Izaberite kategoriju
Mostar
Mostar je privredni, politički i kulturni centar Hercegovine, najveci i najznačajniji grad u Hercegovini i centar Hercegovačko-neretvanskog kantona Federacije BIH. Mostar leži u prostranoj, plodnoj sunčanoj mostarskoj dolini, na nadmorskoj visini od 60 metara, na raskrsnici ravničarske i planinske Hercegovine. Mostar okružuju padine planina Prenja, Veleza /1967 metara/, Cabulje i brda Huma. Glavna reka Hercegovine, prekrasna Neretva, protiče kroz centar Mostara, deleći ga na dva dela. Stari deo Mostara je svakako najzanimljivi i najuzbudljiviji deo, posebno njegove mnoge kujundžijske radnjice, zlatari i proizvodjaci ćilima, kao i druge zanatlije Stare carsije, poznate pod imenom Kujundziluk. Ovaj orijentalni deo Mostara, koji pripada UNESCO svetskom kulturnom nasleđu, je očuvao staru tradiciju kojom veste zanatlije izrađuju predmete od metala, slikaju ili tkaju ćilime. Središnji deo stare mostarske čaršije, okružen utvrđenjima, kulama i kapijama se razvijao poput veličanstvenog spomenika kulture, stvorivsi jedinstvenu arhitektonsku celinu. Od doba ilirskih plemena do turskog osvajanja, drevno naselje Blagaj je bilo centar politicke moći, te je Mostar činilo 19 kuća sa malenim drvenim mostom preko obala Neretve. Čuvari mosta su bili mostari, po kojima je grad dobio ime. Dolaskom Turaka su u Mostaru uspostavljeni relativni mir i stabilnost. Tvrđave iznad Mostara grada su koristili još Iliri, a posebno bosanska aristokratija, vekovima pre nego što je Hercegovina osvojena, kada su izgubile svoj veliki značaj. Na primer, u Mogorjelu i danas imamo mogućnost da uživamo u ostacima rimskih poseda Vile Rustike, osvetljenim tokom noći bakljama, uz izvanrednu hercegovacku kuhinju i pratnju tradicionalne muzike i foklora. Plodna izazovna dolina u kojoj leži Mostar je bila idealno mesto za nastanak grada, što su Turci upravo i učinili. Hercegovina je zvanično pala pod tursku upravu 1482. godine, kada je Mostar postao administrativni i vojni centar Otomanskog carstva za čitav region Hercegovine. Stari deo Mostara je rastao oko kamenog mosta /Starog mosta/, koji su po turskoj zamisli 1566. godine izgradili dalmatinski graditelji. Sa Starim mostom u središtu su vremenom na obe strane Neretve nicale nove mahale /kvartovi/. Džamije i medrese /religiozne škole/ su građene, te se Islam proširio razvijenim gradom. Krajem 16. i u 17. veku su nastalne najlepse i najzačajnije građevine islamske arhitekture Mostara. Ćejvan-Ćehan džamija je sagrađena 1552. godine i najstariji je očuvani spomenik turske vladavine u Hercegovini. 1557. godine, osam godina pre izgradnje Starog mosta je nastala Kriva Cuprija u Mostaru, čuveni prototip Starog mosta preko potoka Radoblje, koji se uliva u Neretvu. Ubrzo posle početka turske vladavine Mostar postaje glavni trgovački partner Dubrovnika i drugih primorskih gradova, te prolazi kroz dugi period kulturnog, političkog i privrednog uspona. Karavanski putevi su, prenoseći dalmatinske robe, kao maslinovo ulje, ribu i platno, vodili direktno u Mostar. Tovari vune, mesa, meda i zobi su putovali iz Mostara prema primorju. Sve verske zajednice su živele u skladu tokom vekova turske uprave, koja je sprovodila visoki stepen tolerancije prema hrišćanskom stanovnistvu. Posle trećeg turskog poraza u bitci kod Beča 1683. godine, otomansko carstvo je počelo da tone. Ustanci su učestali u 18. veku, posebno od 1875. do 1878. godine i do kraja 19. veka, koji je oznacio kraj Otomanskog carstva. Austrougarska je uključila Bosnu i Hercegovinu pod svoju upravu, kada su izgrađene pruge, mostovi, skole i javno kupatilo. Austrougarska vladavina je završena ubistvom nadvojvode Ferdinanda u Sarajevu, nakon čega su usledile decenije teških privrednih i političkih borbi u većem delu Bosne i Hercegovine. Okončanjem Drugog svetskog rata i pobedom Titovih partizana su nastupila izazovna, ali mirna vremena. Mostar je postao glavno socijalisticko uporište i najznacajniji grad Hercegovine. Grad je doziveo blagostanje u godinama koje su prethodile raspadu Jugoslavije. Ratom u Bosni 1992. godine se odmah sve promenilo, kada je Mostar doziveo najteze razaranje i najtezi period svoje istorije. Mostar je bio u sredistu borbi tokom ratova 90.-tih godina i većina grada je bila potpuno uništena. Danas u centru Mostara postoji mnogo uništenih i napuštenih zgrada, izgorelih prozora, koji liče na crne oči. Čak je i velicanstveni Stari most bio razoren u paramparčad, što mnogi smatraju tragičnim detaljem bosanskog rata. Do 2004. godine je Mostar bio podeljen po etničkim granicama i obuhvatao je šest malih opština. Ove etnicke podele posetioci Mostara danas ne vide. Odlukom Visokog predstavnika o ujedinjenju šest opstina u "Grad Mostar" su svim narodima osigurana jednaka prava, što je veoma ohrabrilo njihovu zastupljenost. Istinski ujedinjen Mostar je jedini put kojim se osigurava mir budućih generacija. Od završetka rata su u Mostaru izvršene brojne obnove, ali je za isceljenje rana potrebno vreme. Stari most u Mostaru U vreme kada su Turci osvojili Mostar, na mestu u blizini današnjeg Starog mosta je postojao drveni most na lancima. Kako se drveni most vremenom pohabao, stanovnici Mostara su sredinom 16. veka zahtevali od vlasti u Istambulu izgradnju novog mosta od kvalitetnog materijala. Stari most u Mostaru je sagrađen i pušten u upotrebu jula 1566. godine. Projektovao ga je Mimar Hajrudin Mlađi, učenik čuvenog turskog arhitekte Sinana, u čast sultana Sulejmana Veličanstvenog. Stari most u Mostaru je nekada činio jedan beliki kameni luk, ukupne dužine 28,70 metara i širine 4,49 metara, izgrađen od kamena "tenelije", iz kamenoloma Mukosa, 5 km južno od Mostara. Stari mostarski most je sagrađen od četvrtastih kamenih blokova spojenih gvozdenim kukama. Čuveni graditelji iz Dubrovnika i okoline Popovog Polja su izgradili Stari most u Mostaru na najužem delu kanjona reke Nereve, čime su zaokruzili veličanstveni pejsaz, najlepsi na citavom toku reke, od njenog izvora do ušća u Jadransko more. Mostar je po Starom mostu poznat u širom Evrope i sveta. Halebija Kula - Ćehovina Kula Tara Mostar Ćejvan Ćehan džamija Koski Mehmed Pasa džamija Karađoz-begova dzamija Stara džamija Kriva Ćuprija Mostar Pijaca Tepa Biščevića Kuća Stara pravoslavna crkva Nova pravoslavna crkva - Saborna crkva Katolička crkva
Halabija kula leži na desnoj obali Neretve, uz Stari most. U njenom prizemlju je od 1716. godine bio zatvor, a viši spratovi su služili za smeštaj čuvara garnizona.
Kula Tara se nalazi sa leve strane Starog mosta u Mostaru. Sagrađena je u polukruznom obliku, ravnih strana okrenutih prema mostu. Zidovi kule Tare su debljine više od 3 metara. Izgradjena 1676. godine, Kula Tara u Mostaru je korišćena kao skladište baruta i municije. U njoj je danas smešten Muzej Stari most i osmatračnica.
Dzamija Cevan Cehan leži u neposrednoj blizini Starog mosta, na glavnom putu /Velikoj Tepi/. Po natpisu iznad ulazne kapije se pretpostavlja da je ona najstarija gradjevina u Mostaru, izgradjena od 1552. do 1553. godine. Minare je dogradjeno sa leve strane blizu ulaza. Kasnije je u istom dvorištu sagradjena medresa /islamska skola/.
Koski Mehmed Pasina dzamija se nalazi 150 metara severno od Starog mosta, između Tepe I Kujundžiluka. Sagrađena je 1617. godine u čcetvrtastom obliku, pokrivenog kubeta. Unutrašjost je oslikana tipicnim turskim detaljima, a njen zastitni znak otomanskog stila su rezbarena vrata. Oltar sa stepenistem je namenjen efendiji /muslimanskom svešteniku/ za vodjenje molitvi ili obracanje njegovoj versoj zajednici. Sadrvan /fontana/ ispred dzamije je postavljen na sest stubova, povezanih lukovima i pokriven je kamenim pločicama.
Karađoz-begova džamija predstavlja najlepše i najznačajnije monumentalno delo islamske obredne arhitekture iz 16. veka na čitavoj teritoriji Hercegovine. Nad Karađoz-begovom džamijom je velika kupola, a unutrašnjost je četvrtaste osnove, dimenzija 13,4 x 13,4 metara. Minaret Karađoz-begove dzamije je visok, skladan i ukrašen. Izgradnja Karađoz-begove džamije je zavrsena 1557. godine. Njen projektant je bio čuveni turski arhitekta Kodza Mimar Sinan. Unutrašnjost Karađoz-begove dzamije je raskošno ukrašena arabeskama i floralnim crtežima. Šadrvan se nalazi u dvorištu, ispred džamije. Karađoz-begova džamija je tesko oštećena u bombardovanju tokom rata u Bosni i Hercegovini, kada je minaret sasvim uništen u napadima tenkovske artiljerije hrvatskih jedinica. Karađoz-begova džamije je posle rata obnovljena i ponovo otvorena za posetu.
Stara dzamija, pored Starog mosta je očuvana, kao i sve pomoćne zgrade, koje poticu iz perioda od 15. do 19 veka. U blizini je niz malenih zanatskih radionica i prodavnica rucnih radova i suvenira, kao i mali restorani koji sluze tradicionalne specijalitete. Ovaj deo Mostara je omiljeno setaliste omladine, umetnika i turista.
Kriva cuprija, koja je minijatura Starog mosta, preko reke Radobolje, blizu njenog usca u Neretvu, se nalazi na udaljenosti od oko 100 metara od Starog mosta. Izgradio ju je 1558. godine turski arhitekta Cejvan Ketoda, osam godina pre gradnje Starog mosta, te se smatra da je posluzila kao model za mnogo veci arhitektonsti poduhvat. Kriva cuprija je unistena u poplavi 2001. godine, posle koje je ubrzo obnovljena.
Glavno trgovacko mesto Mostara je vekovima nosilo ime "Tepa" ili "Mala Tepa". Nalazi se u neposrednoj blizini Ulice Kujundziluk i Starog mosta u Mostaru. Ovde mozete pronaci razlicite rukotvorine i gastronomske specijalitete /sir, nar.../
Kuća Bisćevica je jedna od najznacajnijih i najlepsih kuća iz turskog perioda. Nalazi se u Ulici Biscevica, na samoj obali Neretve. Kuca Biscevića je sagradjena u 18. veku i cini je prizemlje i prvi sprat, sa velikom prostorijom za razgovore /divanhanom/. U dvoristu je mala zgrada koja je sluzila kao kuhinja. Unutrasnjost je uredjena u orijentalnom stilu, a pod je prosiren podupiracima. Fasadu odlikuje turska arhitektura toga doba.
Stara pravoslavna crkva je bila sagrađena na mestu današnje pravoslavne crkve, na mostarskom srpskom groblju. Stara crkva je unistena 1833. godine kako bi se izgradila nova divna gradjevina. U unutrasnjosti crkve se nalazila vredna ikona Bogorodice, kao i brojne ikone iz perioda od 15. do 19. veka. Stara crkva posvecena Rođenju Presvete Bogorodice je porusena tokom poslednjeg rata.
Izgradnja crkve u neposrednoj blizini stare pravoslavne crkve u Mostaru je započeta 1863. godine i zavrsena 1873. Nova crkva je bila smeštena u uzvišenoj, brdovitoj gradskoj zoni Mostara, po zamisli umetnika Spasoja Vulića. Vulićevo nepoznavanje Mostara dovelo je do toga da radove na crkvi završi Andreja Damjanov, koji je tek bio završio izgradnju Pravoslavne crkve u Sarajevu. Kao i radove na staroj pravoslavnoj crkvi, izgradnju nove pravoslavne crkve u Mostaru je finansirala pravoslavna zajednica Mostara. Po zavrsetku je nova pravoslavna crkva u Mostaru bila najvisa i najlepsa religiozna građevina u Bosni i Hercegovini, odnosno najlepša verska građevina u Mostaru toga doba. Nazalost, pravoslavna crkva u Mostaru je potpuno unistena i zapaljena 6. januara 1993. godine, tokom poslednjeg rata, tako da danas na njenom mestu postoje samo ruševine. Rušenja su potpuno uništila ovaj prelepi objekat, cime je izgubljeno i njegovo umetničko nasleđe. Obnova je planinara u bliskoj buducnosti.
Katolička crkva je izgrađena u sklopu starog kompleksa Podhumske biskupije, u nekadašnjoj basti hercegovackog vezira Ali Pase Rizvanbegovica. Crkva je nedavno obnovljena, posle teskog stradanja tokom rata. Toranj visine iznad 30 metara dominira linijom horizonta. Franjevacki samostan i nadbiskupska rezidencija su izgrađeni pored crkve. Biblioteka Franjevackog samostana sadrzi 50000 knjiga i zbirku vrednih dokumenata, pisama i orijentalnih rukopisa, te zbirku slika Italijanskih majstora iz perioda 16. i 17. veka do savremenih umetnika.
