Planine Rodopi

Planine Rodopi su najstarije planine na Balkanu. Rodopske planine su duge oko 240 km i široke između 100 i 120 km i obuhvataju površinu preko 15000 m2 u najjužnijem delu Bugarske. Oko 83 % masiva Rodopa se nalazi u Bugarskoj, dok je ostatak u Grčkoj. Najviši vrh Rodopskih planina je Golyam Perelik – 2191 metara nadmorske visine, koji se nalazi na vrhu Mursalitsa. Planina i Nacionalni Park Rila i Planina Pirin se na zapadu naslanjaju na Rodopske planine, ravnica Trakije se graniči sa Rodopima na severu i istoku, dok nizija Egejskog mora predstavlja južni obod planina Rodopa. Pirin i region Rodopa su pripali Bugarskoj posle Prvog svetskog rata 1912. godine i njihova integracija je bila glavni cilj bugarske politike tog perioda.

13. novembra 2014. su planine Rodopi zvanično postali deo inicijative Rewilding Europe, nakon perioda značajnih priprema čitavog područja. “To je veoma lep region i jedno od ključnih područja biodiverziteta Evrope, velikih mogućnosti za očuvanje divljine,” objašnjava Stoycho Stoychev, direktor zaštite Bugarskog Društva za zaštitu ptica i član ekipe Rewilding Rhodopes. Najveći potvrđen broj od 75 parova beloglavih supova nastanjuje Istočne Rodope, što je utvrđeno praćenjem staništa ovih retkih i zaštićenih ptičijih vrsta. “Pozitivan trend povećanja populacije beloglavog supa u Ističnim Rodopima se nastavlja – ove godine imamo 5 parova više nego 2014. godine” kaže Dobromir Dobrev iz lokalne ekipe zaštitara.

Ime Rodopskih planina potiče od grčkog izraza Rodopa – crvenoobrazna /rumena/, po imenu tračke Kraljice Rodope iz grčke mitologije. Živopisnost Rodopa čine reljefni oblici blagih oblika, kao i kraška područja, slikovita, mirisna i čarobna priroda, koju dopunjava arhitektura drevnih sela i jedinstveno gostoprimstvo stanovništva, kao i legendarne pesme Orfeja. Paganski festivali, kao što je festival Kukeri, potiče od običaja Tračana i erotskim igrama, čudnovatim i zastrašujućim maskama i zvonima ovčara najavljuje početak proleća. Istog porekla je i ljubav Bugara prema tradicionalnoj medicini – sakupljači lekovitog bilja iz daleka dolaze svakog maja na svetilište Belintaš da bi sakupljali lekovito bilje, verujući u njihova magična svojstva. Plesom po vatri Bugari čuvaju i prenose običaj nastao u doba zagonetnog tračkog naroda.

Orfej je čuveni lik grčke – tračke mitologije, poznat po svom lutanju podzemnim svetom, kako bi spasao svoju ženu Euridiku. Legenda kaže da je Orfej prošao kroz Đavolju pećinu do unutrašnjeg sveta, gde je sklopio dogovor sa Hadom i Persefonom – da može vratiti Euridiku u svet živit, vodivši je bez gledanja u nju, dok ne stignu….
Masiv Rodopskih planina obuhvata mnoštvo zatalasanih planinskih venaca, koje odvajaju duboke rečne doline i prostrane kotline. Pejsaž Rodopa je veličanstven – nežno zatalasana uzvišenja, raskošno zelene rečne doline i fantastične krečnjačke klisure, uzbudljive pećine, brojni mineralni izvori, trački i rimski putevi i drevna naselja, živopisna drevna sela sa kućama starim nekoliko stotina godina, džamije, srednjovekovne crkve i manastiri, mostovi sa lukovima. Gostoprimljivost planinskog stanovništva Rodopa, poznatog po usporenom tempu života je zadivljujuća, te se posetioci obično dive izuzetno dobro očuvanim tradicionalnim kućama u Istočnim Rodopima. Glavne kulture koje se uzgajaju u Rodopima su pasulj, krompir i kukuruz, koji su izuzetno ukusna hrana, koju poštuju i lokalni stanovnici i poseticioci iz inostranstva. Grupa naselja u Rodopima tradicionalne arhitekture je očuvana u selima regiona Ivajlovgrada – Široka Laka, Odrinci, Momčilovci, Kosovo, Kovačevica, Mandrica i Dolnje Lukovo, kao i starom gradu Zlatogradu, koji predstavlja posebnu etnografsku celinu. Poseta sela Odrinci je veoma zanimljiva, zbog upoznavanja jedinstvene arhitekture sela sagrađenog od cigala sušenih na suncu, kao i sela Mandrica, takođe jedinstvenog po svojoj „crvenoj arhitekturi”. Selo Mandrica ju potpuno očuvalo unutrašnje uređenje kuća, svilenu bubu i jednu od najstarijih očuvanih crkava regiona – grobna crkva Svete Nedelje, sagrađena 1816. godine. Selo Široka Laka je muzej na otvorenom i arhitektonski i etnografski rezervat iz 17. veka, poznat po svom autentičnom stilu gradnje, muzičkoj i folklornoj tradiciji i bogatoj istoriji. Selo Široka Laka je sagrađeno u uzanoj i strmoj dolini Širokolučke reke, u podnožju Zapadnih Rodopa, na nadmorskoj visini od 1060 metara. Selo Široka Laka se nalazi 6 km južno od sela Gela i 11 km severoistočno od zimskog ski centra Pamporovo. Neki od najpoznatijih pevača bugarskih izvornih pesama i gajdasa poticu iz sela Široka Laka. Blaga klima, brojni lekoviti izvori i banjski centri, mnošto pećina vrhunskih oblika, bogatstvo flore i faune i izvanredno ukusna domaća hrana i proizvodi, čine jednostavnim upoznavanje Rodopskih planina, kao vrhunske turističke destinacije.

Grad Kardžali se nalazi u južno-središnjoj Bugarskoj, u centru istočnih Rodopa, na obe obale reke Arde, 100 km jugoistočno od Plovdiva. U gradu i okolini su pronađeni ostaci ljudskog života stari 6000 godina, tj tragovi kultura Tračana, Rimljana, Vizantinaca, Turaka i Bugara. Posle oslobođenja grada od otomanskog ropstva 1912. godine, grad Kardžali je postao duvanski raj istočnih Rodopa, po duvanu vrhunskog kvaliteta koji se ovde proizvodi, zahvaljujući posebnoj vrsti zemljišta ovog područja, koja ovoj vrsti useva veoma pogoduje. Dve velike brane i jezera u oba dela grada Kardžali predstavljaju odličnu turističku destinaciju onima koji uživaju u sportovima i zabavi. Kardžhali je polazno mesto za razgledanje veličanstvenih arheoloških nalazišta pronađenih u gradu i okolini, kao i posete brojnih kamenitih grupa i znamenitosti kojima obiluje ovo prekrasno lepo područje – Kamena svadba i pečurke, Kamena šuma, Kamena udovica, Stene na Ustri, kao i izuzetno zanimljivo tračko utvrđenje Perperikon.

Retko naseljeno područje Rodopa je vekovima predstavljalo etničku i versku raznolikost. Tokom perioda otomanske vlasti i uprave /15-19. vek/ su planine Rodopi bili bedem slovenske /srpske/ kulture. Etnička struktura Rodopa je uglavnom ostala nepromenjena do velikog turskog naseljavanja i iseljavanja domaćeg stanovništva krajem 18. i početkom 19. veka. Pored Bugara pravoslavaca i Grka, Planine Rodope naseljava znatan broj islamskih zajednica, uključujući versku manjinu bugarskih muslimana drevnog srpskog plemena jedinstvenog identiteta – najzagonetnijih stanovnike Rodopa, koje lokalno nazivamo Pomacima. Pomaci predstavljaju domaće drevno stanovništvo određenih područja Balkana, koji uglavnom žive u njegovim zapadnim delovima, dok velike zajednice Bugarskih Turaka posebno nastanjuju Istočne Rodope. Pomaci su slovenski /drevni srpski/ narod Balkana, koji govore bugarski jezik kao svoj maternji jezik, ali su im vera i običaji islamski i naseljavaju zemlje jugoistočne Evrope, koji su očuvali svoju tradiciju duže od 14 vekova, preživevši brojne pokušaje asimilacije i “procese obnove”. Pomake uobičajeno smatramo Bugarima, budući da govore bugarskim dijalektima, tj. odlikuju ih bugarski kulturni obrasci i običaji slični Bugarima. Pomaci upražnjavaju lokalni oblik islama, sa dodacima paganskih hrišćanskih ritualnih elemenata i običaja. Rodopi su takođe region povezan sa Sarakačanima, nomadskim grčkim plemenom koji je nekada tumaralo između severne Trakije i Egejske obale.

Arda je reka koja izvire u Rodopskim planinama, u blizini grada Smoljana i teče prema istoku, kroz Kardžali i Ivajlovrad do severne Grčke i područja Evrosa, uključujući Kastanies i uliva se u reku Maricu, zapadno od Edirnea, u Turskoj. Tok reke Arde u Bugarskoj, dug 241 km premošćava tri hidroelektrane i brane za navodnjavanje, što je čini najdužom rekom u Rodopima. Na svom toku kroz Bugarsku, reka Arda stvara predivne meandre. Preko reke Arde, na oko 10 km od Ardina, nalazi se srednjovekovni lučni, kameni Đavolji most, veoma zanimljiv posetiocima.

Istočni Rodopi su najbogatiji na Balkanu u megalitskim spomenicima iz perioda antike Tračana, koji potiču iz 1 milenijuma pre nove ere. U Rodopskim planinama postoji mnoštvo izuzetno zanimljivih kulturno-istorijskih znamenitosti – Hram Boga Dionisa u Perperikonu, Grobnica Tatul u blizini Momčilovgrada – jedan od najzanimljivijih megalitskih svetilista u Bugarskoj, koji obuhvata paganske isklesane vrhove u kamenu i srednjovekovna utvrđenja, tračko svetilište Belintaš /30 km jugoistočno od Asenovgrada/, predivni Kameni mostovi, Kamena svadba i pečurke, selo Gela – za koje legenda kaže da je rodno mesto Orfeja, uzbudljiva drevna tvrđava Gradište – na nadmorskoj visini od 1850 metara, Pećina Jagodina, jezero Smoljan, Pećina Đavolje grotlo, Đavolji most, crkva Asenova Krepost na vrhu strme stene, na levoj obali reke Asenice, hrišćanski centar hodocašća Krastova Gora na nadmorskoj visini od 1545 m …. Trački Muzej umetnosti Istočnih Rodopa je jedan od najboje opremljenih i najreprezentativnijih muzeja Bugarske, koji je od 2011. godine deo 100 nacionalnih turističkih znamenitosti.

Asenovgrad se nalazi u zapadnom delu Gornje trakijske ravnice, u severnom podnožju Rodopa, na obalama reke Asenice. Asenovgrad je udaljen 170 km od Sofije i 20 južno od Plovdiva. Asenovgrad je jedan od veoma zanimljivih svetinja Bugarske, jer ga odlikuje veoma bogato istorijsko nasleđe. U blizini je cuvena Asenova tvrdava, manastir Bačkovo, kao i druge brojne crkve i manastiri, kao što je manastir Bačkovo.

Rodopske planine podsećaju za more tamno zelenih brda koja se međusobno stapaju. Samo jedan pogled na predivnu panoramu Rodopa, od čije lepote zastaje dah je slavlje za oči, a kristalno čist vazduh Rodopskih planina čini da se zauvek zaljubite u ove magične visove. Pamporovo je jedan od najpoznatijih ski centara jugoistočne Evrope, smešten u srcu Rodopa, na nadmorskoj visini od 1650 metara. Ski centar Pamporovo odlikuje preko 150 dana pod snegom, što omogućava veoma dugu skijašku sezonu u južnom delu Rodopa, sa preko 20 km stijaških staza, različitog nagiba i težine. Najviši vrh ovog područja Rodopa, Snežanka, na 1928 metara nadmorske visine se nalazi nekoliko stotina metara iznad poznatog ski centra Pamporovo. Pamporovo je udaljeno oko 260 km od Sofije, 85 km južno od Plovdivam 15 km severno od Smoljana i 10 km južno od Čepelara.

 

SHARE IT: