Bela Crkva Karanska

Bela Crkva Karanska

Svetinja Bela Crkva Karanska je posvećena Blagoveštenju Bogorodičinom i nalazi se na obali plodne doline reke Lužnice u centru selu Karan, po kome je nazvana, 16 km od Užica, u jugozapadnoj Srbiji. “Plodna dolina i brdsko-planinsko zaleđe predstavljaju odličnu kombinaciju životnih pogodnostni u srednjovekovnom vremenu : uslove za zemljoradnju i pašu stada, resurse drveta i kamena za gradnju, gajenje pčela i proizvodnju meda i voska, pogodnost za lov i sakupljanje šumskih plodova”. Živojin Andrejić. Belu Crkvu je između 1340 i 1342. godine, u vreme vladavine kralja Dušana, na mestu nekadašnjeg rimskog naselja podigao i freskama ukrasio župan Petar Brajan sa ženom Strujom, sinom i tri kćeri. Njihovi lepi portreti naslikani su u raskošnom, pomodnom ruhu na severnoj strani zapadnog dela naosa Bele crkve, dok su njima nasuprot predstavljeni sveti Nemanjići : Simeon Nemanja, Sveti Sava, Kralj Milutin i aktuelni vladar – Kralj Dušan sa sinom Urošem i ženom Jelenom. U Beloj Crkvi u Karanu su portretski prikazani i ostali priložnici zaslužni za podizanje hrama.

Upečatljive i dobro očuvane freske Bele Crkve Karanske koje je izradio sveštenik Đorđe Medoš predstavljaju monumentalno slikarstvo severozapadnog dela srpske srdnjovekovne države kralja Dušana. Bela Crkva u Karanu je jednobrodna građevina sa tri traveja i polukružnom apsidom. Presvedena je poluobličastim svodom i nadvišena kupolom kružnog tambura.

Dobro je sačuvan prvobitni zidani ikonostas oslikan freskama. Verovatno su se dvojica majstora trudila oko oslikavanja ikonostasa Bele crkve i dostigla zahteve umetnosti tzv. Renesane Paleologa. U oltaru Bele crkve Karanske su naslikane predstave Bogorodice sa anđelima i Poklonjenje arhijereja, dok su u naosu Veliki praznici, scene iz Bogorodičinog života, starozavetne kompozicije, predstave pojedinačnih svetitelja i galerija istorijskih portreta. Na zapadnoj strani hrama Bele crkve Karanske prizidana je u 19. veku jednostavna priprata. U toku arheoloških istraživanja 1975. godine, otkrivene su grobnice ktitora, što ukazuje na nameru osnivača da im crkva Blagoveštenja bude mauzolej. Starinu kultnog mesta Bele crkve u Karanu potvrđuju i brojni rimski nadgrobni spomenici izuzetne lepote, sa reljefima i natpisima, koji okružuju crkvu. Konzervatorsko-restauratorski radovi na arhitekturi i živopisu Bele Crkve Karanske završeni su 1980. godine.

SHARE IT: