Manastir Svetog Prohora Pčinjskog

Manastir Svetog Prohora Pčinjskog

Manastir Sveti Prohor Pčinjski je jedan od najstarijih srpskih pravoslavnih manastira, koji se nalazi na granici sa Republikom Makedonijom, na šumovitim obroncima planina Rujna i Kozjaka, na levoj obali prekrasne reke Pčinje, u blizini sela Klenike, 30 km južno od Vranja. Reka Pčinja, leva pritoka Vardara, izvire na planini Doganici, protiče kroz Trgovište i kod manastira Svetog Prohora Pčinjskog prelazi u Makedoniju. Manastir je posvećen Svetom Prohoru, koji je proveo svoj monaški život u usamljenoj oblasti nagoričkih planina. Svetinju manastira Svetog Prohora Pčinjskog određuje kult Svetog Prohora, jednog od balkanskih svetaca, podvižnika i pustinjaka iz 11. veka. Njegove mirotočive mošti su tokom prošlih vekova čudotvorno izlecile mnoge bolesnike, koji su ga molili da se moli za njih.

Legenda o manastiru Svetog Prohora Pčinjskog kaže sledeće: krajem 10. veka, Roman Diogen, vizantijski vojskovođa i član kapadokijske vojne aristokratije, goneći tokom lova ranjenu srnu koja je kod Prohora našla utočište, sretne starog isposnika, od koga se uplaši i počne bežati. Vidoviti starac Prohor pozove ga i reče mu da ide u Carigrad, gde će biti izabran za Cara. Diogen ubrzo postade car (Roman IV Diogen, 1068.- 1071.), ali zaboravi na proroka Prohora, zbog čega ga ovaj u snu prekori. Car potraži pustinjaka u pećini nagoričkoj, pred kojom ga je sreo, ali kako ga ne nađe, podiže na tom mestu hram i posveti ga velikomučeniku Svetom Djordju. Na obroncima planine Kozjak se nalaze isposnica Svetog Prohora, mesto njegovog podvizavanja i smrti, kao i otisci njegovih stopa u kamenu. Fresko-ikona Svetog Prohoga je naslikana na steni u šumi, blizu manastira.

U 11. veku su manastir Svetog Prohora Pčinjskog razorile Osmanlije, a u 14. veku ga je obnovio srpski kralj Milutin, angažujuci svoje dvorske /solunske/ slikare Mihajla i Astrapu. Manastir Svetog Prohora Pčinjskog je razoren više puta, a najveću štetu pretrpeo je 1371. godine od strane Turaka, koji su ga gotovo sravnili sa zemljom. Kasnije, tačnije 1817. godine, manastir Svetog Prohora Pčinjskog je razrušen i od strane Albanaca. Posle oslobođenja Srbije od Turaka 1878. godine, izgrađena je velelepna manastirska crkva, kakva je danas. Nova crkva manastira Svetog Prohora, sa šest kupola i zvonikom su sagrađeni 1898. godine, a opasavali su je ostaci zidova starog hrama. Stari deo crkve manastira Svetog Prohora Pčinjskog, odnosno njen severo-zapadni deo ima orijentalnu apsidu. Relikvije Svetog Prohora se čuvaju u ovom delu manastira, što mu daje posebnu kulturnu i duhovnu vrednost. Za manastir Svetog Prohora Pčinjskog, još od vremena Svetog Save, vezano je manastirsko lečiliste – bolnica i škola. Prvi učitelji bili su monasi i to uglavnom iz Hilandara. Osnovna škola pri manastiru Svetog Prohora Pčinjskog osnovana je 1878. godine, a postojale su i bogoslovska i ikonopisačka škola. Freske manastira Svetog Prohora Pčinjskog, veoma visokog kvaliteta, naslikane su krajem 15. veka, za vreme obnove hrama. Ostatak crkve je oslikao T. Jovanović iz Kumanova 1904. godine. On je naslikao nekoliko interesantnih kompozicija, sa prikazima igumana i najvećeg dobrotvora, koji je zajedno sa narodom iz okolnih sela obnovio manastir. Na južnom zidu manastira Svetog Prohora Pčinjskog predstavljeni su Staroslovenski pustinjaci-isposnici Jovan Rilski, Joakim Osogovski i srpski sveci, medju kojima je Sveti Knez Lazar.

Lepo uređen manastirski kompleks Svetog Prohora Pčinjskog odiše duhovnom, spokojnom i toplom atmosferom, zahvaljujući netruležnim moštima Svetog Prohora – jednog od najznamenitijih hrišćanskih svetitelja koje čuvaju manastir. Manastir Svetog Prohora Pcinjskog danas predstavlja kulturno-prosvetni centar ovog kraja, sa bogoslovskom skolom, prepisivackom i ikonopisackom radionicom. Celinu manastira Svetog Prohora Pčinjskog upotpunjuju dva konaka – konak Kralja Petra I oslobodioca i Vranjski konak, tradicionalna vodenica iz 19. veka, stoletne hrastove šume i mirisne livade vrletnih padina Kozjaka i Rujna, razdvojene plahovitom rekom Pčinjom. Najveći deo ambijentalnih vrednosti rečnog toka Pčinje sadrži brojne vidikovce, počev od nižih delova livada, šuma i pašnjaka, preko terasa i aluvijalnih ravni, do najviših vrhova okolnih planina.
Monumentalni Vranjski konak je građevina jedinstvene autentične arhitekture i jedno od najlepših zdanja ovog stila u Srbiji. Izgradio ga je između 1854. i 1862. godine vranjanski trgovac Hadži-Mihajlo Pogačarević. Vranjski konak manastirskog kompleksa Svetog Prohora, sa ukupnim smeštajnim kapacitetom od oko 100 ležaja je danas izuzetan turističko-kongresni centar, zahvaljujući luksuznom smeštaju u prostranim sobama i apartmanima, opremljenim autentičnim nameštajem od drveta i prirodnih materijala, koji sa manastirskim spokojem i belinom fasade čine poseban sklad. Odličnoj organizaciji skupova, sastanaka, prezentacija i drugih događaja posebno odgovara moderna, tehnički potpuno opremljena kongresna sala sa 100 mesta, uz 4 posebne klub sale i kabinama za prevodioce. Gostima koji borave u konaku manastira Svetog Prohora Pčinjskog, bilo kao turisti željni upoznavanja raskošne kulture, duhovnosti i prirode ovog dela Srbije, kao i organizatorima i učesnicima skupova su na raspolaganju prostrani restoran tradicionalne atmosfere, kao i etno-restoran smešten u tradicionalnoj vodenici iz 19. veka, u kome se služe tradicionalni specijaliteti, pripremljeni tehnikom “ispod sača” – “manastirska bašta”, “vranjska klučanica”, “kisela ljutenica”, “leskovačka trljanica”, “metohijska tava”, “gospodar Jefremovo grne”, “hadžijski ćevap”, “kozjački smuk”, “beli uvijač”, “biftek sa nemanjićke trpeze”, i još čitav niz nesvakidašnje ukusnih i zaboravljenih starih srpskih jela.

Boravak u manastiru Svetog Prohora Pčinjskog omogućava mnoštvo radno-opuštajućih, duhovnih i turističkih aktivnosti i nezaboravnih doživaljaja : romantična i autentična venčanja, nezaboravna krštenja, kongresni rad ili sastanak, opuštajuće i blagotvorne šetnje mirisnim livadama i gustim šumama kroz očuvanu prirodu Kozjaka i Rujna, razgledanje manastira Svetog Stefana i Svetog Pantelejmona, koji su obližnje duhovne riznice srpske kulture, tihovanje u manastirskoj porti, poseta isposničke pećine u kojoj se Sveti Prohor proveo svoj monaški život, razgledanje crkve Bogorodičinog uspenja u selu Mrtvici iz 4. ili 5. veka, izlet u Vranje sa razgledanjem kuća oca Justina Popovića i Bore Stankovića, razgledanje arheološkog nalazišta Kale – Krševica, izlet do manastira Svetog Đorđa u Starom Nagoričanu, izlet do spomenika Zebrnjaka – spomen kosturnice srpskih boraca istorijske Kumanovske bitke, tokom Prvog Balkanskog rata u selu Mlado Nagoričane, razgledanje neolitske megalitske opservatorije Kokino, uranak na travi, planinarenje, sakupljanje lekovitog bilja i šumskih plodova, biciklističke ture, ribolov…

SHARE IT: