Manastir Praskvica

Manastir Praskvica je jedan od najlepših srpskih srednjovekovnih pravoslavnih manastira u Crnoj Gori. Manastir Praskvica je manastir Srpske Pravoslavne crkve u živopisnom ribarskom selu Čelobrdu na prekrasnoj crnogorskoj jadranskoj obali današnjih luksuznih crnogorskih letovališta, gde je bio letnji dvorac-rezidencija Njenog Veličanstva Kraljice Marije Karađorđević. Manastir Praskvica se nalazi na prekrasnom obalnom području potpuno okruženom plodnim maslinjacima i bujnom mirisnom mediteranskom vegetacijom. Manastir Praskvica se nalazi na obodu turističkog centra Miločera, u Pržnu, na čuvenom turističkom centru-resortu Svetom Stefanu u opštini Budva, na prekrasnom crnogorskom primorju.

Od svog osnivanja do danas je manastir Praskvica predstavljao duhovni i politički centar Paštrovića. Ime manastira Praskvica potiče od prirodne pojave vode sa ukusom breskve sa obližnjeg izvora, kao I vazduha punog istog mirisa, posebno u proleće, kada je izvor bogat vodama sa okolnih planina. Lokalni govor ovog područja ima reč praska koja znači breskva. Lokalno stanovništvo kaže – “pij vodu sa ovog izvora i osetićes nezaboravni ukus breskve”.

Po predanju je manastir Praskvica osnovan 1050. godine, dok prvi pisani document o njemu potiče iz 1307. godine. To je osnivačka povelja srpskog kraljaStefana Uroša II Milutina izdata tokom njegove posete Kotoru, kojom potvrđuje crkvi Svete trojice vlasništvo nad selima koje je vlastelinstvu je poklonila njegova majka, kraljica Jelena Anžujska. Današnja manastirska Celina Praskvice obuhvata dve crkve na kopnu sa manastirskim kelijama u konaku, sa muzejem i četiri crkve na ostvru Svetom Stefanu. Crkva Svetog Nikole je glavna crkva manastirske celine manastira Praskvice, sagrađena 1413. godine, a posvećena Svetogm Nikoli – zaštitniku plemena Paštrovića. Osnivačka povelja srpskog vladara Zete, Balše III svedoči o osnivanju manastira Svetog Nikole. Crkva Svetog Nikole u Praskvici je građena u raškom arhitektonskom stilu, kao jednobrodna građevina sa polukružnom apsidom i plitkim transeptom koji je služio za pevnicu, sa trodelnim zvonikom. Crkva Svetog Nikole manastira Praskvice je građena od tesanog kamena, dužine oko 20 metara i širine oko 11 metara.  Istovremeno sa završetkom crkve, sagrađen je u blizini konak sa monaškim kelijama. Nažalost, originalna crkva Svetog Nikole nije sačuvana do danas, jer je teško oštećena u požaru i pljački francuske vojske 1812. godine tokom Napoleonovog osvajanja. Francuske snage su uništile crkvu gotovo do temelja jer je srpski narod bio na strani Rusije u tadašnjem ratu između Francuske i Rusije. Crkva Svetog Nikole u manastiru Praskvica je značajno proširena 1847. godine u detaljnoj obnovi, kada je od originalne crkve ostao i iskorišćen samo deo zida i postojećih fresaka. Danas ovu crkvu krasi lepa rozeta u sredini zapadne fasade. Ovo je jedina crkva na području Paštrovića čija je kupola ukrašena plitkim reljefom i uzanim prozorima.

Druga crkva manastirske celine Paskvica je sagrađena u 17. veku, na brdu iznad naselja i posvećena je Svetom trojstvu. To je malena crkva, sa grobljem koje je okružuje. Freske velike umetničke vrednosti Crkve Svete trojice je oslikao majstor Radul 1681. godine. Pozlaćeni ikonosas je delo čuvenog slikara Dmitrija Daskala. Freska u kupoli se razlikuje od uobičajenog prikaza Isusa Hrista. Ovde  je predstavljen prikaz Svetog trojstva sa Hristom u sredini na prestolu u obliku starca sede kose i brade, između kojih je golub koji označava svetog duha.

Muzej manastira Praskvice obuhvata bogatu biblioteku i zbirke vrednih ikona, liturgijskih i umetničkih predmeta, stare rukopise i dokumente, kao što su delovi ikonostasa originalne crkve Svetog Nikole i ikona Bogorodice sa Hristom koja pripada italijansko-kritskoj školi iz 17. veka i odiše posebnom lepotom i skladom. Ručno pisano Jevanđelje, uokvireno srebrnim okvirom je po predanju, 1600. godine Paštrovićima poklonio crnogorski knez Danilo. Izuzetno zanimljiv posetiocima muzeja je i veliki kameni sto za kojim je decenijama zasedao i paštrovački sud zvani “bankada”. Jednom mesečno raspravljalo se o važnim ekonomskim pitanjima, donosili su se novi zakoni i delila pravda. Zbor su činili četiri sudije, dve vojvode i dvanaest vlastela, odnosno predstavnika svakog paštrovskog plemena. Poslednji Zbor zasedao je 1929. godine.

Na luksuznom ostrvu Sveti Stefan se nalaze četiri srednjovekovne crkve iz 15. veka koje pripadaju celini manatira Praskvica. Jednu od ovih crkava su oštetili komunisti tokom Drugog svetskog rata, a kasnije, posle 1960. godine, je pretvorena u casino sa terasom svetski poznatog luksuznog hotela-resorta. Preostale crkve na ostrvu Sveti Stefan su crkva Rođenja Presvete Bogorodice, crkva Prenosa moštiju Svetog mučenika Stefana, crkva Hristovog preobraženja i crkva Aleksandra Nevskog.

Ako želite prijatnu i nezaboravnu šetnju kroz prirodu, možete koristiti tzv. Jegorov put koji vodi do vrha brda Čelobrdo, iznad crkve Svete trojice manastira Praskvice. Tu je mala staza koja vodi od starog groblja, pored dva velika čempresa do novog groblja. Put nastavlja kroz kamenu kapiju do početka staze kroz šumu do vrha sa koja se pruža pogled na Sveti Stefan od koga zastaje dah.

Ova lepa kamena staza sa stepenicama vodi od manastira Praskvica do vhra brda Čelobrdo i dole do Pržna, a podseća nas na dirljivu priču o njenoj gradnji. Ovaj uzani put koji vodi do jedne od najlepših panorama Svetog Stefana je jednom rukom neumorno gradio do vrha monah isposnik Jegor Stroganov. Lokalni stanovnici ovog područja ga zovu Rus, iako je verovatno bio poljskog porekla. Kako god, Jegor je napustio svoju otadžbinu, ženu i ćerku. Po smrti majke, ćerka je žaleći zbog svog ponašanja, odlučila da potraži oca. Mlada devojka je pobegla od kuće da bi posvetila svoj živog molitvama i teškom radu. Posle mnogo godina traganja, pronašla je oca u manastiru Praskvica u Crnoj Gori. Zbog svoje velike želje da bude uz oca i Boga, prerušena u monaha je ostala u manastiru. Posvetila je svoj život molitvi i zavetu ćutanja, da bi svvoju tajnu otkrila tek pred smrt. Od tada se monaštvo manastira Praskvica stara o skromnog grobu na kome stoje samo reči ‘Jegor i Jelizaveta Stroganovi’.

Jegorov put je kameni put koji je izgradio monah Jegor Stroganov, jednoruki monah isposnik koji je izgubio ruku u dvoboju sa ruskim kapetanom, koga je ubio zbog udvaranja njegovoj ćerki Jelisaveti, koju je zaveo. Zbog ovog ubistva je Jegor potrošio 10 godina da jednom rukom lomi kamen i gradi put od manasstira Prarskvice do sela Čelobrdo na crnogorskoj obali Jadrana. Ime Jegora Stroganova je ušlo u istoriju Srpske Pravoslavne crkve, a lokalno stanovništvo je postavilo mermernu ploču sa sledećim natpisom: Ovaj put od mora do ovog mjesta radeći deset godina svojim rukama izgradi Jegor Stroganov kaluđer iz Rusije početkom 19. veka. Zahvalni seljani 1971.

SHARE IT: