Skadar Albanija

Skadar je jedan od najstarijih gradova Albanije, među drevnim naseljima bogatim istorijom. Skadar je i važan kulturni i privredni centar Albanije, sa oko 90000 stanovnika. Grad Skadar se nalazi u severoistočnom delu Albanije, na jugu ravnice Mbishkodra, uz Skadarsko jezero, između ušća reka Drima, Kiri i Bojane, planine Tarabos i Tvrđave Rozafe.

U 7. veku p.n.e. su Iliri /verovatni preci albanskog ili srpskog naroda/ naseljavali teritorije današnje Albanije, tj stanovništvo nekadašnjih srpskih srednjovekovnih država kneza Jovana Vladimira, kralja Milutina i cara Dušana. Grad Skadar, poznat kao Scodrinon je 181. godine p.n.e. postao prestonica Ilirske države. 168. godine p.n.e su Rimljani porazili Ilire i osnovali protektorat Scutari Ilirikuma, u sastavu rimske provincije Makedonije, gde su se spajali drevni trgovački putevi iz pravaca Dunava i Egejskog mora. Rimsko Carstvo je podeljeno 395. godine, a današnja teritorija Albanije je pripala Istočnom /Vizantijskom/ Carstvu. Za vreme vladavine cara Dioklecijana Skadar postaje sedište srpske provincije Prevalitane (Praevalis), a posle podele na Istočno i Zapadno rimsko carstvo (395) pripao je Vizantiji i ušao u sastav Dračke teme (thema Dyrrachion). Sledećih vekova su područje današnje severne Albanije osvajali Huni, Vizigoti i Ostrogoti. Vizantijsko Carstvo je ponovo osvajalo ovu teritoriju u nekoliko navrata. U 11. veku je grad Skadar pripao srpskim vladarima Zete – današnje Crne Gore, koji su razvili privredu grada i pretvorili ga u centar srednjovekovne države Zete. Grad Skadar je pripao albanskoj porodici Balša, feudalnim vladarima severne Albanije i delova Crne Gore – Zete. Pod navalom osvajačkih Osmanlija, porodica Balša je 1396. godine prodala grad Mlecima, koji su ga preimenovali u Scutari i obnovili tvrđavu. Turski osvajači su osvojili današnju Albanije 1385. godine, a grad Skadar 1479. godine. Turska otomanska vlast je u Albaniji trajala više od 500 godina. Kako su snage otomanskih osvajača slabile, albanske feudalne vođe su snažile i podigle begove na ustanak. Njihova vlast je bila podeljena na dve polunezavisne celine, koje su bile pašaluci. Skadar je bio centar Pašaluka Bušatlija, čiji je vođa Mahmut Paša Bušatlija osnovao nezavisnu albansku kneževinu, koju su Turci ubrzo ukinuli. Skadar tada ima 50000 stanovnika i veliki je trgovački centar, sa šest konzulata, privrednom komorom i bazarom, koga čini 2500 radnji i 80 zanatlija. Sredinom 18. veka albanski intelektualci počinju zagovaranje o obrazovanju na albanskom jeziku /koje je bilo zabranjeno tokom turske vladavine/. Posle pobede Ruske Carevine nad Turskom Imperijom, privremena vlada je proglašena 1881. godine, da bi je Turci brzo zabranili.

Tokom Balkanskih ratova i Prvog Svetskog rata, Skadar su opkolile srpska i crnogorska vojska, koje konačno ulaze u grad aprila 1913. godine i teško ga ruše, kada je zapaljen skadarski baazar. Srpska i crnogorska vojska su primorane da napuste grad Skadar maja 1913. godine, na osnovu odluka Ambasadora Londonskog kongresa, koji je Skadar dodelio novoformiranoj državi Albaniji. Tokom Prvog Svetskog rata crnogorska vojska je još jednom ušla u Skadar, 27. juna 1915. godine. Januara 1916. godine je grad Skadar pod upravom Austrougarske. Posle Prvog Svetskog rata, međunarodna vojna uprava Albanije je privremeno bila smeštena u Skadru, da bi u martu 1920. godine Skadar podpao pod upravu državne vlade Tirane. Tokom Drugog Svetskog rata Skadar se borio protiv italijanske vojske, kojoj su se kasnije suprostavili odlučnim otporom, štrajkovima i demonstracijama. Pokret otpora su organizovali komunisti, što je kasnije stvorilo odrede komunističke partije. Skadar je oslobođen od Nemaca 19. novembra 1944. godine.

Skadar danas ima 50000 stanovnika i razvija se u trgovački centar, sa 6 konzulata, Privrednom komorom i starim bazaarom, sa oko 2500 radnjica i 80 zanatskih struka. Skadar je međutim zadržao karakteristike nekadašnjeg izgleda, sa uskim ulicama, visokih kamenih zidova na obe strane i visokim kapijama. Na glavnoj ulici u Skadru su dvospratne kuće, svetlih fasada, čiji je drugi sprat često lepo ukrašen i drugačiji od prvog. Veliki deo Skadra je obnovljen posle Drugog Svetskog rata, sa širokim pravim ulicama i visokim javnim i stambenim zgradama. Grad Skadar se širio izgradnjom novih delova, a u severnom delu je izgrađena industrijska zona.

Neki od spomenika kulture Skadra su srednjovekovna Tvrđava Rozafa, koju su zidala tri brata srpske vlastelinske porodice Mrnjavčevića – Vukašin, Ugleša i Gojko, Mesi most, tursko kupatilo (hamam), Plumbi – olovna – džamija i mnoge stare građevina sa spefičnim izgledom drevnog Skadra.

Tvrđava Rozafa, koja dominira gradom je jedan od najvažnijih spomenika Albanije. Rozafa je sagrađena na uzvišenju iznad spajanja reka Bune /Bojane/, Drima i Kiri. Tvrđava Rozafa je ovalnog oblika, promera 600 metara i zauzima površinu od 6 hektara, sa čijeg vrha se pruža veličanstven pogled. Tvrđavu Rozafu sa 7 kula su uspešno obnovili Mleci i Turci, na temeljima stare Ilirske-srpske tvrđave. Gradnja tvrđave Rozafe je povezana sa legendom. Tri brata zadužena za gradnju tvrđave su primećivala da je njihov rad uništen tokom noći. Dobili su savet od mudrog starca da tokom noći postave nekoga živog na zidove, da bi smirio đavole koji urušavaju gradnju. Braća su odlučila da žrtvuju prvu od snaja koja dođe sutradan da im donese ručak. Dva starija brata su upozorila svoje žene, tako da je Rozafa, žena najmađeg brata – bila žrtvovana. Ona je pristala, ali je tražila da izgrade mali otvor u zidu, kako bi nadojila svog malog sina. Rozafina česma, pravi otvor iz koga izvire voda, se i danas vidi na ulaznoj kapiji skadarske tvrđave Rozafe. To je mesto hodočašća trudnica. Ova legenda je veoma poznata na Balkanu, po radovima čuvenih pisaca, kao što su Ismail Kadare (Most sa tri luka) i Ivo Andrić (Na Drini cuprija).

Grad Skadar leži uz Skadarsko jezero, tako da njegovi stanovnici koriste plažu Siroku za rekreaciju.

Nekoliko kilometara severno od Skadra, u selu Mes /Ura e Mesit/, na mestu gde reka Drim svojim tokom odvaja polja od padina planine Drišti i visoravni Čukalj se  nalazi kameni otomanski most – vijadukt, dužine preko 100 metara, sagrađen oko 1770. godine, na trasi drevnog trgovačkog puta Via Egnazia – Ignatijevog puta, koji je povezivao Skadar i Konstantinopolj. Mesi most je izgradio Mehmed Paša Bushatlija, koji je mudro upravljao svojim pašalukom i omogućivao da važna skadarska luka razvije trgovinu sa Zapadom. Mesi Most je služio za prevoz poljoprivrednih proizvoda iz planinskih područja severne Albanije do Jadranskog mora. Most Mesi je širok 3,4 metara i ima oblik zaobljenog stepeništa. Mesi Most je zaštićeni spomenik kulture i jedan od najvećih mostova u Albaniji.

 

SHARE IT: