Korca
Korča se nalazi u jugoistočnoj Albaniji, u blizini granice sa Grčkom i Makedonijom, u podnožju veličanstvene planine Morave, na nadmorskoj visini od oko 850 metara, na uzvišenju Sveta Tana. Korča ima pogodan geografski položaj, budući da se nalazi na trgovačkim putevima koji povezuju Albaniju sa Makedonijom (47 km) i Grčkom (35 km). Korča je u drevnim vremenima bila ilirsko naselje. Kasnije je ovde sagrađen antički grad Pelion, koga je 199. godine p.n.e osvojila rimska vojska, pod vođstvom Sulpicijusa Galbe u Drugom makedonskom ratu. Početkom srednjeg veka Korča postaje urbani centar sa crkvom iz 9. veka, koja je obnovljena u 14. veku. Islam je stigao u grad Korču u 15. veku preko vođa albanskih janičara koji su učestvovali u opsadi i padu Konstantinopolja /1453. godine/. Napredan grad Korču iz 1280. godine su 1440. godine razorili Turci, da bi u 16. veku oni doprineli njegovom napretku. Korča se značajno razvila u 17. veku, posebno nakon haranja i požara obližnje Voskopoje /Moskopoje/, koji su izvele muslimansko-albanske trupe Api Paše. U to doba, Korča postaje centar ćilimarstva, kao i glavno trgovačko središte sa 1000 dućana, u kojima su trgovali trgovci iz Rusije, Turske, Grčke i Italije. Izgrađeni su veliki kaldrmnisani bazaar, džamija, hamam, hanovi -karavan saraji, kao zaštićeni spomenici kulture i grad se intenzivno razvija. Mirahori džamija je sagrađena 1418. godine. Tokom turske vladavine je Korča bila sedište turske vlasti. U 18. veku je grad Korča uspešno koristio svoj povoljan položaj na raskrsnici brojnih trgovačkih karavanskih puteva, te postaje glavno središte trgovine, najveći i najrazvijeniji grad u Albaniji. Prva škola u gradu, na grčkom jeziku je osnovana 1724. godine. Prva zvanično priznata svetovna skola na albanskom jeziku je počela sa radom u Korči 7. marta 1887. godine. Otomanska vladavina nad Korčom trajala je do 1912. godine. Od sticanja nezavisnosti Albanije u Balkanskim ratovima, kao i u Prvom Svetskom ratu, Grčka se prema Korči ponašala sasvim pogrešno. Grčke trupe su zauzele Korču 1912 - 1913. godine tokom Balkanskih ratova i na početku Prvog Svetskog rata. Od 1916. do 1920. godine su Korču osvojili Francuzi, a u Drugom Svetskom ratu su upravu nad Korčom imali Italijani /od novembra 1940. do aprila 1941. godine/. Posle pada komunizma, albanska pravoslavna crkva se, kao i njene sestre-crkve u Istočnoj, Centralnoj i Južnoj Evropi, borila da obnovi ruševine iz doba državno-podsticanog ateizma. Stare crkve u okolini Korče i selu Veskopoju, uz brojne manastire i crkve, postali su i ostali centar pravoslavlja u jugoistočnom delu Albanije. U Korči je velika pravoslavna zajednica i sedište grčkog pravoslavnog vladike. Muzej srednjovekovne umetnosti u Korči je otvoren za posetu 1980. godine i obuhvata razdoblje od 5. do 19. veka, gde se mogu videti dela najznačajnijih srednjovekovnih albanskih umetnika, dela Onufrija (sredina 16. veka) i Davida Selenice (početak 18. veka), uz divne radove nepoznatih zlatara, kujundžija, drvorezbara i oružara. Najvredniji deo je rezbareni drveni ikonostas iz 10. veka, koga je izradio majstor Dmitar. Narodni Pedagoški Muzej je otvoren 1967. godine u zgradi prve albanske škole u Korči. Korča ima veliku džamiju iz 15. veka i nekoliko savremenih upravnih zgrada. Muzej srednjovekovne umetnosti, jedina nacionalna institucija iz domena ikonografije, koja predstavlja najznačajnija umetnička dela post-vizantijskog perioda tokom otomanske invazije, te Praistorijski muzej, smešteni u centru grada u dve tradicionalno uređene zgrade, omogućavaju posetiocima da razgledaju skoro 1200 objekata sakupljenih tokom arheoloških istraživanja iz praistorijskog, grčkog, rimskog i paleo-vizantijskog perioda. Korča je takođe odlično mesto za upoznavanje ovog prekrasno lepog planinskog regiona jugoistočne Albanije. Bogorodičina Crkva - Svete Marije /Shen Ristoz/ stoji poput skrivenog blaga na vrhu uzvišenja u selu Mborja, na padini planine Morave koja se uzdiže uznad Korče. Selo Mborja, izdignuto iznad doline u kojoj leži Korča je nekada bilo trgovački centar čitavog regiona i nazvano je po grčkoj reci "emporion" što znači pijaca. Malena vizantijska crkva Svete Bogorodice je posvećena Hristovom Vasrksenju i potiče iz 13. veka. Sagrađena je od kamena i drvenih greda sa ovih prostora, u obliku trolista, sa malom kupolom na vrhu. Stručnjaci UNESCO-a smatraju freske crkve Svete Bogorodice u selu Mborja među najboljim slikarskim ostvarenjima na Balkanu. One su veoma dobro očuvane, iako su preživele nesvakidašnju nebrigu tokom komunističkog doba. Posebno su zanimljive kompozicije fresaka u priprati crkve, koje predstavljaju ruku sa vagom na kojoj se mere grešni ljudi, koje grešne, na putu prema paklu napadaju razne zveri i ujedaju zmije.
Za Korču kažu da je najčistiji grad Albanije. Korça je takođe poznata po lepim devojkama, tradiciji pevanja serenada, živopisnom bazaaru, karnevalima, značajnom istorijskom i kulturnom okruženju i odličnoj hrani. Najpoznatije jelo u Korči je pita lakror, spremljena po tradicionalnom receptu regiona, od luka i paradajza. U Korči su stare građevine različitog stepena obnove, koje okružuju velelepnu pravoslavnu crkvu izgrađenu 1992. godine. Staromodne kaldrmisane uličice vode kroz grad i iza glavne ulice. Ljudi su u Korči veoma srdačni, gostoprimljivi i velikodušni. U sumrak oni šetaju gradom u parovima, držeci se za ruke. Korča je centar područja drevne istorije i kulture, pogodne klime, gostoljubivog i vrednog stanovništva i kraj u kome su se mešali kulturni uticaji Balkana i Zapada.
