su u istorijskim spisima kao brojna plemena Iliro-tračana, što svaki ozbiljan istraživač danas odlično zna. Kolevka prve civilizacije je nastala na Dunavu, a Vinča je ‘kulturna matrica sveta’, poznatija kao ‘stara Evropa’ ili trgovački centar i daleka preteča trgovine po Sredozemlju, Levantu i Istoku /Slobodan M. Filipović – Kulturna kolevka holocena/.

Neki istraživači se uporno bore protiv lažne i skrivene istorije Srbije, tvrdnjama da su Srbi na današnjim prostorima Srbije živeli više od 7.500 godina i da su zvanično imali drevni srpski kalendar, kojim su počeli da broje godine od 5508. godine pre Hrista. Ova istraživanja navode najstarije srpske dinastije, po kojima je despot Stefan Đurađ Branković poginuo 6935. godine i da je knez Lazar poginuo u Boju na Kosovu 6893. godine. Kod Srba su sačuvani solarni simboli od prepotopskih vremena do 20. veka – simbol rađanja, rasta, života i besmrtnosti, kuća Sunca – crkva u selu Gorovič kod Topole.

Skrivena istorija i arheologija postepeno otkrivaju da su Srbi pravi Arijevci, Alani, Hiperborejci, Sarmati... ‘Među Venedskim narodima, oni koje nazivamo ponekad Mezima, nastanjeni su između Elbe i Sale, prodiru u pogranične delove Saske i Tiringije. Od svih Venedskih naroda, najneustrašiviji i najbrojniji su Sorabi Bojemi, kao i Abodriti, po kojima se Majsen nazivao Sirbija ili Sorabija, a pre toga Bohemija’.  M. Rajnhard, O poreklu Majsenaca. ‘Prema starim rukopisima, ti Vendi u Majsenu su granicari, njihova se teritorija prostire od Majsena do Gornje Lužice, odnosno od Elbe do Sale’. Disputationem historicam de Serbis.

“Svet srednjega veka satkan je od dela ljudi koji su tada živeli, kao što je i današnji svet od istih tvari sazidan — ljudskih vrlina i mana, pohlepe i milosrđa, mržnje i ljubavi”, Tibor Živković

Kasije Dion kaže: prešavši reku Ister, pleme Bastarni osvoji Meziju koja je bila nasuprot njihovoj državi, a takođe i Tribale koji su bili njihovi susedi, kao i Dardance koji su naseljavali njihovu tribalsku zemlju. I svaki put kada su to učinili, nije bilo veze sa Rimljanima, već kada su prešli planinu Hemus – današnju Staru planinu ili planinu Balkan.  Ovaj podatak o Dardancima koji naseljavaju tribalsku zemlju se može odnositi samo na područja oko reka Južne Morave i Nišave, što znači da ovo područje nije bilo u neposrednom interesu Rimljana do osvajanja cara Marka Licinija Krasa. Po Herodotu – 484 -425/413 pre nove ere, područje naseljeno Tribalima u 5. veku pre nove ere je obuhvatalo teritoriju zapadno od reke Iskar u Bugarskoj, područje srpskog Podunavlja i Pomoravlja /oko reka Dunava i Morave/, deo Kolubare, Istočne Srbije, severozapadne Bugarske, sve na jug do Skopja. Izraz Tribali određuje isključivo Srbe i često se pojavljuje u vizantijskim istorijskim spisima i kod drugih srednjovekovnih evropskih autora – Tribali su Srbi.

Na prostoru Paraćinsko-jagodinske kotline i duž toka Velike, Zapadne i Južne Morave se život drevnih Protosrba odvijao još u najstarijim periodima civilizacije, o čemu nam svedoče brojni nalazi i lokaliteti iz svih civilizacijskih perioda i vrlo brojni istorijski zapisi.

Tokom rimske vladavine su Srbi sa severa došli da pomognu svojim sunarodnicima, starosedeocima, tu ostali i očuvali sve svoje običaje i jezik. U 4. veku, tokom vladavine Konstantina Velikog /306-337/ na području Gornje Mezije su dve provincije, Prva Mezija /Moesia Prima/ i Dardanija – Dardania, dok su Priobalna Dakija /Dacia Ripensis/ i Sredozemlja Dakija /Dacia Mediterranea/ nastale podelom Donje Mezije. Pri kraju 4. veka /379-395/ stvaranjem prefekture Ilirik, nastale su dve dijaceze – Makedonija /Macedonid/ i Dakija /Dacia/. U sklopu dijaceze Dakije su bile provincije Gornja Mezija, Priobalna Dakija, Sredozemna Dakija, Dardanija i Prevalitana /Preavalis/. Današnja teritorija Srbije približno odgovara drevnim provincijama Mezije Prime, Dacia Mediteranee i Dardanije. Poslednjih 20 godina je naučno utvrđeno da apsolutno nema arheoloških, niti istorijskih tragova da su srpski preci navodno naselili Balkansko poluostrvo tokom 5. i 6. veka, u širem području između četiri mora – Crnog, Jadranskog, Egejskog i Jonskog, u jednoj od velikih migracija Evrope.

Srbija je osnovana 490. godine s prestonicom u Skadru, a od tada pa do 1171. godine, kad vlast preuzima Stefan Nemanja, Srbija je trajala oko 700 godina i imala je više od četrdeset krunisanih kraljeva. Prednemanjićka Srbija se prostirala od Crnog mora do iza Trsta, što u 18. veku svedoče i Andrija Kačić Miošić i Sebastijan Dolči, tadašnji istoričar iz Venecije. Pre Stefana Nemanje, Srbijom su vladale tri dinastije: Svevladovići /od 490. do 641. godine/, Svetimirovići /od 641. do 794. godine/ i Oštrivojevići /od 724. do 1171. godine/. U ranom srednjem veku srpski narod je živeo u nekoliko svojih država, koje su najstariji srpske zemlje Raška/Srbija i Bosna u unutrašnjosti Helma, dok su u primorju bile Duklja, Travunija, Konavli, Zahumlje i Dalmacija-Paganija/Neretljanska kneževina. U Duklji posle dva ustanka protiv romejske vlasti dolazi knez Stefan Vojislav. Njega nasleđuje sin Mihailo koji je postao i prvi srpski kralj, najverovatnije 1077. godine. On je nastavljač aktivne srpske spoljne politike protiv Vizantije i pod svoju vlast je stavio Travuniju i Zahumlje. Posle poraza Romeja kod Mancikerta, 1071. godine, podržao je bugarske ustanike koji su ustali zbog fiskalne politike romejskih vlasti i poslao im svog sina Konstantina Bodina.

Pečat kneza Strojimira dokaz je da srpska državnost datira još iz 9. veka. Naprevljen je od zlata, težine 15.46 grama, a visok je 1.94 centimetara, pečatna pločica je kružnog oblika prečnika 1.35 centimetara. Sam pečat kneza Strojimira je kupastog oblika sa alkom na vrhu. Ima kružno natpisno polje sa patrijaršiskim krstom sa stopom, oko koga je grčki natpis “Bože, pomozi Strojimiru”. Pečat kneza Strojimira je napravljen u nekoj od vizantijskih carskih zlatara u Solunu, Atini ili Carigradu. Postojanje pečata kneza Strojimira dokazuje da su u ondašnjoj Srbiji postojali administracija, arhiva i pridvorska kancelarija, koje su karakterisale jednu državu. Prisustvo dvostrukog krsta na pečatu ukazuje na činjenicu da je njegov naručilac bio hrišćanin, a može se pretpostaviti da su i njegovi preci bili hrišćani, što je protivno dosadašnjem shvatanju da su srpski knezovi primili hrišćanstvo između 867. i 870. godine. Pečat kneza Strojimira se može videti u izložbi Istorijskog muzeja Srbije.

Na dinarskom prostoru između reka Ibra, Drine, i Jadrana, Zapadne Morave, Tare, Kupe i Posavine je nastala srpska srednjovekovna država Raška, sa jednom od prvih i najstarijih srpskih srednjovekovnih prestonica. Od početka srednjeg veka, a verovatno i ranije su Srbi prisutni i na istoku, u Pomoravlju, Timoku, planinskom Banatu, a na jugu u Podrimlju do Povardarja i u današnjoj Albaniji, ali su tu izmešani sa drugim Slovenima. Na ovom prostoru je postojala srpska feudalna država Raška /Raschka, Rascia, Rassa/, kasnije Srbija, i Duklja, kasnije Zeta i Crna Gora, koje su ujedinile susedna srpska plemena u najznačajniju srednjovekovnu državu na Balkanu, koja je u 9. veku prihvatila hrišćanstvo. Raška je geografska oblast u jugozapadnoj Srbiji koja je ime dobila po istoimenoj reci. Ras-Raška se poklapa sa teritorijom koja je bila pod juristikcijom Episkopije Ras, koja je na osnovu izvora obuhvatala srednjovekovne župe – Raška, Jelčanica, Pnuća, Ljudska, Cenica, Jelakci-Gornji Ibar, Brvenik, Zvečan, Ibar, Studenica, Jehošanica, Sitnica, Lab i Drškovina. U zapadnim izvorima /Venecija, Italija, Vatikan, Dubrovnik, Kotor, Nemačka, Ugarska/ prihvaćeno je ime Rasciae /Raška/, Regnum Rasciae /Kraljevina Raška/. Tako se ovaj prostor nazivao u zapadnim /latinskim/ izvorima i kada je srpska srednjovekovna država veoma proširena na ostale srpske zemlje u 14. veku, tokom vladavine kralja Milutina i cara Dušana. Raška je i kasnije, sve do kraja 19. veka bilo ime za ovu oblast, kao i širi prostor, što je bio sinonim za Srbiju, a Rašani za Srbe.

U srednjem veku Raška je bila jedna od srpskih župa čiji su župani od početka 12. veka počeli da predvode srpske pohode protiv Vizantije umesto prve srpske kraljevine Zete, da bi njen veliki župan Stevan Nemanja u drugoj polovini 12. veka postao najmoćniji među srpskim vladarima, stvorivši državu čija je prestonica bio Ras, koji se nalazio nedaleko od današnjeg Novog Pazara. Stefan Nemanja, koga je vizantijski car priznavao za velikog srpskog župana je 1159. godine osnovao dinastiju Nemanjića, koja je uspešno vladala Srbijom naredna dva veka. Iz Nemanjine države se potom, pod njegovim potomcima Nemanjićima, razvila Kraljevina Srbija, a u 14. veku i Srpsko Carstvo. Sin Stefana Nemanje i njegov naslednik, Stefan Nemanjić Prvovenčani je 1217. godine krunisan sa Papinim blagoslovom za kralja čitave srpske države. Njegov brat, Rastko – prvi srpski arhiepiskop Sava je uspeo u nastojanju da odstrani papski uticaj na srpsko kraljevstvo. 1219. godine je Sveti Sava dobio saglasnost Patrijarha u Konstantinopolju za autokefalnost srpske pravoslavne crkve. Jačina srpskog srednjovekovnog kraljevstva je poremećena jačanjem i veličanjem Bugarskog carstva tokom vladavine Ivana II /Ivana Asena/, ali je srpska nemanjićka država doživela svoj vrhunac tokom vladavine Stefana Dušana, krunisanog za kralja 1331. i 1346. godine za srpskog cara, postavši najjača imperija na Balkanskom poluostrvu čiju je većinu teritorije posedovala. Srpska država je u svim evropskih državama uvažavana po svom velikom privrednom, društvenom i kulturnom značaju.

Nakon smrti Stefana Dušana 1355. godine, srpsko carstvo se raspada i pada pod vlast Otomanske imperije. Fatalna Bitka na reci Marici se odigrala 26. septembra 1371. godine između ujedinjene srpske vojske despota Jovana Uglješe i brata kralja Vukašina Mrnjavčevića, na jednoj strani i Turaka na drugoj strani, u blizini grada Černomena u današnjoj Bugarskoj. Braća Mrnjavčevići nisu samo bili poraženi u ovoj krvavoj borbi, već su obojica poginuli, kao i veliki broj srpskih ratnika i vlastele. Mesto Bitke na Marici 1371. godine, kada su se kraljevi Vukašin i Uglješa sukobili sa Turcima predvodeći svoje vojske, bilo je nazvano i poznato kao “Sirf-Sindugi” – srpski poraz. Poraz srpske vojske u Bitci na Marici, 1371. godine je imao najdalekosežnije posledice po Balkan do pada Konstaninopolja 1453. godine pod osmansku vlast, jer je Osmanskom carstvu otvorio mogućnost osvajanja i prodora u Makedoniju, Srbiju i Grčku.

Naslednik kralja Uroša, Lazar Hrebeljanović se zadovoljio titulom kneza. Sveti Knez Lazar je pogubljen 1389. godine u dramatičnoj Kosovskoj bitci – Bitci na Kosovom Polju, kada je stradala vrhuška srpskog plemstva, a sudbina nezavisne Srbije zapečaćena otomanskom turskom vlašću. Stoga Kosovo za Srbe ima poseban identitetski zavet i simbolički značaj. Sinu kneza Lazara, despotu Stefanu Lazareviću je dodeljena vazalna vlast /1389 – 1427/ u oslabljenoj i podeljenoj Srbiji pod sultanom Bajazitom I, kome je plaćao danak i imao obavezu da šalje svoju vojsku da se bori na strani turske vojske, što je bio slučaj i sa drugim hrišćanskim vladarima Balkana, među kojima je bio takođe i vizantijski car. Postoje svedočanstva o teškom stanju u kome su se našli Balkanski narodi jer su Turci napali, osvojili i gotovo potpuno uništili veličanstveno Rimsko carstvo, čiji stanovnici nisu bili primorani samo na plaćanje danka Turcima, već su gotovo potpuno bili pod njihovom vlašću. Iako su Stefan Lazarević i njegov naslednik, Đurađ Branković, /vladao od 1427. do 1456. godine/ primili titule despota /vazala/ Vizantijske Imperije, Turci su sistematski osvajali njihove posede. Sukob za prevlašću među Brankovićima se završio 1459. godine padom Smedereva i pripajanjem Srbije Otomanskom carstvu pod sultanom Muhamedom II. Beograd, tada pod vlašću Ugarske pada 1521. godine pod tursku vlast. Tokom vekovne turske vladavine nad Srbijom narodna tradicija i sećanje na Dušanovo carstvo su očuvani zahvaljujući Srpskoj pravoslavnoj crkvi.

 

Srbija je postala turska pokrajina sa pašalukom ustoličenim u Beogradu. Pohod Mustafa-paše Keprilija, kod nas poznatijeg Mustafa pase Ćuprilića, 1690. godine, spada među najznačajnije događaje iz vremena tzv. Bečkog ili Velikog rata /1683-1699./ Turska vlast je bila neizdrživa, jer je srpsko plemstvo istrebljeno, a pravoslavni seljaci tretirani kao roblje. Krajem 17. veka je Austrija objavila rat Turskoj i time dala povod srpskom življu da poveruje u mogućnost konačnog oslobođenja. Međutim, kada srpsko stanovništvo shvati da je u očima velikih sila samo sredstvo za njihovo međusobno raskusurivanje, nade u moguće oslobođenje se raspršuju i sve se završava velikom seobom Srba u daleke severne krajeve u Ugarsku, pod vodstvom Arsenija Čarnojevića. Mnogi Srbi su se povukli iz južnih krajeva zemlje u Austriju i Ugarsku, proterani od Turaka. Islam je u to vreme bio u procvatu, posebno u Raškoj, na Kosovu i u Bosni. Brojni Srbi i Hrvati su primili islam, što je konačno dovelo do nastanka bosanske nacije. Vladavina Turaka Osmanlija je imala ključni uticaj na istoriju Srbije : prožimanje kultura Slovena, Vizantinaca, Arapa i Turaka, tako da su i danas vidljiva mnoga znamenja i kulturna obeležja iz vremena Otomanskog carstva. Vladavina Turske je trajala do 1804. godine, kada Srbija uspešno diže ustanak protiv otomanske viševekovne tiranije, da bi 1867. godine poslednje turske trupe napustile Srbiju.

Ustav Srbije iz 1869. godine je posle Berlinskog kongresa, obezbedio veću moć Skupštine, što Sanstefanski mir 1878. godine dovodi do ponovnog uspostavljanja srpske države i njene formalne nezavisnosti. Jačanje parlamentarne vlasti i širenje ekonomske moći je Srbiji omogućilo prestižni status u okruženju, što je snažno privlačilo Južne Slovene koji su ostali pod vlašću Austrougarske imperije. Pripajanje Bosne i Hercegovine Austro-ugarskoj carevini 1908. godine je ugušilo razmišljanja o ujedinjenu ovog regiona sa Srbijom. 1912. godine su Bugarska, Grčka, Crna Gora i Srbija objavile rat oslabljenom Otomanskom carstvu, oduzevši njegov veći deo preostalim evropskim vladarima. Drugi Balkanski rat je 1913. godine takode vođen oko granica. Bugarska je napala Srbiju i Grčku, što je dovelo do invazije i njenog delimičnog rasparčavanja između balkanskih saveznika i Turske. 1913. godine su Austrijanci obavestili Italijansku vladu da će napasti Srbiju. Italijanski premijer je 1914. je to potvrdio izjavom da : ‘Telegram ukazuje da je ubistvo nadvojvode bilo povod, a ne uzrok ultimatuma Austrije Srbiji i otkriva razloge Austrijske ratne akcije – napada na Srbiju jula 1914. godine. Ultimatum Austrougarske carevine Srbiji je imao krajnju svrhu – Austrijanci su bili uvereni da će ga Srbiji odbaciti, što je opravdalo njihov ratni napad. Engleska, Rusija i Francuska su se međusobno dogovorile da iskoriste konflikt između Austrije i Srbije kao izgovor za započinjanje rata do istrebljenja Nemačke. Zapravo, austrijski načelnik generalstaba General Hotzendorf je zahtevao neočekivani rat kako bi porazio Srbiju, koju je od 1906. napadao više od 25 puta. Veliki rat je započeo i vođen zbog mnogo različitih faktora i uzroka – nacionalizam, imperijalizam, militarizam i nedostatak organizacije uređenja međunarodnih odnosa, koji su, primenjivani po pojedinačno skovanim ugovorima nekih nacija, bili često i protivrečni ugovorima između drugih nacija. Hrišćanski carevi iz Berlina i Beča su poveli brutalni i nemilosrdni rat protiv Srba, koji su, sa svojom južnoslovenskom braćom iz Hrvatske i Slovenije, tokom vekova bili njihova odbrambena granica. Pitanje je sada ko je zapravo hrišćanska nacija : Srbi, koji su, nepotpomognuti, stravično patili petsto godina zbog Hrišćanstva, ili Nemci, koji su stekli svoju slavu ujedinjenjem sa Islamom, uništivši malu srpsku naciju ? više Kosovo Day /1389 – 1916/ For Cross and Freedom

Srpska vojska je vodila herojsku borbu u pobedničkim ratovima tokom Balkanskih ratova i Prvog Svetskog rata, ali je 1915. godine nadjačana, nakon bugarskog pridruživanja Silama osovine i nemačke pomoći Austriji. Srpski vojnici su ostvarili zadivljujuće herojstvo i napore, koji su ih, posle užasno teskih borbi protiv opasnog neprijatelja, nepodnošljivih muka, stradanja i žrtava, tifusa, gladi, iscrpljenosti i oskudica svih vrsta, doveli preko neprohodnih, snegom prekrivenih planinskih vrhova Albanije – venaca Prokletija, preko mora do Krfa i Soluna, odakle su se, uz pomoć hrabrih saveznika, borili da povrate svoju državu, za slobodu i sajedinjenje sa svojom braćom u Kraljevini Srba, Hrvata i Slovenaca. Na Albansku golgotu je krenulo 400.000 srpskih vojnika i civila, preživelo je 150.000. Od onih koji su preživeli je 4.500 umrlo na ostrvu Vido.

U Prvom Svetskom ratu je Srbija imala 1.264.000 žrtava, što je bilo 28% njenog ukupnog stanovništva, odnosno 58% muške populacije, što je jedinstvena demografska katastrofa. Zbog ogromnih gubitaka Srpske vojske tokom Albanske golgote, ovaj istorijski momenat Srbi smatraju jednom od najvećih tragedija svoje nacionalne istorije. Preživeli srpski vojnici i civili u povlačenju preko Albanije su bili toliko iscrpljeni i izgladneli da su hiljade umirale tokom narednih nedelja posle Albanske golgote. Srpska vojska i vlada su se povukle na grčko ostvro Krf, gde je 1917. godine proglašena zajednica Južnih Slovena, od predstavnika Srba, Hrvata, Slovenaca i Crnogoraca. 1918. godine je zvanično nastala Kraljevina Srba, Hrvata i Slovenaca, na čelu sa srpskim Kraljem Petrom I. Pozitivni stav Zapada prema Srbiji je stvoren tokom Prvog svetskog rata dok su Srbi jedini suštinski bili protiv Centralnih sila – Nemačke i saveznika.

Srpska ljubav prema otadžbini, odanost i ljubav prema slobodi i srpska herojsko-pesnička poezija privlačili su pažnju svetskih ličnosti, od Napoleona do Getea, od Bajrona do Viktora Igoa. Nedavno štampanja knjiga američke autorke Nancy Cramer,Retreat to Victory in 1915” predstavlja herojsku priču o povlačenju srpske vojske u sigurnost i kasnijoj pobedi nad Bugarima. Molimo pogledajte šta o svojoj knjizi svedoči autorka – Why I wrote this Book jer je u pitanju istina koju svi posetioci Srbije treba da znaju, te ste dobrodošli da nas kontaktirate za narudžbu ove dragocene knjige o nesrećnoj srpskoj istoriji, nadljudskoj hrabrosti, patriotimu i junačkoj duši Srbije, kako kaže Gospođa Cramer.

Dan kapitulacije Nemačke u Prvom svetskom ratu je državni praznik u Republici Srbiji, koji se obeležava 11. novembra. Ovaj datum podseća na dan kada su, 11. novembra 1918. godine u železničkom vagonu u Kompijenu, sile Antante potpisale primirje sa Nemačkom i time okončale Prvi svetski rat.

27. marta 1941. godine, dva dana posle potpisivanja pakta jugoslovenske vlade sa silama Osovine, jugoslovenski oficiri, potpomognuti od britanske tajne službe, svrgavaju državni režim naklonjen silama Osovine. Iako je Kraljevina Jugoslavija, pod Kraljem Petrom II potpisala 05. aprila 1941. godine prijateljski pakt o nenapadanju sa Sovjetskim Savezom, državni kancelar Nemačke – nacisticki vođa Reichskanzler Adolf Hitler daje direktan nalog za “uništenje Jugoslovenske države vojnom silom” i započinje masivni napad na Jugoslaviju 6. aprila – na Uskrs, kada je Beograd žestoko bombardovan i teško razoren, uz mnogo žrtava. Više od 300000 jugoslovenskih oficira i vojnika je uhapšeno, dok je samo 200 Nemaca stradalo u napadu na Jugoslaviju. Tokom Drugog svetskog rata, Srbija je bila okupirana država-igračka u rukama Nemačke, koja je obuhvatala današnju teritoriju centralne Srbije i Banata, poznatu pod nazivom Nedićeva Srbija. Draža Mihailović i Josip Broz Tito su vodili odvojene i često potpuno suprostavljene gerilske otpore u pokušaju da oslobode naciju od okupacije Centralnih sila. Međutim, delovi današnje teritorije Srbije su bili pod okupacijom Hitlerovih kolaboracionih vojski Hrvatske, Mađarske, Bugarske, Albanije i Italije. Legendarni srpski general Drugog svetskog rata Draža Mihajlović je predvodio kraljevu armiju protiv Hitlera, komunista i grozne hrvatske ustašije, ali je od Čerčila dobio nož u leđa koji je neobjašnjivo zamenio britansku podršku Titu – podrškom komunistima. Okupatori su počinili mnoge stravične i brutalne zločine nad civilnim stanovništvom, posebno nad Srbima i Jevrejima, o čemu postoje brojna svedočanstva i diplomatski izveštaji.

Od 1945. godine Srbije je bila jedna od šest ustavnih jedinica Socijalističke Federativne Republike Jugoslavije. „Bratstvo i jedinstvo” je kao političku formulu stvorila Jugoslovenska Komunistička Partija tokom Drugog svetskog rata. Kao jednu od političkih vrednosti koje su proistekle iz narodno-oslobodilačke borbe, bratstvo i jedinstvo je postalo deo revolucionalne tradicije i značajno uticalo na oblikovanje jugoslovenske posleratne istorijske i društvene svesti. Poznata kao Titova Jugoslavija, pod vođstvom Jugoslovenske komunističke Partije do raspada 1992. godine, sačinjavale su je nezavisne socijalističke republike Slovenija, Hrvatska, Srbija, Bosna i Hercegovina, Crna Gora i Makedonija.

Slobodan Milošević je 1986. godine postao predsednik Komunističke Partije Srbije. Bez obzira na građanske ratove u susednim republikama Hrvatskoj i Bosni i Hercegovini, UN su nametnule privredne sankcije Jugoslaviji, koje su oslabljene u septembru 1994. godine, kada je Srbija objavila da ukida pomoć Srbima u Bosni. Pad Republike Srpske Krajine /RSK/ i egzodus nekoliko stotina hiljada Srba iz Hrvatske i Bosne i Hercegovine u avgustu 1995. godine samo je jedna od tragedija koje su proizvedene raspadom bivše Socijalističke Federativne Republike Jugoslavije. Ovaj težak istorijski period za Srbe u operaciji Oluja koja je imala logističku i tehničku podršku Amerike i koja se danas izuzetno retko pominje, predstavlja najveću, najgnusniju, najprljaviju i najkrvaviju podvalu jednom civilizovanom evropskom narodu na samom kraju 20. veka, a objašnjenja događaja su uprošćena do prostakluka, prepuna izbegavanja odgovornosti, sa nedopustivo ciničnim prebacivanjem krivice na druge.

1995. godine su u Dejtonu – SAD predsednici Srbije, Bosne i Hrvatske potpisali mirovni sporazum čime je završen jedan potpuno nepotreban konflikt. Srbija je bila mirna do 1998. godine, kada su počeli sukobi na Kosovu i Metohiji. Želja većine etnički čistih Albanaca na Kosovu za nezavisnošću ili njihovom prisajedinjenju sa Albanijom se manifestuje terorizmom i krvavim ishodima. Početkom 1989. je Slobodan Milošević ukinuo autonomiju Kosovu i Metohiji, koju je Tito formirao i definisao Ustavom 1974. godine, kada su poslate vojne snage da spreče proteste većinskog albanskog stanovništva na Kosovu.

Tokom 1998. i 1999. su nastavljeni sukobi na Kosovu i Metohiji između jugoslovenskih snaga bezbednosti i kontraverzne “Oslobodilačke vojske Kosova”, što je 1999. rezultiralo brutalnim NATO vazdušnim napadima na srpske vojne i brojne civilne ciljeve u trajanju od 78 dana. NATO bombardovanje Srbije je prekinuto 10. juna 1999. kada se predsednik Slobodan Milošević, potpisom Kumanovskog sporazuma, saglasio sa povlačenjem svih bezbednosnih snaga, uključujući i vojne i policijske, zamenivši ih međunarodnim snagama bezbednosti, u zamenu da Kosovo formalno ostane u okviru jugoslovenske federacije.

Od 1992. do 2003. godine Srbija je, skupa sa Crnom Gorom, bila članica Savezne Republike Jugoslavije.

Demokratska opozicija Srbije je pobedila na skupštinskim izborima održanim u decembru 2000. godine kada je, nakon Miloševićevog gubitka vlasti od Vojislava Kostunice, formirana prva nekomunistička, nesocijalistička vlada u Srbiji posle 55 godina. Zoran Đinđić je postao predsednik vlade Republike Srbije. Demokratska opozicija Srbije se obavezala da stvori tržišnu privredu i razmontira autoritarnu vlast koju je uspostavio Milošević i potom, 2001. godine, isporučila nekadašnjeg predsednika zemlje Sudu za ratne zločine UN u Hagu. Odnosi između Đinđića i jugoslovenskog predsednika Koštunice su postali veoma zategnuti, kroz značajna nastojanja predsednika vlade zainteresovanog za podsticanje privrede i odnosa sa Zapadnom Evropom, u odnosu na očuvanje jugoslovenske federacije. Đinđić je ubijen 12. marta 2003. godine i srpski zvaničnici su optužili kriminalnu bandu odgovornom za ubistvo. Ubistvo srpskog premijera Zorana Đinđića je izazvalo intenzivna hapšenja vladinih, bezbednosnih i kriminogenih ličnosti povezanih sa organizovanim kriminalom i prethodnom vladavinom Miloševica.

Od 2003. do 2006. godine Srbija je bila članica Državne zajednice Srbije i Crne Gore, nastale nakon Savezne Republike Jugoslavije.

17. marta. 2004. godine Kosovo i Metohija je opet buknulo u pogrom i rulju anti-srpskog nasilja koje je primoralo na iselavanje Srba iz mešovitih urbanih i izolovanih srpskih etničkih sredina. Ogromna šteta je naneta uništavanjem srpskog i svetskog neprocenjivog kulturnog nasleđa. Predsednik Koštunica je pozvao, kao i ranije, na podelu pokrajine Kosovo na srpske i albanske kantone. UN i kosovski Albanci su odbacili takav predlog, dok su Srbi ostali suprostavljeni potpunoj nezavisnosti Kosova, tako da je konačni status Kosova još nedefinisan.

Prethodni predsednik Srbije je bio Boris Tadic, prozapadni reformista i predsednik Demokratske stranke /DS/. Boris Tadić je za predsednika Republike Srbije izabran sa 53% glasova u drugom krugu predsedničkih izbora u Srbiji, održanim 27. juna 2004. godine, nakon nekoliko neuspelih izbora  2002. godine. 21. 05. 2006. Crna Gora je održala referendum o održivosti Unije državne zajednice sa Srbijom. Sledećeg dana, državno potvrđeni rezultati od 55,5% glasača su ozvaničili nezavisnost Crne Gore, prevagnuvši iznad 55% glasova potrebnih za održavanje referenduma. 03.06.2006. godine je Skupština Crne Gore proglasila nezavisnost Republike Crne Gore. 05.06.2006. godine je Narodna Skupština Srbije proglasila Republiku Srbiju za naslednika Državne zajednice.

Na svečanoj sednici Skupstine Srbije, koja je održana u Domu Narodne skupštine u Beogradu, 8. novembra 2006. godine, proglašen je Novi Ustav Srbije, koji stupa na snagu danom proglašenja u parlamentu. U reprezentativnom zdanju na Trgu Nikole Pašića, u kome su do sada svečano proglašavani svi ustavi bivše jugoslovenske države, prvi put proglašen je i Ustav Srbije.

Srbi su stalno /bili/ demonizovani jer se dosledno suprostavljaju hegemonističkim ambicijama Zapada u regionu Balkana. Zahvaljujući svojoj dugoj i bogatoj istoriji Srbija ima mnogo zanimljivih i uzbudljivih znamenitosti i sadržaja koje treba upoznati.

SHARE IT: