Blagaj - Reka Buna
Region Blagaja odlikuje raznovrsnost tekućih i podzemnih voda. Izvor reke Bune je jedan od najvećih i najlepših izvora u Evropi i verovatno najbolji primer podzemne kraške reke. Buna ističe iz pecine ispod stene visoke 200 metara i samostalno stvara reku tamno modru-smaragdno zelenu reku, koja tece jos oko 9 km prema zapadu i uliva se u Neretvu u blizini sela Buna.Tuski sultan je, očekivano, bio oduševljen Bunom, te je naredio da se u neposrednoj blizini njenog izvora sazida tekija. Tekija /islamski Sufi manastir/ iz 16. veka je izgrađena za potrebe derviškog kulta i okupljanje Sufi - dervis bratstva, te je sluzila kao konaciste za dervise - Sufi putnike. Orijentalna bosanska arhitektura tekije u Blagaju privlaci svojom belinom duple fasade, spratom i prosirenom sobom koja lici na balkon, ciji obrisi se odrazavaju na povrsini tamno zelene vode reke Bune. Tekija u Blagaju još uvek je jedno od najtajanstvenijih mesta u Bosni i Hercegovini, jer je dervisko - Sufi bratstvo najpoznatije po svom asketizmu i takode po tome sto propoveda jednu od najmisticijih dimenzija islama. Tekija na Buni u Blagaju je otvorena za posetioce tokom čitave godine i u njenoj divnoj bašti, sa predivnim pogledom na izvor Bune se služe osvežavajuća pića, čaj i turska kafa. Region Bune u Blagaju je poznat po raznovrsnoj flori i nekolicini endemskih vrsta. Na nižim nadmorskim visinama su zimzelene i listopadne biljke, dok je na višim nadmorskim visinama proređena suma.Plodno zemljište oko Blagaja je pogodno za poljoprivredu, tipičnu za mediteransku klimu. Blagaj je kasaba udaljena oko 12 km jugoistocno od Mostara. Istorijski grad Stari Blagaj sa tvrdavom (Šćepan-grad ili Stjepan grad), koji se nalazi na visokom, nepristupacnom uzvisenju iznad Blagaja je bio sediste zahumsko-hercegovackog vojvode Sandalja, plemica Stjepana Vukčića i rodno mesto bosanske kraljice Katarine Kosače-Kotromanić. Ovaj hercegov grad je zapravo bio gradska palata i jedan od najvažnijih gradova u zemlji Kosača, opasan snaznim bedemima sa nazubljenim vrhovima, koji su i danas vidljivi. U narodu je poznat kao Stjepan-grad ili Šćepan-grad, po hercegu Stjepanu, tj hercegu Svetog Save. Na podrucju oko danasnjeg Stjepan grada su pronadeni brojni ostaci iz praistorijskog, ilirskog, rimskog, vizantijskog i srednjovekovnog perioda, a Konstantin Porfirogenit pominje Bonu u svojim zapisima kao deo Zahumlja. Osnovni doprinos razvoju podrucja danasnjeg Blagaja je bio blizina glavnih trgovackih puteva koji su povezivali Jadransko more sa zaledjem Bosne dolinom Neretve ("via Narenti"). Burni istorijski i politicki dogadjaji, posebno posle 10. veka, nisu znacajno uticali na privredni rast grada, osim povremenih napada na zidine. U svojoj ranoj srednjovekovnoj istoriji, Hercegovina (Hum) je bila deo kulturnog i politickog sveta srpskih zupa i knezevina, zajedno sa Zetom (Crna Gora) i Raskom (jugozapadna Srbija). Veci deo hercegovackog plemstva bio je u 14. i 15. veku pravoslavne vjere, a verojatno je tako bilo i sa samim stanovnistvom. Zahumski Knez Miroslav je imao svoj dvor u Blagaju krajem 12. veka, tokom vladavine Stefana Nemanje, kada je je ovde sagradena crkva posvecena Svetom Damjanu i Kozmi. U 14. veku, tokom vladavine bosanskog Bana Stjepana II Kotromanića, Hum postaje deo Bosanske drzave. Tokom 15. veka su Sandalj Hranić Kosača i njegov necak Stefan Vukčić Kosača vladali podrucjem Huma i Blagaja, sve do dolaska Osmanlija 1466. godine.Stjepan grad je bio rezidencijalno mesto bosanskih vladara odnosno, od 1404. g., posed velikog vojvode Sandalja Hranića, njegovog sinovca hercega Stjepana Vukčića Kosače, kaoi hercegovog sina Vladislava. U ruke Osmanlija Stjepan grad prelazi 1466. a posada u njemu boravi sve do 1835. godine. Pod nadzorom Zavoda za zaštitu spomenika je zavrsena druga faza konzervacije zidova bedema Starog grada Blagaja, nakon završene druge kampanje arheoloških istraživanja.
