Blagaj – Reka Buna

Region Blagaja odlikuje raznovrsnost tekućih i podzemnih voda. Izvor reke Bune je jedan od najvećih i najlepših izvora u Evropi i verovatno najbolji primer podzemne kraške reke. Buna ističe iz pećine ispod stene visoke 200 metara i samostalno stvara reku tamno modru-smaragdno zelenu reku, koja teče jos oko 9 km prema zapadu i uliva se u Neretvu u blizini sela Buna. Tuski sultan je, očekivano, bio oduševljen Bunom, te je naredio da se u neposrednoj blizini njenog izvora sazida tekija. Tekija /islamski Sufi manastir/ iz 16. veka je izgrađena za potrebe derviškog kulta i okupljanje Sufi – derviš bratstva, te je sluzila kao konačiste za derviše – Sufi putnike. Orijentalna bosanska arhitektura tekije u Blagaju privlači svojom belinom duple fasade, spratom i proširenom sobom koja lici na balkon, ciji obrisi se odražavaju na povrsini tamno zelene vode reke Bune. Tekija u Blagaju još uvek je jedno od najtajanstvenijih mesta u Bosni i Hercegovini, jer je derviško – Sufi bratstvo najpoznatije po svom asketizmu, kao i po tome sto propoveda jednu od najmističnijih dimenzija islama. Tekija na Buni u Blagaju je otvorena za posetioce tokom čitave godine i u njenoj predivnoj bašti, sa veličanstvenim pogledom na izvor Bune se služe osvežavajuća pića, čaj i turska kafa.

Region Bune u Blagaju je poznat po raznovrsnoj i bogatoj flori i nekolicini endemskih vrsta. Na nižim nadmorskim visinama su zimzelene i listopadne biljke, dok je na višim nadmorskim visinama proređena suma. Plodno zemljište oko Blagaja je pogodno za poljoprivredu, tipičnu za mediteransku klimu. Blagaj je kasaba udaljena oko 12 km jugoistočno od Mostara.

Istorijski grad Stari Blagaj sa tvrdavom /Šćepan-grad ili Stjepan grad/, koji se nalazi na visokom, nepristupačnom uzvišenju iznad Blagaja je bio sediste zahumsko-hercegovackog vojvode Sandalja, plemića Stjepana Vukčića i rodno mesto bosanske kraljice Katarine Kosače-Kotromanić. Nastao je na ostacima rimskog naselja Bona. Ovaj hercegov grad je zapravo bio gradska palata i jedan od najvažnijih gradova u zemlji Kosača, osiguran snažnim bedemima sa nazubljenim vrhovima, koji su i danas vidljivi. U narodu je poznat kao Stjepan-grad ili Šćepan-grad, po hercegu Stjepanu, tj hercegu Svetog Save.

Na području oko današnjeg Stjepan grada su pronađeni brojni ostaci iz praistorijskog, ilirskog, rimskog, vizantijskog i srednjovekovnog perioda, a Konstantin Porfirogenit pominje Bonu u svojim zapisima kao deo Zahumlja. Osnovni doprinos razvoju područja današnjeg Blagaja je bio blizina glavnih trgovačkih puteva koji su povezivali Jadransko more sa zaleđem Bosne dolinom Neretve /”via Narenti”/. Via Nerenti je glavni drum koji je spajao Bosnu sa Jadranskim morem i posle Drine veoma važan pravac kojim se kretala bosanska spoljna trgovina. Put je vodio od Dubrovnika, morem ili kopnom preko Stona do ušća Neretve. Odatle su karavani kretali iz Drijeva putem koji je vodio levom obalom Neretve do Bišća, pod gradom Blagajom, pa preko Konjica i Ivan planine dalje u Bosnu, a zatim preko Visokog i Sutjeske do Olova. Burni istorijski i politički događaji, posebno posle 10. veka, nisu značajno uticali na privredni rast grada, osim povremenih napada na zidine. U svojoj ranoj srednjovekovnoj istoriji, Hercegovina /Hum/ je bila deo kulturnog i političkog sveta srpskih župa i kneževina, zajedno sa Zetom /Crna Gora/ i Raškom /jugozapadna Srbija/. Veći deo hercegovačkog plemstva bio je u 14. i 15. veku pravoslavne vere, a verovatno je tako bilo i sa samim stanovništvom. Zahumski Knez Miroslav je imao svoj dvor u Blagaju krajem 12. veka, tokom vladavine Stefana Nemanje, kada je je ovde sagrađena crkva posvećena Svetom Damjanu i Kozmi. U 14. veku, tokom vladavine bosanskog Bana Stjepana II Kotromanića, Hum postaje deo Bosanske države. Tokom 15. veka su Sandalj Hranić Kosača i njegov nećak Stefan Vukčić Kosača vladali područjem Huma i Blagaja, sve do dolaska Osmanlija 1466. godine. Stjepan grad je bio rezidencijalno mesto bosanskih vladara, odnosno, od 1404. godine posed velikog vojvode Sandalja Hranića, njegovog sinovca hercega Stjepana Vukčića Kosače, kao i  hercegovog sina Vladislava. U ruke Osmanlija Stjepan grad prelazi 1466. godine, a turska posada u njemu boravi sve do 1835. godine. Pod nadzorom Zavoda za zaštitu spomenika je završena druga faza konzervacije zidova bedema Starog grada Blagaja, tvrđave Stjepan grada – nakon završene druge kampanje arheoloških istraživanja.

 

Putevima Titovih partizana

Balkanska tura Srbija – Crna Gora – Bosna i Hercegovina

SHARE IT: