Tirana Albanija

Tiranu, glavni grad Albanije, sa strateški i privredno važnim polažajem u središtu zemlje, na obroncima planine Dajti i primorskog pojasa nizije, osnovao je 1614. godine Sulejman Paša Barđini, čuveni janičar Turkog carstva, poreklom iz albanskog grada Muleta. Prve građevine ovog feudalnog posednika u Tirani su bile džamija, pekara i hamam. Statua Sulejman Paše Barđinija ukrašava centar Tirane i njen glavni trg. Grad Tirana se razvijao i širio početkom 18. veka, posebno prodorom islama. Tirana je postala glavni grad Albanije 1920. godine. Poznati italijanske arhitekte Musolinijevog perioda, Florestano de Fausto i Armando Brasini su bili glavni zagovornici i idejni tvorci izgradnje glavnog trga u Tirani, koji danas nosi ime albanskog narodnog heroja Skenderbega, ogromnog bulevara, ministarskih zgrada, narodne banke, gradske kuće i nekadašnje carske palate koja je danas predsednička palata. Trg Majke Tereze predstavlja završetak dugog bulevara u Tirani koji je tokom italijanske okupacije trebao da oblikuje novi fašistički itentitet, podržavan snagama koje su imenovale vladu. Grad Tirana je oslobođen 17. novembra 1944. godine posle žestokih borbi komunista i nemačkih okupatora. U međuvremenu je arhitekt Gherardo Bosio zadužen za proveru ranijih projekata i uvođenje novih zdanja i građevina na području današnjeg trga koji nosi ime Majke Tereze. Posle pedesetogodišnjih komunističkih parada i odlika, posle posete pape Franje 2014. godine, preoblikovan, obnovljen i uređen u glavnu pešačku zonu grada.

Nasleđivanje administrativnih dužnosti na prostoru današnje Albanije i u Metohiji u okviru istih porodica je bila opšta pojava, upravo zato što je Porta još od osvajanja ovih krajeva vodila vrlo fleksibilnu politiku naslona na lokalne glavare i poštovanje plemenskih autonomija. Zahvaljujući odnosu Porte prema Arbanasima, pleme Mirdita je sve do početka 19. veka uživalo autonomiju na teritoriji od Lješa do Tirane, plaćajući danak odsekom  i ne puštajući carsku vojsku na svoju teritoriju. Tiranom i okolinom je od 17. veka vladala pašalarska porodica Brgini, a u Flori i Devlinu su trista godina vladali potomci Sinan paše. Godine 1689. skadarski Sulejman paša Bušatlija je dobio zaduženje da okupi vojsku u sandžacima Ohrid, Valona i Elbasan. Iste godine, u Skadarskom i Elbasanskom sandžaku na svake dve avariske kuće mobilisan je po jedan sejmen. 1738. godine za front kod Beograda popisano je u okolini Đakovice i u Dukađinu 2000 plaćenika. Porta je zbog ustanka na Balkanu 1687, godine hrišćanima zabranila pristup martološkoj službi. Do kraja 18. veka, Mahmudbeegovići Begoli su postali neosporni gospodari Pećkog i Dukađinskog sandžaka, posedobali su veliki broj čitluka u svojoj oblasti i van nje, raspolagali velikim brojem najamnika i držali u zakupu, ili posedovali preko arapluka gotovo sve državne poreze. Carska vlast u oblastima pod njihovog kontrolom se vrlo malo osećala.

Danas Tirana nije samo najveći i najznačajniji grad Albanije, već i njen glavni politički i privredni centar. U centru Tirane, na Trgu Skenderbega se nalazi stara džamija, koju je izgradio Etem Bej /Gospodin Etem/ u periodu od 1789. do 1823. godine, kao i Sahat kula, visoka 35 metara, sagrađena 1830. godine. Elegantni kameni pešački most, poznat kao ćurčijski most – po čuvenom zanatu štavljenja kože, jer nekada služio kao glavna veza između grada i istočnih planinskih područja. Ovim mostom preko reke Lane, u delu grada sa tradicionalnim zanatlijama i proizvođačima predmeta od štavljenje jagnjeće i jareće kože, su se na pijacu prevozili poljoprivredni proizvodi i stoka. U Palati kulture se nalaze Balet i Narodno Pozorište, a Narodna Biblioteka je u neposrednoj blizini trga. U Tirani su osnovane značajne institucije Albanije, kao što su Narodni Istorijski Muzej, Arheološki Muzej, Muzej Prirodnih Nauka, Muzej Albanske filatelije, Nacionalna Galerije Likovne umetnosti, Medjunarodni Centar za kulturu i druge. Najlepsi pogled se pruža sa Groblja mučenika, na kome je spomenik Majci Terezi.

U blizini Tirane su Jadransko more i planina-Nacionalni Park Dajti, do kojih se stize za manje od sata vožnje. Veliki Park sa veštačkim jezerom se nalazi u juznom delu Tirane. Kula Petrela je jedna od najstarijih građevina Tirane. U sredini utvrđenja Petrela je kula iz 5. veka, mada većina objekata potiče iz vizantijskog perioda, između 11. i 14. veka. Danas je u njoj restoran, u kome posetioci istovremeno uživaju u predivnom pogledu na okolinu i ukusnim specijalitetima Albanije.

 

 

SHARE IT: