Manastir Poganovo – Svetog Jovana Bogoslova

Manastir Poganovo – Svetog Jovana Bogoslova

Manastir Poganovo, sa crkovom posvećenom Svetom Jovanu Bogoslovu je jedan od najvećih i najvrednijih spomenika srpske srednjovekovne kulture, smešten u veličanstvenom kanjonu reke Jerme, u jugoistočnoj Srbiji. Manastir Svetog Jovana Bogoslova u selu Poganovu je najverovatnije podigao 1390. godine srpski plemić Konstantin Dejanović Dragaš, sestrić cara Dušana i jedan od poslednjih srpskih vlastelina iz perioda pada srpske države pod otomansku vlast. Konstantin Dejanović, u istoriji poznat i kao Konstantin Dragaš je bio gospodar čitave istočne Srbije, dela Kosova – po njemu nazvanom Dragaš, kao i severne Makedonije, čiju upravu je delio sa srpskom vlastelinskom porodicom Mrnjavčević. Posle Bajazitovog – osmanskog osvajanja ovog dela Srbije, u pohodima na Tesaliju, Moreju, trnovsku Bugarsku i Carigrad-Konstantinopolj, Konstantin Dragaš, kao i drugi balkanski vladari, postaju turski vazali i sa kraljevićem Markom ginu u bitci na Rovinama protiv Ugara, 1395. godine.

Do sada nema pouydanih pisanih svedočanstava o osnivaču manastira Svetog Jovana Bogoslova u Poganovu, ali nalazimo podatak da je izgradnju manastira, posle pogibije Konstantina Dragaša, nastavila njegova ćerka Jelena, žena vizantijskog cara Manojla Paleologa i majka poslednjih vizantijskih careva, Jovana VIII i Konstantina XII. Osnova odlično očuvane i prekrasne poganovske crkve, malih dimenzija je jednobrodna, sa dve bočne apside i podseća na trolisnu detelinu, noseći posebne odlike moravske arhitekture. Crkva manastira Poganova je građena od slojeva kamena i cigle. Iznad centralnog dela naosa manastira Svetog Jovana Poganovo je sedmostrano kube, a na zapadnoj strani kula-zvonik. Odlično očuvano i misteriozno slikarstvo manastira Poganova, koje su 1499. godine oslikali umetnici iz severne Grčke, ubraja se među najviša slikarska ostvarenja toga doba na Balkanu. Freske manastira Poganova obuhvataju scene i kompozicije Velikih praznika, Učenja svetih otaca, prizora iz Bogorodičinog života, Hristovo stradanje, likove srpskih svetitelja, balkanskih anahoreta i apostola, koji opisuju identitet kulta svetitelja.

Oko crkve manastira Svetog Jovana Bogoslova u Poganovu se nalazi nekoliko ekonomskih objekata izgrađenih u originalnom arhitektonskom stilu, koje se izuzetno skladno uklapaju u izvanredno prirodno okruženje i tišinu celokupne manastirske celine. U manastiru Poganovu je do Prvog Svetskog rata čuvana takozvana “dvostruka ikona” – dvostrana ikona sa likovima Bogorodice i Jovana Bogoslova koja predstavlja jednu od najlepših srednjovekovnih ikona sa kraja 15. veka. Bila je poklon manastiru Poganovu od carice Jelene, žene vizantijskog cara Manojla II Paleologa /1391-1425/, u znak sećanja na oca Konstantina Dejanovića. Danas se ova ikona nalazi u Muzeju ikona u Sofiji. Bugari su za vreme I Svetskog rata odneli u Sofiju i izvrstan ikonostas manastira Poganova, koji su u 17. veku izradili čuveni majstori iz Debra.

Manastir Svetog Jovana Bogoslova u Poganovu se nalazi 25 km jugoistočno od Pirota, na ulazu u divlji, živopisni i besprekorno tihi kanjon reke Jerme, između Odorovačkog i Vlaškog ždrela, jednog od najimpresivnijih predela Srbije. Posetioci manastira Poganova uživaju u lepotama kanjona reke Jerme, prekrasnoj okolnoj prirodi, jedinstvenom gostoprimstvu i dobro očuvanim običajima lokalnog stanovništva i branju lekovitog bilja i šumskih plodova. Za udoban smeštaj posetilaca su na raspolaganju tradicionalno opremljena seoska turistička domaćinstva područja Kanjona Jerme ili lepo uređene sobe u motelu Poganovo, neposredno pored manastira. Spokojnom duhu Manastira Poganova značajno doprinosi njegovo veličanstveno lepo i mirno prirodno okruženje od čije lepote zastaje dah, što njegove posetioce opredeljuje da mu opet dođu u posetu i okrepe se duhovno…..

 

SHARE IT: