Tvrđava Novo Brdo

Tvrđava Novo Brdo

Novo Brdo je strednjovekovna tvrdjava u južnoj srpskoj pokrajini Kosovo i Metohija. Tvrđava Novo Brdo se nalazi se na vrhu Male Planine, između Prilepnice i Krive Reke, severno od Gnjilana.  Grad Novo Brdo je osnovan početkom 14. veka, a sredinom istog veka postaje najznačajnije i najveće rudarsko naselje i urbano središte srednjovekovne Srbije, odakle je eksploatisano zlato i srebro, kojim se trgovalo u čitavom regionu. Osim srpskog stanovništva, u gradu Novom Brdu su živeli Sasi, Dubrovčani, Grci i Albanci. Novo Brdo je bio značajan rudarski i trgovački centar toga doba, sa velikom srednjovekovnom tvrđavom, sagrađenom na vrhu napuštenog vulkana. Ostaci Novog Brda, sa nekadašnjim delovima za stanovanje, koji okružuju čitavo utvrđenje, mogu se i danas videti. Južno od grada Novog Brda otkriveni su i ostaci crkve koju su podigli Sasi i Dubrovčani, tzv. Saška crkva. Gradska crkva u Novom Brdu je bila posvećena Svetom Nikoli i njeni dobro očuvani temelji su danas vidljivi. U crkvi je pronađeno 900 grobova.

U unutrašnjem zidu tvrđave Novo Brdo je vidljiv veliki krst, ugrađen u stene.  Dvorac ili tvrđavu Novo Brdo su u prošlosti smatrali da potiče iz vremena Vizantije i Srednjovekovne srpske države. Novo Brdo se prvi put se pominje u istorijskim dokumentima iz 1326. godine. U vreme cara Stefana Dušana ovde je radila kovnica novca, a od 1349. godine kovali su se groševi sa nazivom grada. Tvrđavu Novo Brdo čine Gornji i Donji grad sa osam kula. Grad Novo Brdo je imao svoj gradski i rudarski statut (1412.), kao i kovnicu novca, zbog čega je i u Evropi nazivan „Srebrno brdo“. Grad Novo Brdo je najduže pružao otpor Turcima iz svojih obližnjih utvrđenja, Prizrenca i Prilepca, dok nije konačno zauzet 1455 god. Od tada tvrđava Novo Brdo gubi svoj raniji značaj i ugled, te je konačno napuštena početkom 17. veka. Po predanju Turaka iz Novog Brda, kao i po generalnom predanju gnjilanskog kraja, a posebno po predanju porodice Džinić iz Gnjilana, naselje Novo Brdo je nastalo kada je utvrđenje izgubilo svoj upravni i administrativni značaj, kada je vlast nad regionom preuzela porodica Džinić.  Porodica begova Džinića /nekadašnja porodica Gjinoli/ se doselila na Kosovo iz severne Albanije u 18. veku. Njihova vlast je porasla do te mere da je zbacila vladavinu drugih turskih vladara u Prištini, preuzevši vlast nad čitavim područjem u svoje ruke. Slaba turska uprava im je priznala vladarski status i dodelila im upravu nad područjem Kosova. U nameri da prošire svoju vlast, begovi Džinići su se proglasili vladarima regiona Novog Brda, kada su pogubili dizdara koji je upravljao tom kazom, koja je tada obuhvatala i područje Gnjilana i Pomoravlja.  Po predanju je poslednji turski vladar Novog Brda bio Abdul Fetaf ef, koji je umro 1778. /ili 1764. godine/.  Džamija sa turbetom u Novom Brdu je dobro očuvana i može se posetiti. Radovi na istraživanju i obnovi Novog Brda su u toku. Posetiocima tvrđave Novo Brdo se toplo preporučuje da se osveže u obližnjem kafeu, ili u originalnom seoskom turističkom domaćinstvu u selu Zebincu, koje se uspešno bavi poljoprivrednom proizvodnjom i priprema vrhunski kvalitetnu hranu, a takođe omogućava upoznavanje autentičnog načina života stanovnika ovog kraja Kosova i Metohije.

SHARE IT: