Oko 200km južno od Beograda u dolini Ibra tzv."Dolini kraljeva", između planina Radočelo (1643m) i Čemerno (1348m), u dolini reke Studenice, okružen mirisnim borovim šumama, nalazi se kompleks Manastira Studenice, najznačajniji i najzadivljujući manastirski kompleks srednjovekovne Srbije. Manastir Studenica, od nastanka do danas, predstavlja "carsku lavru" i najveći duhovni i kulturni centar srpskog naroda, u okviru bogatog srpskog kulturnog nasledja.
Bogorodičnu crkvu Studenice je sagradio veliki Župan Stefan Nemanja krajem XII veka /oko 1190. godine/, u divljini okruzenoj divljim zverima, na mestu pogodnom za život monaške zajednice. Ovu gradjevinu nebeske lepote je namenio sebi za grobnicu. Nakon smrti velikog župana 1199. godine u manastiru Hilandar, Stefan Nemanja je ubrzo proglašen svecem i nazvan Simeon Mirotočivi, zbog čudotvornih miomirisa koji su potekli iz groba. Ovo je smatrano najvećom milosti, te Studenica postaje mesto Simeonovog kulta. Njegov najmladji sin Rastko - Sveti Sava, koji je svojom svetovnošću uspostavio autokefalnost Srpske pravoslavne crkve i postao njen prvi poglavar je u Studenici napisao "studenički tipih" sa pravoslavnim duhovnim kanonima primenjivim i danas, što je sveukupno doprinelo značaju i ugledu koji manastir Studenica ima. Studenica čuva svete mošti prvih srpskih vladara, medju kojima su svete mošti Stefana Nemanje - monaha Simeona i pokrov na kovčegu Kralja Stefana Prvovenčanog.
Spoljašnji izgled Bogorodične crkve izgrađen je u romaničkom stilu, od oblikovanog krečnjaka sa predivnim skulpturnim dekoracijama na fasadi, ulaznim vratima i prozorima, dok su arhitektonski oblici građevine vizantijski (taj srećan spoj dva shvatanja arhitekture proizveo je novi specifičan stil koji nazivamo raškom arhitektonskom školom, gde se Bogorodična crkva smatra njegovim najsavršenijim ostvarenjem, te je služila kao kraljevski mauzolej i model buducih zadužbina srpskih vladara). 1245. godine je Kralj Radoslav dogradio pripratu na Bogorodičnoj crkvi. Zajedno sa gradnjom Bogorodične crkve, gradjeni su i zidovi i pirgovi koji su pružali zaštitu životu monaške zajednice. Na osnovu upisanog krsta koji zatvaraju čvrsti bedemi, Studenica je trebala da ima lik idealnog, nebeskog grada, da bi ostvarila komunikaciju Ovozemaljskog sa Nebeskim. Rub manastira je obeležen krugom, a kule trougaone osnove rasporedjene su u pravilnom ritmu. Manastir Studenica je tokom srednjeg veka uživao veliko postovanje i bogato darivanje članova dinastije Nemanjić. Sve freske unutar Bogorodične crkve potiču iz 1208. godine i veoma dobro su očuvane. Freske predstavljaju remek-delo nepoznatog majstora, verovatno iz Konstantinopolja, koji je bio jedan od najboljih slikara pravoslavnog sveta onog vremena. Monumentalna i potresna kompozicija "Hristovo raspeće", sa izvedbom na jasnoj tamnoplavoj podlozi posutoj zvezdama, toplookernih figura raspetog Hrista blagog izraza lica i drugih učesnika religiozne drame, sa impresivno slikovitim ljudskim dimenzijama stradanja, bola i dostojanstva, ostvaruju harmoniju i predstavljaju najveća dela vizantijske umetnosti 13. veka.
Manastirski kompleks Studenica koji obuhvata četiri svetinje : Bogorodična crkva, Crkva Svetog Nikole, Crkva Svetih Joakima i Ane /Kraljeva crkva/, dobro očuvani temelji Crkve posvecene Svetom Jovanu Krstitelju i Donja i Gornja isposnica Svetog Save. Crkva Svetih Joakima i Ane je zadužbina Kralja Milutina iz 1313. - 1314. godine. Iako je skromnijih dimenzija, ona po značaju prevazilazi ostale studeničke svetinje. Ona je podignuta kao crkva sažetog upisanog krsta sa jarko crvenim osmostranim kubetom. Dobro očuvan živopis Kraljeve crkve je pravo remek delo, medju kojima se ističu scene koje se smatraju najlepšim delima pravoslavne vizantijske umetnosti sa početka 14. veka : Poklonjenje Hristu - agnecu, Pričešce apostola, Rodjenje Bogorodice i Vavedenje Bogorodice. Pretpostavlja se da su ih slikali dvorski slikari Kralja Milutina, Mihajlo i Eutihije. Studenicki komlpeks je uvršćen u svetsku kulturnu baštinu i pod zaštitom je UNESCO-a od 1987. godine, nakon proslave 8 vekova duhovnosti. Manastir Studenica čuva svete mosti prvih srpskih kraljeva, medju kojima su svete mošti Stefana Nemanje /Simeona/, njegove zene Ane /Svete Anastasije/, zemne ostatke njihovih sinova Stefana Prvovenčanog i Vukana i njihovog unuka Radoslava.
Manastir Studenica je izvanredan primer srednjovekovnog manastira Srpske Pravoslavne Crkve i značajan član srpske istorije, te omiljena destinacija u našim programima.
