Djirokastra – Gjirokaster

Djirokastra /Gjirokastër, Argirokaster, Argirokastro/, što znači ‘srebrno utvrdenje’, je jedinstveno živopisan primer turskog trgovačkog grada južne Albanije, jedan od najlepših gradova Albanije i jedan od retkih preostalih mesta takvog tipa na Balkanu. Smeštena u južnoj Albaniji, 78 km od Valone, 56 km od Sarande – morske luke koja povezuje Albaniju i Krf, 93 km od Berata i 31 km od graničnog prelaza Kakavia prema Grčkoj, Đirokastra svojim istorijskim položajem, uokvirena gorostasnim planinama snežnih vrhova Mali i Gjërë i rečnom dolinom, gospodari sa visoke strme litice, iznad zelene reke Drim. Đirokastra ima izuzetan strateški položaj između Jonskog mora, zaleđa i granice sa Grčkom. Na posebno osetiljivom području strateškog i vojnog značaja, u blizini granice sa Grčkom, Đirokasta je bila pozornica mnogih važnih događaja u istoriji Albanije. Utvrđenje u Đirokastri koje danas vidimo je rezultat dugog perioda razvoja i obuhvata mnoštvo svodova, tunela, prolaza i tamnica, kao i moćne grudobrana sa odličnim panoramama.

Đirokastra, „grad sa hiljadu stepenica” obuhvata stotine kuća u obliku kula otomanskog stila, jedinstvenih kamenih krovova, drvenih balkona i okrečenih kamenih zidova. Strmih obrisa prostranog zamka, Đjirokastra je magični grad burne istorije, poznat kao i „Kameni grad”. Tokom 13. veka je grad nosio nazive Argyropoline, Argyrokastron ili Grad Argyro. U 14. veku je grad bio deo Epirskog despotata, a 1417. godine pada pod vlast Otomanskog carstva. Središte istorijskog dela grada potiče iz 17. veka, kada je Đirokastra prerasla u moćan trgovački centar za proizvode loklanih poljoprivrednika. Stari bazaar Đirokastre /Pazari i Vjeter/ se prostire na četiri glavne kaldrmisane ulice, koje su bile povezane sa ostatkom grada. Područje prodavnica /dućana/ Đirokastre, kamenih ulaza je poznat kao Qafë /vrat ili prolaz/ sa odličnim zanatskim centrom i starim zanatima i tokom letnjih meseci vrvi od gužve. Đirokastra je najpoznatija po svojim utvrđenim kamenim kućama sa kulama koje predstavljaju razvoj načina života lokalnog stanovništva, među kojima je Kuća Zekata, jedna od najgrandioznijim zgrada koje su očuvane do danas. Postojeća džamija Đirokastre je sagradena 1754. godine. Grad Đirokastra je poznat po visokim turskim kućama – kulama, koje su karakteristične za Balkan i pripadale su bogatim trgovcima i veleposednicima. Arhitektura kuća Đirokastre odražava burnu istoriju ovog kraja, gde je sigurnost od napada osvajača bila od izuzetne važnosti : konjanici, strani osvajači i krvna osveta su upravljali istorijom ovog regiona. Posetioci su očarani gradskom arhitekturom, oduševljavajućim pejsažom doline Drima i nenadmašnim krečnjačkim liticama Bureta i Luncheri planinskih lanaca. Kuće iz 19. veka pružaju posetiocima jedinstveno i retko iskustvo, sa sivim, kamenih krovovima, koji su nekada u ravni sa putem i malenim radnjicama bazaara, kamenog ulaza.

U Đirokastri i okolini ima mnogo zamenitosti i zanimljivosti. Od vizantijske uprave Epirskog Despotata do feudalnog utvrđenja, do Otomanskog bisera i italijanske kolonije, grad Đirokasta je poznat po brojnim vladarima i podstakao je pesnike i umetnike na stvaranje umetničkih dela. Posetiocima se toplo preporučuje šetnja nizom kaldrmisanih uzanih ulica Đirokastre, koje izlaze na turski bazar iz 17. veka i svakog posetioca direktno vrati u prošlost. Područje Đirokastre ima bogatu tradiciju izrade tekstila, narodnih nošnji i raznovrsnog platna koju uglavnom tradicionalno obavljaju i preduzimaju žene. Nažalost, poslednjih decenija mnoge od ovih tradicionalnih veština postepeno odumiru. Posetite veliku tvrđavu u Đirokastri iz 13. veka, koji je bio zatvor, kako biste doživeli uzbudljive priče o srednjovekovnim vladarima i nepoznatim zločinima komunizma. Posetiocima Đirokastre svakako preporučujemo razgledanje tvrđave-citadele Đirokastre iz 11. veka, sa koje se pruža veličanstven pogled na okolinu, kao i zanimljiv Etnografski Muzej, u rodnoj kući Envera Hodže, komunističkog diktatora Albanije od 1944. do 1985. godine. Etnografski Muzej Đirokastre se nalazi u kvartu Palorto, što je najbolje očuvani deo grada. Muzejska zgrada je sagrađena 1966. godine, posle požara u kome je originalna zgrada izgorela. Od 1966. do 1991. je ova zgrada korišćena kao Antifašistički Muzej. 1991. godine su eksponati iz prethodnog Etnografskog muzeja Đirokastre preneti u ovaj prostor. Kuća ima četiri sprata, koji su svi otvoreni za posete i javnost. Sobe su uređene u stilu koji se zapravo koristio u životu lokalnog stanovništva, sa mnoštvom predmeta za domaćinstvo, tradicionalnim narodnim nošnjama i nalazima kulturnog nasleđa, tipičnim za bogate porodice trgovaca ili turskih zvaničnika oji su ovde živeli do 19. veka. Etnografski Muzej u Đirokastri je otvoren tokom čitave godine, radno vreme od aprila do septembra je od 08:00 do 12:00 časova i od 16:00 do 19:00 časova, a u periodu od oktobra do marta je radno vreme od 08:00 do 16:00 časova, sredom i nedeljom, zatvoren je ponedeljkom i utorkom. Ulaznica je 200 leka.

U Đirokastri se svake četvrte godine održava živopisni Međunarodni festival folklora. Prvi festival je organizovan 1968. godine, od kada je postao simbol narodne kulture Albanije. Međunarodni folklorni festival se održava na otvorenom prostoru u tvrđavi Đirokastre i predstavlja najbolje izvođače narodnog stvaralaštva i tradicije Albanije i Balkana, koji obuhvataju muziku, igre, umetnost i stare zanate, i naravno živopisne narodne nošnje. Smestite se u jednoj od turskih kuća Đirokastre, koje su pretvorene u smeštajne objekte i uz doručak nude prijatan boravak posetiocima, a odlično su mesto odakle treba krenuti u istraživanje prekrasno lepog i zanimljivog regiona južne Albanije. 1961. godine je Đirokastra proglašena „Gradom muzejem”, a od 2005. godine je deo UNESCO svetske kulturne baštine.

 

 

SHARE IT: