Istorija Srbije

Putnik kroz putuje Srbijom je prvenstveno impresioniran brojnim tragovima i znakovima duge, bogate i raznolike prošlosti. Srbi, odnosno najstariji Sloveni su nastanjivali Podunavlje /područje oko reke Dunava/ od najstarijih vremena i poznati su u istorijskim spisima kao brojna plemena Iliro-tračana, što svaki ozbiljan istraživač danas zna.

Neki istraživači se uporno bore protiv lažne istorije Srbije, tvrdeći da su Srbi na našim današnjim prostorima Srbije živeli više od 7.500 godina i da su zvanično imali drevni srpski kalendar, kojim su počeli da broje godine od 5508. godine pre Hrista. Ova istraživanja navode najstarije srpske dinastije, po kojima je despot Stefan Đurađ Branković poginuo 6935. godine i da je knez Lazar poginuo u Boju na Kosovu 6893. godine.

Skrivena istorija i arheologija postepeno otkrivaju da su Srbi pravi Arijevci, Alani, Hiperborejci, Sarmati... ‘Među Venedskim narodima, oni koje nazivamo ponekad Mezima, nastanjeni su između Elbe i Sale, prodiru u pogranične delove Saske i Tiringije. Od svih Venedskih naroda, najneustrašiviji i najbrojniji su Sorabi Bojemi, kao i Abodriti, po kojima se Majsen nazivao Sirbija ili Sorabija, a pre toga Bohemija’.  M. Rajnhard, O poreklu Majsenaca. ‘Prema starim rukopisima, ti Vendi u Majsenu su granicari, njihova se teritorija prostire od Majsena do Gornje Lužice, odnosno od Elbe do Sale’. Disputationem historicam de Serbis.

“Svet srednjega veka satkan je od dela ljudi koji su tada živeli, kao što je i današnji svet od istih tvari sazidan — ljudskih vrlina i mana, pohlepe i milosrđa, mržnje i ljubavi”, Tibor Živković

Kasije Dion kaže: prešavši reku Ister, pleme Bastarni osvoji Meziju koja je bila nasuprot njihovoj državi, a takođe i Tribale koji su bili njihovi susedi, kao i Dardance koji su naseljavali njihovu tribalsku zemlju. I svaki put kada su to učinili, nije bilo veze sa Rimljanima, već kada su prešli planinu Hemus – današnju Staru planinu ili planinu Balkan.  Ovaj podatak o Dardancima koji naseljavaju tribalsku zemlju se može odnositi samo na područja oko reka Južne Morave i Nišave, što znači da ovo područje nije bilo u neposrednom interesu Rimljana, do osvajanja cara Marka Licinija Krasa. Po Herodotu – 484 -425/413 pre nove ere, područje naseljeno Tribalima u 5. veku pre nove ere je obuhvatalo teritoriju zapadno od reke Iskar u Bugarskoj, područje srpskog Podunavlja i Pomoravlja /oko reka Dunava i Morave/, deo Kolubare, Istočne Srbije, severozapadne Bugarske, sve na jug do Skopja. Izraz Tribali određuje isključivo Srbe i često se pojavljuje u vizantijskim istorijskim spisima i kod drugih srednjovekovnih evropskih autora – Tribali su Srbi.

Tokom rimske vladavine su Srbi sa severa došli da pomognu svojim sunarodnicima, starosedeocima, tu ostali i očuvali sve svoje običaje i jezik. U 4. veku, tokom vladavine Konstantina Velikog /306-337/ na području Gornje Mezije su dve provincije, Prva Mezija /Moesia Prima/ i Dardanija – Dardania, dok su Priobalna Dakija /Dacia Ripensis/ i Sredozemlja Dakija /Dacia Mediterranea/ nastale podelom Donje Mezije. Pri kraju 4. veka /379-395/ stvaranjem prefekture Ilirik, nastale su dve dijaceze – Makedonija /Macedonid/ i Dakija /Dacia/. U sklopu dijaceze Dakije su bile provincije Gornja Mezija, Priobalna Dakija, Sredozemna Dakija, Dardanija i Prevalitana /Preavalis/. Današnja teritorija Srbije približno odgovara drevnim provincijama Mezije Prime, Dacia Mediteranee i Dardanije. Poslednjih 20 godina je naučno utvrđeno da apsolutno nema arheoloških, niti istorijskih tragova da su srpski preci navodno naselili Balkansko poluostrvo, u širem području između četiri mora – Crnog, Jadranskog, Egejskog i Jonskog, u jednoj od velikih migracija Evrope, tokom 5. i 6. veka,

Na dinarskom prostoru između reka Ibra, Drine, i Jadrana, Zapadne Morave, Tare, Kupe i Posavine je nastala srpska srednjovekovna država Raška. Od početka srednjeg veka, možda i pre, Srbi su prisutni i na istoku, u Pomoravlju, Timoku, planinskom Banatu, a na jugu u Podrimlju do Povardajra i u današnjoj Albaniji, ali su tu izmešani sa drugim Slovenima. Na ovom prostoru je postojala srpska feudalna država Raška /Raschka, Rascia, Rassa/, kasnije Srbija, i Duklja, kasnije Zeta i Crna Gora, koje su ujedinile susedna srpska plemena u najznačajniju srednjovekovnu državu na Balkanu, koja je u 9. veku prihvatila hrišćanstvo. Raška je geografska oblast u jugozapadnoj Srbiji koja je ime dobila po istoimenoj reci. U zapadnim izvorima /Venecija, Italija, Vatikan, Dubrovnik, Kotor, Nemačka, Ugarska/ prihvaćeno je ime Rasciae /Raška/, Regnum Rasciae /Kraljevina Raška/. Tako će se ovaj prostor nazivati u zapadnim /latinskim/ izvorima i kada se srpska srednjovekovna država bude veoma proširila na ostale srpske, kao i neke susedne zemlje, za vreme kralja Milutina i cara Dušana, u 14. veku. I kasnije, sve do kraja 19. veka je Raška bilo ime za ovu oblast, pa i širi prostor, što je bio sinonim za Srbiju, a Rašani za Srbe. U srednjem veku Raška je bila jedna od srpskih župa čiji su župani od početka 12. veka počeli da predvode srpske pohode protiv Vizantije umesto prve srpske kraljevine Zete, da bi njen veliki župan Stevan Nemanja u drugoj polovini 12. veka postao najmoćniji među srpskim vladarima, stvorivši državu čija je prestonica bio Ras, koji se nalazio nedaleko od današnjeg Novog Pazara. Iz njegove države razvila se potom pod njegovim potomcima Nemanjićima kraljevina Srbija, a u 14. veku i Srpsko Carstvo. Stefan Nemanja, koga je vizantijski car priznao kao velikog srpskog župana, je 1159. godine osnovao dinastiju Nemanjića, koja je uspešno vladala Srbijom naredna dva veka. Sin Stefana Nemanje i njegov naslednik, Stefan Nemanjić krunisan je za kralja čitave srpske države 1217. godine sa Papinim blagoslovom. Njegov brat, Sava, prvi srpski arhiepiskop je uspeo u nastojanju da odstrani papin uticaj na srpsko kraljevstvo. 1219. godine je Sveti Sava dobio saglasnost Patrijarha u Konstantinopolju za autokefalnost srpske pravoslavne crkve. Jačina srpskog srednjovekovnog kraljevstva je poremećena jačanjem i veličanjem bugarskog carstva tokom vladavine Ivana II /Ivana Asena/, ali je srpska nemanjićka država doživela svoj vrhunac tokom vladavine Stefana Dušana, krunisanog za kralja 1331. i 1346. godine za srpskog cara, postavši najjača imperija na balkanskom poluostrvu, čiju je većinu teritorije posedovala.

Srpska država je u svim evropskih državama uvažavana po svom velikom privrednom, društvenom i kulturnom značaju. Nakon smrti Stefana Dušana 1355. godine, srpsko carstvo se raspada i pada pod vlast Otomanske imperije. Srpska vojska je doživela poraz u bitci na Marici 1371. godine, kada je umro poslednji srpski vladar, Stefan Uroš V, ne ostavivši svog muškog potomka. Mesto bitke na Marici 1371. godine, kada su se kraljevi Vukašin i Uglješa, predvodeći svoje vojske sukobili sa Turcima, bilo je nazvano “Sirf-Sindugi” – srpski poraz. Naslednik Urošev, Lazar se zadovoljio titulom kneza. Sveti Knez Lazar je pogubljen 1389. godine tokom Kosovske bitke – bitke na Kosovom Polju, kada je uništena vrhuška srpskog plemstva, a sudbina nezavisne Srbije zapečaćena otomanskom turskom vlašću, tako da Kosovo za Srbe ima poseban simbolički značaj. Sinu kneza Lazara, Stefanu Lazareviću je dodeljena vlast /1389 – 1427/ u oslabljenoj i podeljenoj Srbiji pod sultanom Bajazitom I, kome je plaćao danak. Iako su Stefan Lazarević i njegov naslednik, Đurađ Brankovic, /vladao od 1427. do 1456. godine/ primili titule despota Vizantijske Imperije, Turci su sistematski osvajali njihove posede. Sukob za prevlašću među Brankovićima se završio 1459. godine, pripajanjem Srbije Otomanskom carstvu, pod sultanom Muhamedom II. Beograd, tada pod vlašću Ugarske, pada pod tursku vlast 1521. godine. Tokom vekovne turske vladavine nad Srbijom, narodna tradicija i sećanje na Dušanovo carstvo su očuvani zahvaljujući Srpskoj pravoslavnoj crkvi.

 

Srbija je postala turska pokrajina sa pašalukom ustoličenim u Beogradu. Turska vlast je bila neizdrživa, jer je srpsko plemstvo istrebljeno, a pravoslavni seljaci tretirani kao roblje. Krajem 17. veka je Austrija objavila rat Turskoj i samim tim dala povod srpskom življu da poveruje u mogućnost konačnog oslobođenja. Međutim, kada stanovništvo shvati da je u očima velikih sila samo sredstvo za njihovo međusobno raskusuravanje, nade u moguće oslobođenje raspršuju se u obliku dima i sve se završava velikom seobom Srba u daleke krajeve pod vodstvom Arsenija Čarnojevića. Mnogi Srbi su se povukli iz južnih krajeva zemlje u Austriju i Ugarsku, proterani od Turaka. Islam je u to vreme bio u procvatu, posebno u Raškoj, na Kosovu i u Bosni. Brojni Srbi i Hrvati su primili islam, što je konačno rezultiralo nastankom bosanske nacije. Vladavina Turaka je imala ključni uticaj na istoriju Srbije : prožimanje kultura Slovena, Vizantinaca, Arapa i Turaka, tako da su i danas vidljiva mnoga znamenja i kulturna obeležja iz vremena Otomanskog carstva. Vladavina Turske je trajala do 1804. godine, kada Srbija uspesno diže ustanak protiv otomanske viševekovne tiranije, da bi 1867. godine poslednje turske trupe napustile Srbiju.

Ustav Srbije iz 1869. godine je posle Berlinskog kongresa, obezbedio veću moć Skupštine, što Sanstefanski mir 1878. godine dovodi do ponovnog uspostavljanja srpske države i njene formalne nezavisnosti. Jačanje parlamentarne vlasti i širenje ekonomske moći je Srbiji omogućilo prestižni status u okruženju, što je snažno privlačilo Južne Slovene koji su ostali pod vlašću Austrougarske imperije. Pripajanje Bosne i Hercegovine Austro-ugarskoj carevini 1908. godine je ugušilo razmišljanja o ujedinjenu ovog regiona sa Srbijom. 1912. godine su Bugarska, Grčka, Crna Gora i Srbija objavile rat oslabljenom Otomanskom carstvu, oduzevši njegov veći deo preostalim evropskim vladarima. Drugi Balkanski rat je takode vođen 1913. oko granica. Bugarska je napala Srbiju i Grčku, što je dovelo do invazije i njenog delimičnog rasparčavanja između balkanskih saveznika i Turske. 1913. godine su Austrijanci obavestili Italijansku vladu da će napasti Srbiju. Italijanski premijer je 1914. je to potvrdio izjavom da : ‘Telegram ukazuje da je ubistvo nadvojvode bilo povod, a ne uzrok ultimatuma Austrije Srbiji i otkriva razloge Austrijske akcije – napada na Srbiju jula 1914. godine. Ultimatum Austrougarske carevine Srbiji je imao krajnju svrhu – Austrijanci su bili uvereni da će ga Srbiji odbaciti, što je opravdalo njihov napad. Engleska, Rusija i Francuska su se međusobno dogovorile da iskoriste konflikt između Austrije i Srbije kao izgovor za započinjanje rata do istrebljenja Nemačke. Zapravo, austrijski načelnik generalstaba General Hotzendorf je zahtevao neočekivani rat kako bi porazio Srbiju, koju je od 1906. napadao više od 25 puta. Veliki rat je započeo i vođen zbog mnogo različitih faktora i uzroka – nacionalizam, imperijalizam, militarizam i nedostatak organizacije da uredi međunarodne odnose, koji su, primenjivani po pojedinačno skovanim ugovorima nekih nacija, bili često i protivrečni ugovorima između drugih nacija. Hrišćanski carevi iz Berlina i Beča su poveli brutalni i nemilosrdni rat protiv Srba, koji su, sa svojom južnoslovenskom braćom iz Hrvatske i Slovenije, tokom vekova bili njihova odbrambena granica.Pitanje je sada ko je zapravo hrišćanska nacija : Srbi, koji su, nepotpomognuti, stravično patili petsto godina zbog Hrišćanstva, ili Nemci, koji su stekli svoju slavu ujedinjenjem sa Islamom, uništivši malu srpsku naciju ? više Kosovo Day /1389 – 1916/ For Cross and Freedom

Srpska vojska je vodila herojsku borbu u pobedničkim ratovima tokom Balkanskih ratova i Prvog Svetskog rata, ali je 1915. godine nadjačana, nakon bugarskog pridruživanja Silama osovine i nemačke pomoći Austriji. Srpski vojnici su ostvarili zadivljujuće herojstvo i napore, koji su ih, posle užasno teskih borbi protiv opasnog neprijatelja, nepodnošljivih muka, stradanja i žrtava, tifusa, gladi, iscrpljenosti i oskudica svih vrsta, doveli preko neprohodnih, snegom prekrivenih planinskih vrhova Albanije – venaca Prokletija, preko mora do Krfa i Soluna, odakle su se, uz pomoć hrabrih saveznika, borili da povrate svoju državu, za slobodu i sajedinjenje sa svojom braćom u Kraljevini Srba, Hrvata i Slovenaca. U Prvom Svetskom ratu je Srbija imala 1.264.000 žrtava, što je bilo 28% njenog ukupnog stanovništva, odnosno 58% muške populacije, sto je prava demografska katastrofa. Srpska vojska i vlada su se povukle na grčko ostvro Krf, gde je 1917. godine proglašena zajednica Južnih Slovena, od predstavnika Srba, Hrvata, Slovenaca i Crnogoraca. 1918. godine je zvanično nastala Kraljevina Srba, Hrvata i Slovenaca, na čelu sa srpskim Kraljem Petrom I. Srpska ljubav prema otadžbini, odanost prema slobodi i srpska herojsko-pesnička poezija privlačili su pažnju svetskih ličnosti, od Napoleona do Getea, od Bajrona do Viktora Igoa. Nedavno štampanja knjiga američke autorke Nancy Cramer,Retreat to Victory in 1915” predstavlja herojsku priču o povlačenju srpske vojske u sigurnost i kasnijoj pobedi nad Bugarima. Molimo pogledajte šta o svojoj knjizi svedoči autorka – Why I wrote this Book jer je u pitanju istina koju svi posetioci Srbije treba da znaju, te ste dobrodošli da nas kontaktirate za narudžbu ove dragocene knjige o nesrećnoj srpskoj istoriji, nadljudskoj hrabrosti, patriotimu i junačkoj duši Srbije, kako kaže Gospođa Cramer.

Tokom Drugog svetskog rata, Srbija je bila okupirana država-igračka u rukama Nemačke, koja je obuhvatala današnju teritoriju centralne Srbije i Banata, poznatu pod nazivom Nedićeva Srbija. Međutim, delovi današnje teritorije Srbije su bili pod okupacijom Hitlerovih kolaboracionih vojski iz Hrvatske, Mađarske, Bugarske, Albanije i Italije. Okupatori su počinili mnoge stravične zločine nad stanovništvom, posebno nad Srbima i Jevrejima.

Od 1945. godine Srbije je bila jedna od šest ustavnih jedinica Socijalističke Federativne Republike Jugoslavije. „Bratstvo i jedinstvo” je kao političku formulu stvorila Jugoslovenska Komunistička Partija tokom Drugog svetskog rata. Kao jednu od političkih vrednosti koje su proistekle iz narodno-oslobodilačke borbe, bratstvo i jedinstvo je postalo deo revolucionalne tradicije i značajno uticalo na oblikovanje jugoslovenske posleratne istorijske i društvene svesti. Poznata kao Titova Jugoslavija, pod vođstvom Jugoslovenske komunističke Partije do raspada 1992. godine, sačinjavale su je nezavisne socijalističke republike Slovenija, Hrvatska, Srbija, Bosna i Hercegovina, Crna Gora i Makedonija.

Slobodan Milošević je 1986. godine postao predsednik Komunističke Partije Srbije. Bez obzira na građanske ratove u susednim republikama Hrvatskoj i Bosni i Hercegovini, UN su nametnule privredne sankcije Jugoslaviji, koje su oslabljene u septembru 1994. godine, kada je Srbija objavila da ukida pomoć Srbima u Bosni. Pad Republike Srpske Krajine (RSK) i egzodus Srba u avgustu 1995. godine samo je jedna od tragedija koje su proizvedene raspadom bivše Socijalističke Federativne Republike Jugoslavije i predstavlja najveću, najgnusniju, najprljaviju i najkrvaviju podvalu jednom civilizovanom evropskom narodu na samom kraju 20. veka, a objašnjenja događaja su uprošćena do prostakluka, prepuna izbegavanja odgovornosti, sa nedopustivo ciničnim prebacivanjem krivice na druge. 1995. godine su u Dejtonu – SAD predsednici Srbije, Bosne i Hrvatske potpisali mirovni sporazum. Srbija je bila mirna do 1998. godine, kada su počeli sukobi na Kosovu. Želja većine etnički čistih Albanaca na Kosovu za nezavisnošću ili njihovom prisajedinjenju sa Albanijom se manifestuje terorizmom i krvavim ishodima. Početkom 1989. je Slobodan Milošević ukinuo autonomiju Kosovu i Metohiji, koju je Tito formirao i definisao Ustavom 1974. godine, kada su poslate vojne snage da spreče proteste većinskog albanskog stanovništva na Kosovu.

Tokom 1998. i 1999. su nastavljeni sukobi na Kosovu između jugoslovenskih snaga bezbednosti i kontraverzne “Oslobodilačke vojske Kosova”, što je 1999. rezultiralo NATO vazdušnim napadima na srpske vojne i druge civilne ciljeve u trajanju od 78 dana. Bombardovanje Srbije je prekinuto kada se predsednik Slobodan Miloševic saglasio sa povlačenjem svih bezbednosnih snaga, uključujući i vojne i policijske, zamenivši ih međunarodnim snagama bezbednosti, u zamenu da Kosovo formalno ostane u okviru jugoslovenske federacije.

Od 1992. do 2003. godine Srbija je, skupa sa Crnom Gorom, bila članica Savezne Republike Jugoslavije.

Demokratska opozicija Srbije je pobedila na skupštinskim izborima održanim u decembru 2000. godine kada je, nakon Miloševićevog gubitka vlasti od Vojislava Kostunice, formirana prva nekomunistička, nesocijalistička vlada, posle 55 godina. Zoran Đinđić je postao predsednik vlade Republike Srbije. Demokratska opozicija Srbije se obavezala da stvori tržišnu privredu i razmontira autoritarnu vlast koju je uspostavio Milošević i potom, 2001. godine, isporučila nekadašnjeg predsednika zemlje Sudu za ratne zločine UN u Hagu. Odnosi između Đinđića i jugoslovenskog predsednika Koštunice su postali veoma zategnuti, kroz značajna nastojanja predsednika vlade zainteresovanog za podsticanje privrede i odnosa sa Zapadnom Evropom, u odnosu na ocuvanje jugoslovenske federacije. Đinđić je ubijen 12. marta 2003. godine i srpski zvaničnici su optužili kriminalnu bandu odgovornom za ubistvo. Ubistvo premijera Zorana Đinđića je izazvalo intenzivna hapšenja vladinih, bezbednosnih i kriminogenih ličnosti povezanih sa organizovanim kriminalom i prethodnom vladavinom Miloševica.

Od 2003. do 2006. godine Srbija je bila članica Državne zajednice Srbije i Crne Gore, nastale nakon Savezne Republike Jugoslavije.

17. marta. 2004. godine Kosovo je buknulo u rulju anti-srpskog nasilja koje je primoralo Srbe iz mešovitih urbanih i izolovanih srpskih etničkih sredina na iseljavanje. Ogromna šteta je naneta unistavanjem srpskog i svetskog neprocenjivog kulturnog nasleđa. Predsednik Koštunica je pozvao, kao i ranije, na podelu pokrajine Kosovo na srpske i albanske kantone. UN i kosovski Albanci su odbacili takav predlog, dok su Srbi ostali suprostavljeni potpunoj nezavisnosti Kosova, tako da je konačni status Kosova još nedefinisan.

Prethodni predsednik Srbije je bio Boris Tadic, prozapadni reformista i predsednik Demokratske stranke /DS/. Boris Tadić je za predsednika Republike Srbije izabran sa 53% glasova u drugom krugu predsedničkih izbora u Srbiji, održanim 27. juna 2004. godine, nakon nekoliko neuspelih izbora.  2002. godine.

21. 05. 2006. Crna Gora je održala referendum o održivosti Unije državne zajednice sa Srbijom. Sledećeg dana, državno potvrđeni rezultati od 55,5% glasača su ozvaničili nezavisnost Crne Gore, prevagnuvši iznad 55% glasova potrebnih za održavanje referenduma. 03.06.2006. godine je Skupština Crne Gore proglasila nezavisnost Republike Crne Gore. 05.06.2006. godine je Narodna Skupština Srbije proglasila Republiku Srbiju za naslednika Državne zajednice.

Na svečanoj sednici Skupstine Srbije, koja je održana u Domu Narodne skupštine u Beogradu, 8. novembra 2006. godine, proglašen je Novi Ustav Srbije, koji stupa na snagu danom proglašenja u parlamentu. U reprezentativnom zdanju na Trgu Nikole Pašića, u kome su do sada svečano proglašavani svi ustavi bivše jugoslovenske države, prvi put proglašen je i Ustav Srbije.

Zahvaljujući svojoj dugoj i bogatoj istoriji, Srbija ima mnogo zanimljivih i uzbudljivih znamenitosti.

SHARE IT: