Alba Iulia Rumunija

Alba Iulia je prekrasan grad u centralnoj Rumuniji, u Transilvaniji, koji leži na reci Mureš, drevnoj reci Marisos, koje je sedište okruga Alba u zapadno-centralnom delu Rumunije. Alba Iulia je prekrasan istorijski gradić koji ponosno predstavlja istorijsko i kulturno središte Rumunije. Alba Iulia je poprište nekoliko ključnih istorijskih događaja Rumunije, posebno zahvaljujući herojskoj borbi za društvenu i nacionalnu slobodu Rumuna u Transilvaniji, kao i ujedinjenju sa ostalim Rumunima Vlaške i Moldavije. Cetate na rumunskom znači tvrđava, te je Alba Iulia Cetate mesto u kome je u 2. veku sagrađena prva rimska vojna tvrđava, pa kasnije srednjovekovna tvrđava, a najzad je Habsburška Carevina ovde izgradila uvrđenje Alba Carolina, po projektu arhitekte Đovanija Morando Viscontija, iznad postojeća dva utvrđenja. Alba Iulia je na liniji rimskog carskog puta koji je povezivao glavni grad provincije – Colonia Ulpia Traiana Dacica Augusta Sarmizegetusa sa drugim gradovima u unutrašnjosti Karpatskog luka.

Prijatna klima i bogato plodno zemljište je doprinelo da je Alba Iulia bila naseljena od drevnih vremena i postavila ovo naselje od 1. veka među najveće vinarske regione. Severoistočno od Albe Iulije su veličanstvene Planine Apuseni, zlatonosnog područja Alburnus Maior, a na istoku je Transilvanijska visoravan, sa zatalasanim brežuljcima i dubokim, širokim dolinama. Alba Iulia je železničko raskršće i centar Rumunije iz koga potiču proizvodeni proizvodi – vino, pileće meso, žitarice i voće. Laka industrija grada Alba Iulija obuhvata proizvode od kože, nameštaj i obuću.

Kada je južni deo Dakije postao pokrajina Rimskog carstva, ovde je osnovan glavni grad okruga Dacia Apulensis, a grad je bio poznat pod imenom Apulum. Apulum je bio jedan od najvećih utvrđenih centara rimske Dakije i sedište 13. Gemina Legije, sagrađene tokom vladavine cara Trajana. Tvrđava u Apulumu, površine 37,5 hektara, dimenzija 750 x 500 m2 je najveće utvrđenje u Rumuniji. Kamene zidine od blokova debljine 3 metara su građene tokom vladavine cara Hadrijana. Ova tvrđava je služila kao glavno utvrđenje rimske Dakije, jedno od njenih kapija i građevina koje su pripadale Principiji su očuvane i danas mogu da ih upoznaju turisti. Južna kapija utvrđenja 13. Legije – porta principalis dextra – predstavlja najznačajniju arheološku znamenitost Alba Iulie iz rimskog perioda.

Apulum I je bio vicus na području Colonia Ulpia Traiana Sarmizegetusa i tokom vlasti imperatora Marka Aurelija /posle 160. godine n.e/ postaje Municipium Avrelium Apvlense. Tokom vladavine imperatora Komoda /180-192. godine n.e./ municipium dobija značajan urbani status Colonia Aurelia Apvlensis. Oko utvrđenja legionara se razvija gradsko naselje – cannabae Legionis XIII Geminae, koje prerasta status pod vlašću Septimija Severa /193-211. godine n.e./ u municipim Septimum Apulense.

U 9. veku se današnji grad Alba Iulia pominje pod nazivom Belgrad ili Belograd tj Erdeljski Beograd, kako se nekada ovo mesto zvalo na srpskom. Alba znači beo i potiče iz vremena kada su ovdašnji Sloveni naselje nazvali Beograd – Beli Grad. Naziv Iulia potiče od imena rimskog kneza Gelu – na latinskom Iulius, koji je vladao područjem Albe Iulije i okoline u 10. veku. Habsburgovci su pokušali da nametnu ime Alba Carolina /Karlsburg/ u slavu cara Karla VI. 1918. godine je grad ponovo dobio ime Alba Iulia. Danas se grad Alba Iulia nalazi u blizini Apulona, značajnog političkog, privrednog i društvenog centra Dakije i glavnog grada plemena Apuli. Kao značajan grad, pod nazivom Apula, je današnja Alba Iulia bila predstavljena u dokumentu Tabula Peutingeriana. Po osnivanju katolične biskupije u Transilvaniji, nakon što je mađarski kralj Stefan I primio katoličanstvo, izgrađena je u 11. veku prva katedrala. Današnja katolička katedrala Alba Iulije je sagrađena u 12. ili 13. veku. Janoš Hunjadi, čuveni srednjovekovni vlastelin i imenovani vojvoda Transilvanije, koji je uspešno branio južne granice Ugarskog kraljevstva od otomanskih napada je sahranjen u rimokatoličkoj katedrali, pored svog mlađeg brata Jovana u Alba Iuliji, nekadašnjem Gyulafehérváru. Pod nazivom Gyulafehérvár, Alba Iulia postaje glavni grad Kneževine Transilvanije 1541. godine i čuva taj status do 1690. godine. Tokom vladavine princa Gabrijela Bethlena grad Alba Iulija doživljava svoj uspon u kulturnoj istoriji, kada je osnovana akademija. Ostali ključni događaji u istoriji grada Alba Iulije su bili osnivanje Bathaneum Biblioteke u 18. veku i dolazak železnice u 19. veku.

Vlaški vojvoda Mihajlo Hrabri je osvojio Alba Iuliju novembra 1599. godine, posle pobede u Bitci kod Selimbara, kada je postao vojvoda Transilvanije. Ujedinjenjem tri kneževine je 1600. godine uspostavio vlast u Moldaviji, sve do ubistva 1601. godine, koje su počinile sluge Dorđa Baste. Ovo je bilo prvo ujedinjenje tri kneževine naseljene Rumunima – Vlaške, Moldavske i Transilvanije, koje je trajalo oko 1,5 godine. Hiljade Rumuna i predstavnika transilvanijskih Sasa i drugih etničkih grupa i manjina Transilavnije se okupilo 1. decembra 1918. godine u Alba Iuliji, mašući zastavicama crveno-žute-plave boje, da bi čulo objavu o Velikoj Rumunijiujedinjenju Transilvanije, Besarabije i Bukovine sa Kraljevinom Rumunijom, što se danas, u postkomunističkoj Rumuniji proslavlja kao nacionalni praznik. Kralj Ferdinand je 1922. godine simbolički krunisan za kralja Velike Rumunije u Alba Iuliji, po ugledu na Mihajla Hrabrog.

Najpoznatiji istorijski deo grada Alba Iulija je gornji grad, koji se ubrzano razvio tokom vladavine Karla VI Svetog Rimskog carstva, u čiju čast su Habsburgovci nazvali grad Karlsburg. Tvrđavu na gornjem gradu utvrđenja sa sedam kula u zvezdastom obliku je sagradio Đovani Morando Viskontiu periodu između 1716. i 1735. godine, po ugledu na sistem gradnje grofa Vobana – najsnažniji i najmonumentalniji način gradnje u jugoistočnoj Evropi. U gradnji zidina oko tvrđave Alba Iulije, dužine 12 km, je učestvovalo 20000 kmetova. Tvrđava Alba Iulije se sastoji od sedam bastiona – Eugen Savojski, Stefana, Trojice, Svetog Mihajla, Svetog Karla, Svetog Kapistrana, Svete Elizabete i predstavljaju njen čuveni zvezdasti oblik. U okviru masivnih zidina utvđenja Alba Iulije se nalaze rimsko-katolička crkva, Bathjaneum Biblioteka, Rimo-katolička biskupija, Pravoslavna crkva, Nacionalni Muzej ujedinjenja – Zgrada Vavilona, Sala Union, Apor Palata, Kneževa palata i Univerzitet Alba Iulije. Alba Iulia je lep evropski grad koji vredi posetiti, jer obiluje izuzetno raskošnim kulturnim nasleđem i nezaboravnim sadržajima koji omogućavaju da se u njemu posetioci prijatno osećaju.

Dogadjaji u gradu Alba Iulija 2013

 

SHARE IT: