Seoski turizam Knjaževac

Knjaževac se nalazi u Istočnoj Srbiji, oko 280 km jugoistočno od Beograda autoputem E-75, u blizini granice sa Bugarskom, na oko 60 km od Niša i 150 km od Sofije. Opstina Knjaževac i okolina su neopisivo lepi i kulturološki izuzetno zanimljivi, okruženi veličanstveno lepim i besprekorno čistim rekama i izvorima, kao i prekrasnim planinskim vencima, među kojima je Midžor, 2169 metara, najviši vrh Stare Planine , među najvišim planinskim vrhovima Srbije. U Knjaževačkom kraju su priroda i istorija učinile mnogo, a skoro na svakom koraku se susreće staro sa novim. Kućerci iz prošlosti, vodenice-valjarice potočare, očuvani predmeti narodne radinosti, stari zanati i raznovrsni običaji Istočne Srbije, zajedno sa brojnim mogućnostima za aktivni odmor i turistička razgledanja bogatog kulturno-istorijskog nasleđa iz rimskog i srednjovekovnog perioda – čine boravak u knjaževačkom kraju posebno zanimljivim. Region oko Knjaževca je etnografska riznica, zahvaljujuci bogatoj tradiciji religioznih verovanja i očuvanih običaja povezanih sa drevnim narodnim verovanjem slojeva staroslovenskog i starobalkanskog naroda i kulture koju je kasnije nametnula hrišćanska tradicija. Zbog mostova je grad Knjaževac poznat i kao ”mala Venecija”. Knjaževac je čuven po proizvodnji voća i prirodnog meda, kvalitetnom vinu iz bogatih vinograda i vinogradarstvu još od rimskog doba, kao i po izvanrednim rakijama travaricama…..

Budžak, deo koji obuhvata podnožje najviših vrhova Stare planine, administrativno pripada opštini Knjaževac i zbog svoje zapostavljenosti i zabačenosti nosi i danas ime koje na turskom jeziku znači zakutak, ugao ili ćošak. Trgoviški Timok ili Strma reka izvire na zapadnim padinama Stare planina, ispod njenog najvišeg vrha – Midžora, koji je i najviša planina Srbije, manje od 1 km od granice sa Bugarskom. Strma reka od sela Kalna dobija ime Trgoviški Timok, po knjaževačkom selu Trgovištu, zatim se spaja sa Svrljiškim Timokom i skupa čine reku Beli Timok. Planinska oblast Budžak je trougao između Knjaževca, srpsko bugarske granice i pirotskih sela, u kome je život cvetao od antičkih vremena i doba rudarenja Rimljana do kraja 19. ili posebno sedamdestih godina 20. veka, kad je počeo da propada ovaj veličanstveno lepi kraj poznat i po srpskim stočarima, sa stadima od nekoliko stotina ovaca, više desetina koza i konja. Postoje pretpostavke i istraženi arheološki podaci da je područje Budžaka bilo naseljeno već tokom Bronzanog doba – 1400 do 800 godina p.n.e. Podaci o naseljima ovog dela Stare planine iz sredine 16. veka pokazuju da je većina naselja na tom području postojala i pre skoro 500 godina. Burni istorijski, kulturni i privredni uslovi su uticali na promene u demografskoj situaciji ovog kraja – raspadanje porodičnih zadruga, masovno pomeranje i iseljavanje stanovništva…. Od kraja 19. veka (1879. godine) do početka 21. veka, staroplaninsko stanovništvo se smanjilo za više od 3 puta, a broj članova po domaćinstvu za 5 puta. Suočeno sa surovim uslovima planinskog života i besperspektivnošću, stanovništvo Budžaka se intenzivno iseljavalo u ravničarske predele Belog Timoka i u veće okolne gradove. Danas, prosečan stanovnik staroplaninskih sela ima više od 60 godina, što je 7 stanovnika na 1 km2.

Ceo prostor od Stare Planine na severu do planine Belasice na jugu – u današnjoj Makedoniji, i od Sićevačke klisure na zapadu do mesta zvanog Pobit kamen na istoku, iza Sofije je jedinstven i naziva se Šopluk, po Šopovima ili Šopima – sloveniziranim starosedeocima vlaškog porekla, izmešanim sa doseljenicima. Torlak je deo Šopluka i njegovi stanovnici – Torlaci se razlikuju od svojih suseda i prepoznatljivi su u odnosu na druge etničke grupe u Šopluku. Neki istraživači u Šopluk uključuju u Vidin, Belgradčik i Berkovicu i ističu da je naziv Torlak sinonim za Šopluk “u suženom obliku”. Više vekova se za Torlake znalo ne samo u bližoj okolini, već do Carigrada i najudaljenijih područja Vlaške – svuda dokle su stizali pečalbari – zanatlije i sezonski radnici…. Pirot je bio središte Torlaka, a od prve polovine 19. veka i najveće torlačko naselje….Tokom zime se torlačko stanovništvo ženilo i udavalo i pravilo nove planove za pečalbu….

 

SHARE IT: