promeni pozadinu
POGLEDAJTE NAŠIM OČIMA

Bugarska

Ćustendil

Početna / Ćustendil

Ćustendil

Ćustendil – nekadašnji Velbužd je grad u najzapadnijem delu Bugarskoj i glavni grad pokrajine istog imena, sa oko 50000 stanovnika. Ćustendil se nalazi u južnom delu Ćustendilske doline, u podnožju Osogovskih planina Bugarske, na obalama reke Banske, samo 27 km vazdušnom linijom od balkanske tromeđe - granice Bugarske i Makedonije, Bugarske i Srbije i granice Srbije sa Makedonijom. Region Ćustendila je poznat po gajenju voća. Ćustendil je, sa više od 40 lekovitih izvora sa visokim stepenom sulfata, smeštenih na nadmorskoj visini od 500 metara, bugarski centar balneo terapije.

Drevni naziv današnjeg grada Ćustendila tračkog porekla je bio Ulpia Pautalija – grad izvora. U tračko doba se tokom 4. i 5. veka pre nove ere razvilo naselje sa utvrđenjem oko toplih lekovitih izvora, kada je na ovom području izgrađeno mnoštvo kupatila. Tokom rimske vladavine je osnovano mnogo banjskih centara, među kojima je bila Ulpia Pautalija, u kojoj su svoje bolesti lečili rimski i vizantijski vladari Trajan, Septimus Sever, Maksimilijan i Justinijan. Rimljani su grad Ulpia Pautalija tokom 1. veka razvili u značajno utvrđenje i centar trgovine. Ime Velbužd potiče od ličnog imena "Velbudkoje" i javlja se od 11. veka.

Bitka kod Velbužba se dogodila 28. jula 1330. godine u blizini grada izmedu srpske vojske koju je predvodio srpski kralj Stefan Dečanski i bugarske, koju je vodio car Mihajlo III Sišman. Bitka kod Velbužda ozvačava jedan od najvažnijih istorijskih događaja Ćustendila i Bugarske. Povod za bitku kod Velbužda je bio pokušaj srpskog kralja Stefana Dečanskog da predupredi spajanje bugarske vojske sa vizantijskom i njihov zajednički napad na Srbiju. Bugarska vojska je dozivela poraz i car Mihajlo Sisman je poginuo u bitci. Posle bitke kod Velbužda je grad bio pod srpskom vlašću, tokom perioda od 1330. do 1355. godine, a na bugarski presto je vracena prva Sišmanova žena, Stefanova sestra Neda. 1355. godine je Velbužd i okolina priključen polunezavisnoj feudalnoj kneževini Velbužd, pod upravom Despota Dejana. Turci su osvojili Velbužd 1372. godine, od kada nosi ime Ćustendil - Konstantinova banja, po imenu tadašnjeg vladara Konstantina Dragaša. Po otomanskom osvajanju se ovde naseljava veliki broj Turaka iz Male Azije, zbog povoljne klime i prirodnih uslova lekovite vode. Ćustendil je bio deo sandžaka Sofije do 1878. godine, kada je oslobođen otomanske vlast. Novi stanovnici Ćustendila su izgradili 60 džamija. U drugoj polovini 18. veka se u ovo područje takođe naseljava i stanovništvo iz područja Bosilegrada i Kratova. Tokom 18. i 19. veka lokalno stanovništvo učestvuje u borbi za stvaranje nezavisne Bugarske crkve i političko oslobođenje. Otomanske snage tada uništavaju tvrđavu. U poslednjem periodu otomanske vladavine je Ćustendil bio najbogatiji i najveći sandžak Rumelije. Priva škola je otvorena 1820. godine i prva čitaonica 1869. godine. Ćustendil je oslobođen 29. januara 1878. godine, od kada započinje njegov značajan privredni razvoj. Najvažnije grane privrede su bile prerada drveta, rudarenje i poljoprivreda.

Tvrđava Hisarlaka se nalazi na uzvišenju istog imena, sa pogledom na grad, u južnom delu Ćustendila. Tvrđavu Hisarlaku su sagradili Rimljani krajem 4. veka i početkom 5. veka, od kada se pominje po slovenskom nazivu Velbužd. Tvrđava Hisarlaka je nekoliko puta obnavljana i proširivana tokom Prvog i Drugog Bugarskog Carstva i postala je glavni religiozni i administrativni centar. Tvrđava je branila Ćustendil tokom Prvog i Drugog bugarskog castva. Tvrđavu Hisarlaku su uništili otomanski turski osvajači u 15. veku. Tvrđava Hisarlaka se prostire na površini od oko 2000 m2 i ima oblik nepravilnog pravougaonika, dimenzija 117 x 175 metara, prateći oblik terena na kome se nalazi. Na tvrđavi se nalazi 14 okruglih, trouglastih i pravougaonih kula, dve kapije i pet armija. Debljina zidina Hisarlake varira od 1,6 do 3 metara, a visina zidina je oko 10 metara i kula 12 metara. Tvrđava Hisarlaka je građena od blokova kamena i učvršćena cementom od lomljenih cigala. Tvrđava Hisarlaka je proglašena spomenikom kulture od nacionalnog značaja.

Rimska kupatila drevnog grada Pautalije su izgrađena u 2. i 3 veku. Građevina rimskih kupatila u Ćustendilu ima pravougaonu osnovu, koja zauzima površinu od oko 3000 m2. 6 prostorija obuhvata površinu od oko 1000 m2. Sve prostorije rimskog kupatila imaju centralno grejanje i sistem stubova i tunela zasvođenih lukovima. Pod i zidovi prostorija su obloženi mermernim pločama, profilisanim vencima i zidnim stubovima. U nekim prostorijama rimskog kupatila su pronađene polukružne niše i bazeni. Spoj različitih načina zidanja i arhitektonska rešenja čine rimska kupatila Pautalije jednim od najzanimljivijih spomenika rimskog doba u Bugarskoj. Rimska kupatila su jedan od simbola grada Ćustendila i spomenik od nacionalnog značaja.

Ćustendil se nalazi u podnožju veličanstvenih Osogovskih planina, na obalama reke Banske, 90 km jugozapadno od Sofije i 22 km od granice sa Makedonijom i Srbijom. Udaljenost između Custendila i Sofije iznosi 86 km. Grad Custendil je značajno raskršće puteva i transporta Sofija - Skopje i povezan sa linijom Sofija-Pernik-Gyueshevo. Kroz Custendil prolazi panevropski koridor 8 transporta - Vlora - Tirana - Skopje - Sofia - Burgas - Azija. Ski staze na planini Osogovo pružaju raznovrsne mogućnosti za napredne i vešte skijaše, zahvaljujući teškim i srednje-teškim stazama. Ski staza je duga 910 metara i široka 45 metara.

Druge turističke znamenitosti Ćustendila i okoline - ostaci srednjovekovne tvrđave Granice, Manastir Svetog Luke, Kula Pirkova - arheološki lokalitet, Skakaviski vodopad /Skakavac/...