Manastir Treskavac – Manastir Treskavec

Manastir Treskavac se nalazi na nadmorskoj visini od 1300 metara, 10 km od Prilepa, u veličanstveno upečatljivom, udaljenom planinskom ambijentu kraškog stenovitog masiva, ispod planinskog vrha Zlatovrv /1422 metara/, odakle se pruža očaravajuće lep pogled na ravnicu Pelagonije i gradove Prilep, Bitolu i Kruševo. Za manastir Treskavac kažu da je najnepristupačnija i najskrivenija manastirska svetinja u Makedoniji, jer se do njega stiže samo pešačenjem uzanom vijugavom stazicom, koja prolazi pored čudesnih stena i raznovrsnih kraških oblika. Međutim, manastir Treskavac je takođe jedan od najlepših manastira Makedonije i značajno monaško i duhovno središte istorijske Ohridske episkopije, sa koga se vidi najromantičniji zalazak sunca iznad ravnice Pelagonije. Manastirska celina Treskavca se sastoji od crkve posvećene Uspenju Bogorodice, manastirskog konaka i trpezarije.

Manastir Treskavac je jednobrodna građevina, sa trostranom oltarskom apsidom na istoku i bočnim kapelama, posvećena Uspenju Bogorodice, sagrađena u 13. veku na ostacima ranohrišćanskog hrama, koju je u 14. veku obnovio i bogato darivao srpski Kralj Milutin. Car Dušan je postao ktitor manastira posle pobede nad Vizantijom 1334. godine. Manastir Treskavac je izgrađen tokom otomanske uprave ovim područjem, u arhitektonskom stilu koji se razvio pod uticajem vizantijskog graditeljstva. Fasada manastira Treskavca je izgrađena od svetlo-crvene cigle i ukrašavaju je dekorativne spoljne niše i neujednačen krov.

Crkva manastira Treskavca je oslikana u 14. i 15. veku. Slikarstvo 14. veka u eksonarteksu crkve Uspenja Bogorodičinog u manastiru Treskavcu nastalo je u tri navrata: najstarije, čiji je ktitor kralj Dušan potiče iz 1334-1343. godine, sa ilustracijama crkvenog kalendara, dok freske na nekadašnjoj fasadi dograđenog paraklisa sa ktitorskom kompozicijom i na fasadama egzonarteksa potiču iz sredine 15. veka. Grčki majstori, navikli na teme i tendencije carskog slikarstva, svakako su već za potrebe carigradskog dvora stvorili nove varijante na staro poređenje ο sličnosti nebeskog i zemaljskog dvora. U kaloti severozapadne kupole manastira Treskavca naslikan je Hristos kao car careva, u savremenoj nošnji vasilevsa (rex regnanticum). Oko centralnog medaljona, u krugu, naslikano je devet horova anđeoskih u dvorskim haljinama, dok ispred njih, u odeći vizantijske carice, sa krunom na glavi, stoji Bogorodica pred praznim prestolom. Za vreme vladavine cara Stefana Dušana, manastir Treskavac je dosegao zenit moći, kada je imao velike posede i 20 okolnih sela. Zahvaljujući kultu Bogorodice Treskavačke, manastir Treskavac je od srednjovekovnog perioda bio centar hodoćašća, koje su posećivali i članovi kraljevske porodice, među kojima je bio mladi Kralj Uroš, sin Cara Dušana. Obližnja malena pećinska crkva, koja je nedavno otkrivena i ostaci isposnice nagoveštavaju određene oblike isposničkog života.

 

 

SHARE IT: