promeni pozadinu
POGLEDAJTE NAŠIM OČIMA

Makedonija

Skopje

Početna / Skopje

Skopje

Skopje je glavni i najveći grad Makedonije, koji broji trećinu ukupnog stanovništva države. Skopje je politički, kulturni, privredni i adminstrativni centar Makedonije. Tokom drevnog perioda njegove istorije je bio poznat kao Scupi, čiji se značaj na raskrsnici brojnih komunikacija između istoka i zapada, danas može videti u arheološkom nalazištu Skupi, na obodu grada.

Područje današnjeg Skopja je bilo naseljeno još od 4000 godine p.n.e., a ostaci iz doba neolita su pronađeni u tvrđavi Kale. 148. godine pre n.e. je grad Scupi  pripao rimskoj provinciji Makedoniji, kada doživljava izuzetan razvoj i postaje veliki i značajan verski centar sa sedištem vladike. 518. godine je razoran zemljotres potpuno uništio drevni grad Scupi. Veličanstvene građevine, brojna javna kupatila i drevni amfiteatar izgrađen u rimskom stilu, velika crkva sa podovima od mozaika u Skupiju su nestali sa lica zemlje. Posle podele rimskog carstva na dva dela, 395. godine, grad Scupi je pripao Vizantijskom carstvu, čije je sedište bilo u Konstantinopolju. Početkom srednjeg veka su se Viznatinci i Bugari borili za vlast na gradom. Vizantijski car Justinijan I je u 6. veku sagradio tvrđavu Kale. Od 1189. godine je grad Scupi bio pod vlašću srpskog srednjovekovnog kraljevstva, kao i njegov glavni grad do 1346. godine. 1392. godine grad Skopje osvajaju Turci, koji su mu dali ime Üsküp. Grad je bio pod turskom opsadom 500 godina. Tokom tog perioda su u Skopju sagrađene brojne tipične otomanske građevine orijentalnog stila arhitekture, poput Bezistana, Kamenog mosta, Daut Pašinog hamama, Cifte Hamama, Isa Bey džamije, Isak bey džamije /Aladža džamija/, Kapan Hana, Kuršumli hana, Suli hana, džamije Sultana Murata, Mustafa Pašine džamija, džamija Jahja Paše...

1912. godine je tokom Balkanskih ratova Skopje osvojila Kraljevina Srbije, a posle Prvog Svetskog rata je grad postao deo novoosnovane Kraljevine Srba, Hrvata i Slovenaca /Kraljevine Jugoslavije/. U Drugom svetskom ratu je bugarska vojska, kao deo Sila osovine, osvojila Skopje. 1944. godine je Skopje postalo glavni grad Demokratske Makedonije /kasnije Socijalističke Republike Makedonije/, koja je bila federalna država i deo Demokratske Federativne Jugoslavije /kasnije Socijalističke Federativne Republike Jugoslavije/. Grad Skopje se uspešno razvijao posle Drugog svetskog rata, ali je ovaj razvoj prekinut razornim zemljotresom 1963. godine. 1991. godine je Skopje postao glavni grad nezavisne Makedonije.

Skopje se nalazi na gornjem toku Vardara, otprilike na sredini glavnog balkanskog puta, koji pravcem sever-jug povezuje Beograd i Atinu. Skopje leži na nadmorskoj visini od 225 metara. Skopje ima vlažnu, subtropsku klimu, sa toplim i vlažnim letom i hladnom, kišnom i često snežnom zimom. Dva veštačka jezera – Matka i Treska, koje puni reka Treska - se nalaze na svega par kilometara od centra Skopja. Skopje takodje ima i ledničko jezero – Jakupicu.

Većina otomanskih spomenika Skopja, od kojih mnogi potiču iz 15. i 16. veka, su smešteni u i oko simpatičnog trgovačkog kvarta, koji je sam po seti redak i živi primer takvog urbanog ansambla, koji je nastajao u periodu između 15. i 19. veka. Stari Bazaar Skopja /Makedonski Stara Čaršija, od turskog naziva Çarşšija, što znači pijaca/ u Skopju je staro trgovačko središte grada, uz poznati Kameni most i najveći bazaar na Balkanu /pored bazaara u Istanbulu/. Stara Čarsija Skopja se, kao gradski centar trgovine od 12. veka nalazi na istočnoj obali Vardara. Otomanski sultan Murat II je 1430. godine sagradio veliku džamiju na brdu Gazi Baba, verovatno na temeljima crkve koja je bila zapuštena od turske invazije 1391-1392. godine. Išak Beg, jurišni turski zapovednik je verovatno bio usvojeni sin, ni manje, ni više, nego osvajača grada Skopja. Išak Beg je sagradio skup građevina na kraju trgovačkog kvarta koji je nastajao, u podnožju ispod tvrđave, među kojima su bili gostionica sa ugrađenom bogomoljom -  zaviye/imaret, bogoslovija - medresa, javna kupatila - hamam za oba pola, kao i han - smeštaj za trgovce. Stara skopska Čaršija se značajno razvila i dostigla svog vrhunac tokom dugog vremena turske vladavine, o čemu svedoči preko 30 džamija, nekoliko karavan-seraja, hamama /kupatila/ i drugih otomanskih građevina i spomenika. Hanovi Skopja, kojih je uskoro bilo nekoliko, služili su trgovcima za obavljanje posla u trgovačkom kvartu grada. Oni su bili smešteni u prostorijama u dvospratnim građevinama, okruženim dvorištem. Kupatila - hamami u Skopju predstavljaju svedočanstvo očuvane kulture kupanja, koje nije bilo samo značajno za održavanje higijene, već i kao društveno mesto susreta, posebno za susrete žena. Išak Beg je takođe 1438-1439. godine sagradio građevinu danas poznatu kao Aladža džamija  (Alajja - 'obojena'), koja je služila u brojne svrhe, uključujući smeštaj i ishranu gostiju, često derviša, osoblja, porodice, kao i mesto druženja i rituala. Namena Išak Bega je verovatno bila da razvije 'svoje' Skopje u urbani centar, što je kasnije nastavio njegov sin, Isa Beg, poznat kao osnivač Sarajeva, takođe savremenog glavnog grada Balkana. Tokom perioda između 16. i 17. veka je Stara Čaršija Skopja dostigla svoj urbani i trgovački vrhunac, razvivši se u jedan od najvećih i najznačajnijih orijentalnih starih bazaara - čaršija na Balkanu. Mustafa Pašina džamija iz 1492. godine, nedavno obnovljena, sačuvala je dosta svoje blistavosti otomanskog 'klasičnog doba'. Zasvođena kupola koju povezuje trobrodni trem i elegantni, vitki minaret predstavlja prototip mnogih džamija koje su kasnije sagrađene u pokrajinama Balkana, posebno u Mađarskoj i Bosni. Portal Mustafa Pašine džamije se svrstava mešu najlepše u svojoj kategoriji na Balkanu. Iako Starom Čaršijom - bazaarom Skopja preovladava islamska arhitektura, ovaj kraj Skopja ima i nekoliko hrišćanskih crkava. Stara čarsija Skopja je danas spomenik pod zaštitom države i sadrži brojne zanatske radnjice, čineći "pijacu po meri čoveka". Suli Han koji se nalazi na skopskom Bazaru predstavlja spomenik kulture. Suli Han je smatran za jednu od najlepših građevina iz prve polovine 15. veka. Zdanje Suli Hana se sastoji od prostranog kvadratnog atrijuma, oko kojeg je trem sa lukovima, kroz koje se ulazilo u prostorije. Posle obnove gostionica Suli Hana se koristi u nekoliko funkcija, a u njemu su smešteni Muzej starog skopskog Bazara - Suli Han i Likovna Akademija Republike Makedonije.

21. juna 2011. godine je kontroverzni, kolosalni spomenik Aleksandru Velikom, zvanično nazvan "Ratnik na konju" konačno postavljan na glavnom trgu u Skopju. Skulptura visoka skoro 30 metara, uključujući betonsko postolje visoko 10 metara, dominira centralnim delom glavnog grada Makedonije. Ovaj spomenik, za koji kažu da je težak 30 tona je viši od okolnih zgrada. VMRO obnavlja mit o Aleksandru Velikom, ali mnogi Makedonci i dalje ostaju pri svome slovenskom poreklu. Okotrga i starog Kamenog mosta su u izgradnji izuzetno monumentalne građevine, koje izgledaju kao palate, kao i takođe veoma impresivne skuplture najznačajnijih ličnosti makedonske istorije - Justinijan I, Sveti Naum, Ćirilo i Metodije, Goce Delčev...

Zanimljiva mesta u Skopju : Sahat kula, Daut Pašin Hamam, Kuršumli Han, akvadukt, Kameni most, tvrđava Kale, Mustafa Pašina džamija, Crkva Sveti Spas, manastir Sveti Pantelejmon u selu Gorni Nerezi, kanjon Matka...

Crkva Svetog Spasa

Crkva Svetog Spasa, koja se nalazi u Staroj čarsiji Skopja ima neobičan arhitektonski stil i skroman izgled spoljašnjosti. Crkva Sveti Spas je trobrodna građevina, čiji je centralni brod zasvođen lukovima, na čijem vrhu je drveni zvonik. U crkvenom dvorištu su stepenice koje vode u donji deo crkve, izgrađene početkom 19. veka, na ostacima svetinje koju su 1689. godine zapalili Turci. Naime, polovina crkve Svetog Spasa se nalazi pod zemljom, zbog naredbe sultana iz 17. veka, kojom je bilo zabranjena gradnja hrišćanskih svetinja viših od džamija. Crkva Svetog Spasa čuva jedan od najlepših drvenih rezbarenih ikonostasa u Makedoniji, koji je rad čuvene debarske rezbarske makedonske škole "Mijak", nastao početkom 19. veka. Ikonostas crkve Svetog Spasa je 6 metara visok, a dužina mu je 10 metara. Na ovom predivno izrezbarenom ikonostasu je rezbarska grupa uspela da predstavi brojne scene iz Biblije, značajne geometrijske ornamente i figure flore i faune, kao i svoje majušne portrete. Deo fresaka na južnom zidu crkve Svetog Spasa potiče od starije svetinje iz 16. veka. Goce Delčev, osnivač i istaknuti vodja Makedonskog oslobodilačkog pokreta iz 1903. godine je sahranjen u dvorištu crkve Svetog Spasa.

Mustafa Pašina džamija

Mustafa Pašina džamija se nalazi na platou iznad starog bazara Skopja i predstavlja najlepšu islamsku građevinu u Makedoniji. Džamiju je 1492. godine sagradio Mustafa Paša, vezir na dvoru sultana Selima I. Mustafa Pašina džamija je veoma elegantna i dobro očuvana, jer tokom vekova nisu vršene nikakve dogradnje. Unutrašnjost džamije je lepa, jednostavna i prostrana. Kada zakoračite u Mustafa Pašinu džamiju, pogledajte igru vrhova funtane, trema i džamije. U turbetu pored džamije je sahranjena ćerka Mustafa Paše. Mustafa Pašinu džamiju krasi prekrasna bašta sa ružama, iz koje se pruža lep pogled na ceo bazaar Skopja.

Millenium Skopje - Milenijumski krst Skopje

Krst Milenijum je 66 metara visok krst, smešten na vrhu planine Vodno u Skopju. Krst je postavljen u čast 2000 godina hrišćanstva u Makedoniji i svetu. Izgradnja Milenijumskog krsta je započeta 2002. godine sredstvima Makedonske pravoslavne crkve, makedonske vlade i donacijama Makedonaca iz čitavog sveta. Milenijumski Krst u Skopju se nalazi na najvišem mestu na planini Vodno, poznatom od vremena Otomanske imperije pod nazivom "Krstovar", što znači  "mesto za krst", jer je na njemu ranije postojao mali krst. 8 septembra 2008. godine, na dan nezavisnosti Republike Makedonije je počela da radi uspinjača do Milenijumskog krsta, a od 2009. godine su na ovom mestu restoran i prodavnica suvenira. 

Zlatna Vizantijska Tura

Srednja Vizantijska Tura

Mala Vizantijska Tura

Makedonija planinarenje

Planinarenje Makedonija i Albanija

Juzni Balkan tura

Sveto naslede Balkana

Nepoznati Balkan

EX YU + Albanija tura

Balkan tura Albanija-Makedonija-Bugarska-Rumunija