promeni pozadinu
POGLEDAJTE NAŠIM OČIMA

Srbija

Pešter - Pešterska visoravan

Početna / Pešter - Pešterska visoravan

Pešter - Pešterska visoravan

Pešter ili Pešterska visoravan je krečnjačka zaravan u jugozapadnoj Srbiji, u području Raške i regiona Starog Vlaha. Za područje Peštera se vezuju verovanja da je nekada na njemu bilo jezero, te meštani kažu da je ovo mesto gde je Sveti Đorđe ubio aždaju. Pešterska visoravan se prostire na nadmorskoj visini od 900 do 1200 metara i predstavlja najveću visoravan na Balkanu i jednu od najvećih u Evropi. Teritorija Pešterske visoravni uglavnom obuhvata površinu Opštine Sjenica, dok neki delovi pripadaju Opštinama Novi Pazar i Tutin. Prema narodnoj etimologiji, Sjenica je dobila ime po obilju trave i sena, koja se u okolini ovog naselja kosi i po tri puta godišnje.

Naziv regiona Peštera potiče od reči pešter, koja je arhaični naziv za pećinu. Pešterska visoravan je zapravo prostrano polje (Peštersko polje) beskrajnih pašnjaka, okruženo planinama Jadovnikom (1734 m), Zlatarom (1627 m), Ozrenom (1680 m), Giljevom (1617 m), Zilidarom (1616 m), Javorom (1520 m) i Golijom (1833 m). Zauzimajući površinu od oko 50 km², Pešterska visoravan je najveće polje u Srbiji, među najvišima na Balkanu. Kroz Peštersku visoravan protiču reke Uvac, Vapa, Jablanica i Grabovica. U geološkoj prošlosti Pešterska visoravan je bila veliko jezero, od kojeg je danas jedino ostalo majušno Peštersko jezero, u blizini sela Tuzinje.

Zemljište na Pešteru je uglavnom krečnjačko i ispresecano prostranim neprekidnim pašnjacima. Privreda Pešterskog regiona se uglavnom bazira na uzgoju stoke, najintenzivnije ovaca. Pešter je poznat po mlečnim proizvodima, posebno po "sjeničkom siru", izvanrednom tradicionalnom specijalitetu, koji se proizvodi na autohtoni način, kao i jagnjetini, dimljenoj govedini i ovčetini. Pešterska visoravan je retko naseljena : najveći broj naselja je smešteno na rubu Pešterskog polja. Pešter je poznat po specifičnoj mikro-klimi, posebno oštroj tokom zimskog perioda. Na Pešteru su izmerene najniže temeprature u Srbiji : -39 °C u selu Karajukića Bunari 26. januara 2006. godine, što je bila niža temperatura od najnižeg rekorda od -38.4°C, izmerenog u Sjenici 1954. godine.

Tokom srednjovekovnog perioda je Raška, smeštena na severnom rubu područja Pešterske visoravni, bila središte srpske srednjovekovne države. Novopazarska kotlina, između Rogozne, Golije i Pešterske visoravni je politički i duhovni centar najstarije srpske države. Samo ime Rasija /Raška prvi put se pominje 1189. godine. Od tada Mlečani, Nemci i Mađari do 18. veka Srbiju nazivaju Rascija, a Srbe Racima, Rascijanima, Raicenima i slično. Ime Raška je danas sačuvano u imenu Raškog okruga u Srbiji, a teritorija nekadašnje Raške je danas poznata pod geografskim imenima Raška oblast ili Sandžak. Brojni srpski srednjovekovni manastiri, među kojima su najznačajniji Sopocani i Đurđevi Stupovi, podignuti su u raškoj oblasti. Današnji Novi Pazar je nastao zahvaljujuci statusu i značaju Rasa, središtu srednjovekovne Srbije. U 15. veku je Otomansko Carstvo okupiralo i naselilo region Peštera. Novi Pazar bukvalno znači novi bazaar, ili novo trgovište, koji je bio centar turske trgovinske mreže na Balkanu. Region Peštera sa Novim Pazarom - Pazaristem je bio veoma značajan centar snabdevanja Otomanskog Carstva između Istanbula /Konstantinopolja/ i Male Azije i Bosne, glavno tursko trgovačko uporište u Evropi i imao je veoma veliku ulogu u otomanskim privrednim aktivnostima.

Velika Gradina u selu Vrsenica se nalazi na jugoistočnoj ivici Sjeničkog polja. Velika Gradina predstavlja jedno od retkih lokaliteta u kome je predstavljen primer upotrebe mesta za odbranu u kasno-antičkom i počecima vizantijskog perioda. Velika Gradina je lokalitet koji obuhvata tri kulturna horizonta, kao i ostatke objekata koje arheolozi još uvek istražuju. Džamija u selu Ugao predstavlja najstariju džamiju na teritoriji opštine Sjenica. Sagrađena je 1704. godine i imala je značajnu ulogu u procesu islamizacije katoličkih doseljenika Malisora iz severne Albanije na područje Sjeničko-Pešterske visoravni. Sultan Validova džamija se nalazi u centru Sjenice. Sagrađena je sredinom 19. veka kao zadužbina majke sultana Abdula Hamida. Njena veličina i oblik je čine značajnim urbanim zdanjem Sjenice. Džamija u Sjenici ima sve odlike monumentalne arhitekture, sa izuzetno velikom kupolom, prečnika oko 15 metara. Ova kupala izuzetne veličine je od drveta, ali je originalno imala olovni pokrivač. Lokalni meštani i danas govore o legendi kako je došlo do građenja ove džamije. Ustanici i hajduci su plačkali karavane koji su nosili robu sultana Valida, kaže legenda. Kada je sultanova majka, posle dužeg vremena povratila svoje blago i dukate, dala je za spas svoje duše veliko bogatstvo za gradnju džamije u Sjenici, gde će lokalni stanovnici moći da se mole za svoju dobrobit.

Na Pešteru živi veliki broj ugroženih biljnih i životinjskih vrsta u posebno ugrozenim eko sistemima. Stoga je Pešter uvršten na Ramsar listu vodom bogatih područja od međunarodnog značaja. Pešterska visoravan i okolina, koja je gotovo sasvim neistražena, magično lepa i divlja, omogućava bogatstvo nesvakidašnjih avanturističkih programa. Na prostoru turističke regije Zapadna Srbija obeleženo je 15 biciklističkih ruta, ukupne dužine oko 400km za ljubitelje prirode i aktivnog odmora. Na ovaj način, markiranim stazama spojene su turističke destinacije, a turistima i lokalnom stanovništvu omogućeno je da izaberu stazu prema svojim fizičkim mogućnostima i atrakcijama koje nameravaju da posete. Zlatibor je spojen sa Tarom preko Mokre gore, Divčibare sa prostorom Užica, Kosjerića i Požege. Arilje i Ivanjica spojeni su sa Golijom, Uvcom, Pešterom, Zlatarom i Prijepoljem. Biciklističke rute obeležene su turističkom signalizacijom, na rutama su postavljene drvene nadstrešnice i klupe za odmor biciklista, pešaka i planinara. Za potrebe aktivnog odmora, obezbeđen je i određen broj bicikala, koje se mogu iznajmiti.

Pesterska visoravan SrbijaPester SjenicaPester Krnja JelaPesterska visoravan Krstac

Pesterska visoravan pasnjaciSelo na PesteruTuzinjski stanovi PesterPester Srbija

Pester Nurko i Imreta Ugljanin foto M DugalicHeljdovna trpezaPesterski zreli kajmakSjenicki sir

Paprika u pavlaci SjenicaJagnjetina ispod saca foto E ConkicTeletina ispod saca PesterPester Reka Vapa

Pester selo LjeskovaSjenicki sirZima na PesteruPester

Avantura na Pešteru i Javoru