Alternative content

KOSOVO I METOHIJA, ISTORIJA, KULTURA, UMETNOST

Zvanični popis ustanovio je 1446 gradova i sela na području Kosova i Metohije. Po istraživanjima iz 19. i 20. veka, 162 mesta u ovom regionu su deklarisana kao srpsko kulturno nasledje od izuzetnog značaja, dok je preostalih 500 klasifikovano kao kulturni spomenik, a preko 1400 identifikovano kao kulturna baština od izuzetnog značaja za srpski narod u ovoj zamlji. U hiljadu godina dugoj istoriji Srbije, Kosovo i Metohija su niz vekova bili centar države, religijsko sedište, postojbina srpske kulture i izvor njene tradicije. Za ljude koji su duže živeli po zakonima tudjina nego sopstvene države, u turbulentnim i nesigurnim vremenima Kosovo i Metohija su bili temelj na kojem je očuvan nacionalni i državni identitet. /Dusan T.Bataković/.

U ranom periodu osnivanja, prilagodjavanja, prihvatanja Hrišćanstva, civilizacijskih transformacija i organizacije društva tokom četvrtog krstaškog pohoda, na području Raške i Zete, Kosova i Metohije, daleko od velikih dolina i glavnih vizantijskih puteva, osnovana je država Srbija. Kosovo postaje njen deo krajem 12. veka tokom vladavine njenog osnivača Stefana Nemanje. Sveti Sava, prvi srpski arheipiskop je osnovao episkopije u drevnoj Ulpijani /današnji Lipljan/ i Prizrenu. Zaštićeno visokim i prividno neprohodnim planinama, Prokletijama /2.656m/, Sar-planinom /2.651m/ i Kopaonikom /2.017m/, područje Kosova i Metohije bilo je tokom istorije lako dostupno osvajanjima i uticajima različitih civilizacija. Ovo područje se nalazi na ukrštanju osam puteva, od kojih su neki bili glavna komunikacija izmedju Evrope i Jadranskog mora i Bliskog, Srednjeg i Dalekog Istoka. Složenost geografskih i istorijskih uslova, uslovljena geomorfološkim karakteristikama sa brojnim kanjonima, klisurama i visokim planinama, specifičan položaj izmedju obalskog i kontinentalnog dela Balkana, kao i činjenica da se ovde nalazi hidrografski centar Balkanskog poluostrva, doprineli su tome da Kosovo i Metohija, svojom fascinantnom prirodom postane centar evropskog biodivirziteta.

Na području Kosova i Metohije se nalazi više crkava i manastira nego u bilo kom drugom delu Srbije, /evidentirano je preko 1500 spomenika srpskog kulturnog nasledja/, tako da je ono postalo duhovno središte Srba i uvek je tretirano kao kolevka Srbije. Vremenom Srbija postaje suparnik Vizantijskom Carstvu, zahvaljujući svom ekonomskom napretku i prostorima koje je zauzimala tokom sredine četrnaestog veka, od reke Dunav do Korintskog zaliva, te od Trakije do Jadranskog mora. Kosovo i Metohija je svojim polozajem, na raskrsnici glavnih balkanskih puteva spajalo okolne srpske zemlje Rasku, Bosnu, Zetu i Skutarsku obalu sa Makedonijom i Moravskim regionom, i u geografskom smislu je bilo idealno mesto za nastanak državnog i kulturnog centra. Opasani planinskim masivima i zaštićeni od spoljašnjih napada, Kosovo i Metohija nisu slučajno odabrani za religijski centar, crkvene mauzoleje i carske palate. Srpski vladari su bili u stalnom kontaktu sa velikim gradovima, pogotovo Solunom, te su za gradjenje svojih zadužbina imali priliku da pozovu najbolje umetnike i zanatlije. Razvoj fresko slikarstva poklapa se sa poslednjom dekadom vladavine kralja Milutina /1321. godina/. Gotovo sve aristokratske kuće i spomenike ukrasila su dva poznata slikara iz Soluna, Mihailo Astrapa i Evtihije ili neko iz njihovog okruženja. Bogata riznica manastira Visoki Decani omogucila je razvoj duhovne kulture u ovom regionu. Raskošna umetnička zaostavština s početka 14. veka pronadjena je u grobovima Stafana Dečanskog i Cara Dušana i predstavlja model lokalnim zanatlijama, što se može videti na primeru veličanstvene Crkve Hrista Pantokratora u Decanima, gde su lokalne zanatlije i umetnici predstavili najverniji primer vizantijske umetnosti. Učeni monasi i religijski načelnici okupljeni u velikim manastirskim zajednicama /koji su pomagani od strane bogate vlastele/, snažno su uticali na formiranje duhovnog karaktera nacije i podsticanje Pravoslavlja. Pojam “metohija” potiče od grčke reči metoh, što znači manastirska imovina, vlasništvo, posed /Dusan T.Bataković/.

Raniji naziv istorijski hrišćanske teritorije Metohije je Hvosno.

Raška Eparhija se prvi put spominje u II hrisovulji vizantijskog vladara Bajazita II (976-1025), iz 1020. godine. Ona je tada bila deo Ohridske episkopije i prostirala se na području srpske teritorije oko reke Raške, Ibra i Lima. Prizrenska Eparhija se spominje 1019. godine u hrisovulji vizantijskog vladara Bajazita II. Eparhija je obuhvatala grad Prizren i okolinu, Hvasno /deo oko Dečana i Peći/ i oblast oko Belog i Crnog Drima. Godine 1219. postaje nezavisan deo Srpske episkopije. Region Hvasna postaje oblast samostalne Hvasanske eparhije sa sedištem u manastiru Mala Studenica, severoistočno od Peći. Godine 1219., pod vodjstvom arhiepiskopa Save, postaje deo Zičke Episkopije. Sa ustoličavanjem Pecke Patrijaršije, 1346. godine, dobija status eparhije. Uzdizanjem Srpske Pravoslavne Crkve na nivo patrijaršije, Prizrenska eparhija stiče status episkopije. Staro Hvasanska i Lipljanska eparhija, odnosno Gračanica /Novo brdo/, su 1766. godine pripojeni Prizrenskoj eparhiji. Pećka Patrijarsija je osnovana krajem 13. veka, kada je sediste Srpske crkve premešteno iz Ziče u Peć. Godine 1766. je ukinuta i spojena sa Prizrenskom i Skadarskom eparhijom, i kasnije sa Raškom eparhijom. Kada je Stara Srbija oslobodjena od Turaka 1912. godine, Pećka Patrijaršija je obnovljena. Godine 1808. Prizrenska eparhija je spojena sa Raškom eparhijom sto čini Raško-prizrensku eparhiju koja postoji i danas, sa sedištem u Prizrenu. Svetinja Raško-prizrenske eparhije je oduvek bila na meti raznih osvajača i neprijatelja srpskog naroda. Pljačkanje i uništavanje počelo je sa Turcima, a nastavili su Albanci /Siptari/. Mnoge crkve su pretvorne u dzamije. Stara hrišćanska zemlja postaje muslimanska svetinja. Materijal sa originalnih srpskih hramova korišćen je za izgradnju dzamija. Pocetkom 17. veka prizrenski Sinan paša je izgradio ogromnu dzamiju u samom gradu, koristeći materijal uništenog Manastira Svetih Arhandjela koji je osnovao Car Dušan. Prizrenski savez je 1878. godine počinje da stvara veliku nezavisnu Albaniju od starog otomanskog carstva, koja bi obuhvatala Albaniju, Kosovo, deo Makedonije, Crne Gore, Srbije i Grcke. Ovo je promovisano na kongresu u Berlinu i kao Drugi nezavisni prizrenski savez 1943. godine. Etničke i verske različitosti, zaoštravane tokom vekova prikrivenim neprijateljstvom i potpomognute ispoljenim napadima, su vremenom omogućile osnovu za radikalnu političku akciju sa krvavim ishodima.

ZNAMENITOSTI KOSOVA I METOHIJE POD UNESCO ZASTITOM

Kosovo i Metohija predstavlja srce srednjovekovne Srbije koja se u četrnaestom veku, u doba Vizantijskog carstva u Evropi, prostirala od Dunava do Korintskog zaliva, od Trakije do obale Jadranskog mora. Počevši sa Stefanom Nemanjom, osnivačem dinastije Nemanjića, Srbija se pokreće od dvanaestog do četrnaestog veka kada hrišćanska pravoslavna srpska crkva razvija svoj autoritet i prosperitet zajedno sa razvojem čitave Srpske države. U tom vremenu, primivši hrišćanstvo, srpski vladari i plemstvo grade mnoštvo manastira, kraljevskih dvorova i svetinja u gradovima, dolinama i na planinama južne Srbije i Kosova. Cetiri svetinje odražavaju uzvišeni nivo vizantijsko-romaničke duhovnosti i kulture sa uočljivim stilom zidnog slikarstvar koje se razvijalo na Balkanu izmedju trinaestog i sedamnaestog veka. Veličanstveni Manastir Dečani je sagradjen sredinom četrnaestog veka za srpskog kralja Stefana Dečanskog i predstavlja njegov mauzolej. Manastir Pećka patrijarsija je grupa crkava skladno objedinjenih kupolama i pripratom sa serijama zidnog slikarstva velike umetničke vrednosti. Freske Crkve Svetih Apostola iz 13. veka su slikane jedinstvenim, monumentalnim stilom. Zidno slikarstvo Crkve Svete Bogorodice Ljeviške u Prizrenu iz ranog četrnaestog veka predstavlja pojavu novog, takozvanog renesansnog stila Paleologa, kombinujući uticaje istočne pravoslavne Vizantije i zapadne romaničke tradicije. Ovaj stil je odigrao odlucujuću ulogu u predstojećoj balkanskoj i evropskoj umetnosti. Postoji dvadeset i pet manastira u Eparhii Rasko-Prizrenskoj i Kosovo-Metohijskoj, medju kojima je sedamnaest aktivnih, tri u rekonstrukciji i revitalizaciji, a pet potpuno opustošenih. Pored toga, poslednjih godina, uspon duhovnosti i posvećenost manastirskom životu u ovom regionu jsu ojačali duhovno prosvetljenje srpskog stanovništva, podržavajući mu snagu i jacajući veru da prevazidje ogromna iskušenja i stradanja.

RED SVETOG DJORDJA

Srpska srednjovekovna crkva je bila jako napredna. Mnoge tradicije zapadnog sveta generalno su potekle na srpskim i slovenskim kulturnim dostignucima. Jedna od tih tekovina, zasnovana na slovenskom nasledju je Sveti Red Zmaja Svetog Djordja – mocnog zaštitnika Hrišcanstva, Slovena i celokupne ''bele rase''. Covecanstvo nije videlo Sveti red koji je bio toliko velicanstven koliko je to bio Red Svetog Djordja. Nije postojao red sa clanovima tako slavnim i kontraverznim. Svi su bili spremni da umru za cast i datu rec. Mnogi od njih i jesu poginuli. Nas Gospod Isus Hrist i Sveti Vid su tome svedoci. Red je izvesno postojao oko 300 godina da bi se kasnije ponovo pojavio. Nastao kao srpski, razvio se u Slovenski Red, nakon poziva bratskoj podršci upucenoj od strane Srpkog Plemstva zbog širenja Otomanskog carstva. Uskoro nakon toga, Red Svetog Djordja je postao Evropski i oduvek je bio otvoren za Pravoslavce, Katolike i Protestante. Podela unutar hriscankog sveta nije uticala na značaj i istrajnost Reda. ''

... Gotovo da ne postoji narod koji se susreo sa većom patnjom od Srba. Od vremena svoje velelepnosti, kada je carstvo obuhvatalo skoro u potpunosti severni deo Balkansog poluostrva i ogromni deo onogo sto je Austrija danas, Srpski narod je zahvatilo istinsko ropstvo nakon fatalne bitke 1389. godine na Kosovom Polju protiv moćnih nadirućih Azijatskih hordi. Evropa Srbima nikada neće moći uzvratiti za ogromnu uslugu koju im duguje za usporavanje varvarske najezde uz zrtvovanje sopstvene slobode. '' NIKOLA TESLA  

......”Za Srbe, Kosovo je sastavni deo Srbije, sto je i ozakonjeno Londonskim sporazumom 1916. godine i 2001. godine od strane Ujedinjenih Nacija rezolucijom 1244. Kosovo je takodje istorijski, kulturno i religijski posmatrano, emotivna kolevka Srbije. Promena da većinu stanovnistva čine Albanci, a ne Srbi, ne menja istoriju, legalni i politicki status. Pravo Srba na Kosovo se ne razlikuje od prava Rusije na Cečeniju, Kine na Xinjiang, Indije na Kasmir, Tajlanda na Panni Marathiwad i Filipine- sve Muslimanske provincije nisu u vlasnistvu Muslimana, gde je borba za nezavisnost prisutna decenijama. Većinsko srpsko stanovnistvo u Krajini u Hrvatskoj, deklarisalo se kao nezavisno, sto nije priznato. Srbi iz Krajine su iseljeni iz Hrvatske tokom najvećeg etničkog čiscenja u ratovima na podrucju bivse Jugoslavije. Republici Srpskoj nije priznata nezavisnost u okviru Bosne. Dok god se ne prizna nezavisnost ovih provincija, Kosovo takodje nema pravo na nezavisnost. Srbi se ne smeju tretirati drugacije /Professor George Thomas/

Iako legalni deo Srbije, Kosovo i Metohija je od 1999. godine pod upravom Ujedinjenih Nacija, naseljen većinskim albanskim stanovništvom. Kada su NATO snage podrzale albansku stranu, preduzevsi kontroverznu akciju "milosrdni Andjeo" da bi "sprecile humanitarnu katastrofu", bombardovali su osiromasenim uranijumom vojne i civilne ciljeva na celokupnoj teritoriji Srbije u trajanju od 78 dana i isterali srpsku vojsku sa područja Kosova i Metohije, prethodno optuzenu za zločine tokom dvogodisnjeg rata.

Vise od 300.000 Srba i drugih nealbanaca je posle 1999. godine napustilo Kosovo i Metohiju, a 5000 lica je nastradalo i vodi se kao nestalo. Nakon NATO preuzimanja srpske pokrajine juna 1999. godine, potpuno je otvorena granica sa Albanijom a najpoznatiji vodje OVK /KLA/, ozvaniceni teroristi - gangsteri su preuzeli "drzavnu upravu" sa zvaničnim NATO i UN odobrenjem. Pripadnici terorističke vojske OVK su primorali oko 300.000 stanovnika Kosova i Metohije da napuste svoje domove - Srba, Roma, Hrišcanskih Muslimana, Turaka, Hrvata, Jevreja i Albanaca lojalnih Jugoslaviji. Oni koji su ostali u svojim domovima u izolovanim getima, izuzetno tesko zive "pod dramaticnim uslovima", nemajuci osnovna ljudska prava. Iako je Kosovo i Metohija pod direktnom upravom UN, OVK teroristi sistematski napadaju srpske crkve, manastire i groblja. Više od 110 srpskih pravoslavnih crkava je potpuno uništeno, popaljeno, teško ošteceno ekspozivom ili ogradjeno bodljikavom zicom. Ove gradjevine ne predstavljaju samo riznice hrišcanstva i najlepše primere sredjovekovne kulture i arhitekture : one su umetnička remek dela svetskog ranga.
Danas samo 100.000 Srba zivi na Kosovu i Metohiji, pored 1.5 miliona Albanaca. Srbi i drugi nealbanci zive na Kosovu i Metohiji bez osnovnih ljudskih prava, bez lične sigurnosti, bez mogucnosti da bezbedno napustaju svoje domove u izolovanim getima, bez prava na rad, bez struje i obezbedjenih lekova......

Nakon 78 dana NATO bombardovanja Srbije koje je počelo 24. marta 1999. godine, UN i NATO su sa vladom Republike Srbije završile pregovore sporazumom o prekidu napada. Po odredbama Rezolucije UN 1244, albanska gerila, poznata kao Kosovska oslobodilacka vojska /KLA-UCK/ je trebala biti razoružana i demobilisana od UN jedinica, koje bi bile odgovorne za bezbednost 200.000 srpskih civila na Kosovu. Ista rezulucija je jasno definisala suštinsku autonomiju Kosova u okviru teritorije suverene Republike Srbije u nadležnosti UN, koja će omogućili tranzicionu upravu i uspostavljanje demokratskih institucija, što će omogućiti uslove za miran i normalan zivot svih stanovnika Kosova.
UN su tokom desetogodisnjeg upravljanja iskoristile svoje uticaje da odvoje pokrajinu Kosovo od Srbije i da uspostave svoje nadleznosti na Kosovu, vodjene upravo od kosovskih Albanaca, koje su Sjedinjene Americke Drzave 1988. godine nazivale teroristima. I pored jakog pritiska SAD, samo 57 zemalja, uključujuci Kanadu i gotovo sve članice EU i NATO, su priznale jednostrano proglašenu nezavisnost Kosova iz februara 2008. Preko dve trećine članica UN, uključujuci Rusiju, Kinu, Indiju, Brazil, Spaniju, Izrael, Juznu Afriku to pak nisu učinile.

Boba Borojevic http://www.serbianna.com/ 

PROGRAMI POMOCI LJUDIMA U GETIMA NA KOSOVU I METOHIJI

U Eparhijama raško-prizrenskoj i kosovsko-metohijskoj ima 25 manastira, od kojih je 17 živih, tri u obnovi /revitalizaciji/ i pet u ruševinama, a procvat duhovnosti i razvoj monaštva na ovim podrucjima u poslednjih tridesetak godina doprineo je duhovnoj obnovi srpskog naroda, što ga je pripremilo i osnazilo za iskušenja i stradanja. PANACOMP je medju svoje aktivnosti kao prioritet postavio PROGRAME POMOCI KOSOVU I METOHIJI, koji efikasno omogucavaju raznovrsne oblike dragocene pomoci ljudima u getima na Kosovu i Metohiji, pored profesionalnog angazovanja na ocuvanju i afirmaciji kulturno-istorijskog nasledja :

1. Organizacija POKLONICKIH PUTOVANJA tzv. “DUHOVNIH AKADEMIJA” – kontakt G.Vukica Grujic 011/3285258

2. Prikljupljanje pomoci i njena distribucija u geta VELIKA HOCA, ORAHOVAC, GORAZDEVAC i ostala ugrozena mesta

3. Afirmacija PROIZVODA iz geta VELIKA HOCA, ORAHOVAC I GORAZDEVAC – rucnih radova, lekovitog bilja i vina i drugih proizvoda, te njihova distribucija

Sve navedene aktivnosti su direktno usmerene efikasnom poboljsanju zivota ljudi u enklavama, sa blagoslovom Srpske Pravoslavne Crkve i brojnih institucija i licnosti, te su sve ideje i inicijative dragocene i dobrodosle.

PANACOMP i DRUSTVO PRIJATELJA DJURDJEVIH STUPOVA u Rasu poziva sve zainteresovane da nam se obrate na sledece kontakte :

 PANACOMP NOVI SAD, Ivanka Tasic, 021 466075, Ova adresa je zaštićena od robota. Potreban vam je Java-skripta da bi ste je videli.

 DRUSTVO PRIJATELJA DJURDJEVIH STUPOVA, Beograd, Jugoslav Kiprijanovic, predsednik, 011/3285258, Ova adresa je zaštićena od robota. Potreban vam je Java-skripta da bi ste je videli.

Evo jednog od poziva :

-------------------------------------------------

Pomaze Bog ! ja sam Simonovic Rusomir, zivim na Kosovu i Metohiji, tacnije u selu Gorazdevac. Selo Gorazdevac je udaljeno od Peci 7km. Moja majka je bila na sajmu u Novom Sadu pre 3 dana i pricala mi je o vama kako ste dobri i velikodusna osoba, ja sam 83. godiste, ozenjen sam i imam sina od 5g. Omladina iz dana u dan ide u centralnu Srbiju, napusta selo i tako iz dana u dan, sve je manje omladine, zato se obracam vama ako ste u mogucnosti da nam pomognete da na neki nacin zadrzimo omladinu i napravimo tako da im dani budu interesantniji. U selu Gorazdevac zivi oko 800 stanovnika, od toga su 200 mladih kojima je neophodna pomoc, u smislu da se oformi internet cafe ili nadje mala finansijska pomoc sa kojom bi se organizovao turnir u fubalu, ili mnogo stvari koje bi mogli da organizijemo da omladini u Gorazdevcu ulepsamo bar na tren zivot.  Inace omladina u Gorazdevcu nema slobodu kretanja imamo 3km u kojem mozemo da setamo, van tih 3km sloboda kretanja je zabranjena, tako kad bi vi mogli da nam pomognete barem malo, to malo za nas bi bilo veliko. Mozete da me pozovete na br 064-455-13-86, unapred zahvalni, omladina Gorazdevca