Pljevlja Crna Gora

Opština Pljevlja, treća po veličini opstina u Crnoj Gori, nalazi se na krajnjem severu Crne Gore, oivičena šumovitim i pitomim planinama i išarana rečnim tokovima Tare, Ćehotine i Breznice. Opština Pljevlja obuhvata deseti dio državne teritorije, a u njoj živi svaki dvadeseti stanovnik Crne Gore ili oko 32.000 stanovnika. Administrativni centar opštine je grad Pljevlja koji je zbog povoljnog geografskog položaja, na raskršću važnih starih i novih puteva, kroz istoriju menjao ime, značaj i osvajače, zadržavajući prepoznatljiv gradski identitet. Pečat bogatom istorijskom i kulturnom nasleđu dali su Iliri, Rimljani, Sloveni, Turci i Austrijanci koji su vekovima osvajali područje naselja Pljevlja.

Najstariji tragovi naselja Ilira potiču iz 3. veka pre nove ere, a da o boravku Rimljana u ovim područjima svedoče nalazi grada Municipijum S u Kominima iz 2. veka nove ere. Najpoznatiji nalaz  tog istorijskog perioda je stakleni pehar Dijatreta, obavijen plavom staklenom mrežom i ukrašen natpisom ispod oboda „Vivas Panelleni bona“.

Prvobitno naselje iz 9. veka na mestu današnjeg grada Pljevalja je nosilo naziv Breznik, po reci Breznici, a u vreme srednjovekovne srpske države je pripadalo vladavini vlastele Nemanjića. Ovo naselje je od sredine 10. veka bilo u središtu države Raške. U 13. veku, kada srpska srednjovekovna Raška doživljava snažan ekonomski razvoj, u pljevaljskom kraju oživljava rudarska delatnost, vođena znanjem i veštinom Sasa, rudara nemačkog porekla. Današnje ime rudarskog naselja Šula opravdano se dovodi u vezu sa nemačkim nazivom Saska rudarska škola. Tragovi rudarenja sačuvani su i u Kozici, gde je, prema narodnom predanju bio Jerinin grad, čiji ostaci tvrđave i danas postoje. Slabljenjem moći države Nemanjića, posle smrti cara Dušana 1355. godine, ovaj kraj našao se u sastavu podučja kojima je gospodario Vojislav Vojinović, a posle njegove smrti 1368. godine njegovog sinovca župana Nikole Altomanovića. Turci su 1465. godine osvojili Pljevlja od hercega Stefana Vukčića Kosače i njegovih sinova. Pljevljaski kraj krajem 14. veka dolazi pod vlast bosanskog kralja Tvrtka I, a posle njegove smrti, početkom 15. veka, Pljevlja su u sastavu oblasti Sandalja Hranića. Po njegovom nasledniku Stjepanu Vukšiću Kosači, koji se 1448. godine proglasio hercegom od Svetog Save, ova oblast dobila je ime Hercegovina. U vreme Hercega Stjepana jačaju trgovinske veze sa Dubrovnikom koje se i kasnije nastavljaju tokom osmanske uprave. Dubrovački trgovci su kupovali u Pljevljima olovno cinkanu rudu, rudu gvožđa, vosak, vunu, ukrasne i druge proizvode koje su vešto radili pljevaljski majstori. Nije čudo što su mnoga dokumenta sačuvana u Dubrovniku zbog jakih trgovinskih veza između pljevaljskih i dubrovačkih trgovaca.

Turci su od početka 16. veka Pljevlja u dokumentima nazvali Tasludža ili Tašlidža, taskamen i lidža – banja, što u prevodu znači kamenica ili kamena banja, odnosno zdravo mesto. 1912. godine su Pljevlja oslobođena od Turaka, posle viševekovnog ropstva, a na kraju I Svetskog rata, 1918. godine je prestala okupaciona vlast Austro-Ugarske.

Srednji vek je Pljevljima podario status znacajne raskrsnice, jer su ovuda prolazili i trgovački karavani sa zapada do moćnog Carigrada, od kada Pljevlja važe za tačku spajanja hrišćanstva i islama. U tom periodu izgrađeni su najlepši spomenici ove dve religije na prostoru Jugoistočne Evrope koji čine simbole grada i pečat večite tolerancije, suživota, multietičnosti, multikulture, predstavljajući izuzetne arhitektonske i kulturno-istorijske znamenitosti – Manastir Svete Trojice i Husein pašina džamija. Husein-Pašina džamija je jedinstveni primerak orijentalne arhitekture Balkana, izuzetno skladnog izgleda, koju smatraju jednom od najlepših džamija u našem regionu. Džamiju u Pljevljima je 1569. godine sagradio Husein Paša Boljanić, jedan od najznačajnijih Bošnjaka svog vremena i beglerbeg Bosanskog elajeta. U Husein pašinoj džamiji u Pljevljima se čuvaju vredni pisani dokumenti a njena unutrašnjost je prekrasno i raskošno ukrašena. Ostaci dve tvrđave – utvrđenih gradova iz 15. veka – Koznik i Kukanj, kao i značajan broj stećaka – srednjovekovnih kamenih nadgrobnih spomenika u selu Mataruge, svedoče o značaju ovog područja tokom srednjeg veka. Zavičajni muzej Pljevlja poseduje bogate zbirke nalaza i predmeta iz svih istorijskih perioda bogatog nasleđa, koji preporučujemo pažnji posetilaca.

Nedaleko od centra grada Pljevalja se nalazi jedan od najlepših gradskih parkova Crne Gore, čije su prve sadnice posadili su Austrougarski vojnici u čuvenoj Milet bašti. Ova lepo uređena zelena celina predstavlja svojevrsnu ekološku oazu i obiluje raskošnih i raznovrsnim rastinjem, ali i sportsko rekreativnim terenina, uređenim stazama za šetnju i rekreaciju, veštačkim jezerima, izvorima pitke vode…

Manastir Dubočica sa crkvom Svetog Nikole je prvobitno sagrađen oko 1570. godine u selu Dubočici, u vreme prvog patrijarha ponovo uspostavljene srpske Patrijaršije Makarija Sokolovića, 1557. godine. O nastanku manastira Svetog Nikole svedoči ktitorski natpis “o igumanu jeromonahu Pavlu”. Četiri istorijska izvora beleže podatke o manastiru Dubočici i njegovom bratstvu – natpisi u crkvi, zapisi u rukopisnim knjigama, dokumenta na turskom jeziku, sačuvana u manastiru Svete Trojice kod Pljevalja i opisi iz 19. veka. Zbog izgradnje veštačkog jezera na reci Ćehotini je crkva manastira Dubočice izmeštena u selo Otilovići, 11 kilometara jugoistočno od Pljevalja i kompletno obnovljena. To je jednobrodna zasvedena građevina sa prislonjenim lukovima, jasno odvojenom pripratom na zapadu i polukružnom apsidom na istoku. Veštačko jezero u Otilovićima je podignuto 1982. godine na reci Ćehotini, za potrebe termoelektrane u Pljevljima. Manastir Dubočica je poznat i po tome što je u njemu šest godina službovao Sveti Vasilije Ostroški. Predanje kaže da je Sveti Vasilije Ostroški bar jednom godišnje boravio u manastiru Dubočici. Posebnu pažnju posetilaca manastiru Dubočici privlače njegove freske, ikonostas i crkveni mobilijar.

Samo tridesetak kilometara od grada Pljevalja je Ljubišnja, ponosna kraljica dinarskih planina sa džinovskim stablima borova i smreke, jedinstvenim u Evropi, izvorima pitke vode i legendom o zabranjenoj ljubavi, po kojoj je dobila i ime. Ljubisnja je jednako privlačna i leti i zimi, baš kao i Kovač, visoravan Kosanica, oko 25 km od grada, na putu Pljevlja – Đurđevića Tara – Žabljak, kanjoni Ćehotine i Drage i posebno veličanstveni kanjon Tare, premošćen prekrasnim velikim mostom na Đurđevića Tari koji je još sedamdesetih godina 20. veka bio inspiracija i holivudskim filmadžijama.

U Pljevljima je priroda bila nesebična prema čoveku. Ribolov, splavarenje-rafting, speleologija, kanjoning, jahanje, biciklizam, vožnja brdskog bicikla, pešačenje, planinarenje, climbing, paraglajding, džip ture, izleti, kampovanje… su samo neke od aktivnosti i sadržaja koje očekuju posetioce prekrasne okoline Pljevalja. Ruralno područje opštine Pljevlja ima oko 150 seoskih naselja i odlikuje ga netaknuta priroda i očuvana životna sredina u kojoj se proizvodi zdrava organska hrana. Posetiocima se toplo preporučuju uzbudljive avanture u prirodi, a u večernjim satima uživanje u pljevaljskim tamburašima. Ne propustite da probate bogatu trpezu ovog kraja i nadaleko čuveni pljevaljski sir……

SHARE IT: