Alba Iulia Rumunija

Alba Iulia je prekrasan grad u centralnoj Rumuniji, u Transilvaniji, koji leži na reci Mureš, drevnoj reci Marisos. Alba Iulia je prekrasan gradić koji ponosno predstavlja istorijsko i kulturno središte Rumunije. Alba Iulia je poprište nekoliko ključnih istorijskih događaja Rumunije, posebno zahvaljujući herojskoj borbi za društvenu i nacionalnu slobodu Rumuna u Transilvaniji, kao i ujedinjenju sa ostalim Rumunima Vlaške i Moldavije. Prijatna klima i bogato plodno zemljište je doprinelo da je Alba Iulia bila naseljena od drevnih vremena i postavila ovo naselje od 1. veka među najveće vinarske regione. Severoistočno od Albe Iulije su veličanstvene Planine Apuseni, a na istoku je Transilvanijska visoravan, sa zatalasanim brežuljcima i dubokim, širokim dolinama. Alba Iulia je železničko raskršće i centar iz kome se dostavljaju proizvodeni proizvodi – vino, pileće meso, žitarice i voće. Laka industrija grada Alba Iulija obuhvata proizvode od kože, nameštaj i obuću.

Kada je južni deo Dakije postao pokrajina Rimskog carstva, ovde je osnovan glavni grad okruga Dacia Apulensis, a grad je bio poznat pod imenom Apulum. Apulum je bio jedan od najvećih centara rimske Dakije i sedište 12. Gemina Legije. Tvrđava u Apulumu, površine 37,5 hektara, dimenzija 750 x 500 m2 je najveće utvrđenje u Rumuniji. Južna kapija utvrđenja 12 Legije – porta principalis dextra – predstavlja najznačajniju arheološku znamenitost Alba Iulie iz rimskog perioda. Apulum I je bio vicus na području Colonia Ulpia Traiana Sarmizegetusa i tokom vlasti imperatora Marka Aurelija (posle 160. godine n.e) postaje Municipium Avrelium Apvlense. Tokom vladavine imperatora Komoda (180-192. godine n.e.) municipium dobija značajan urbani status Colonia Aurelia Apvlensis. Oko utvrđenja legionara se razvija gradsko naselje – cannabae Legionis XIII Geminae, koje prerasta status pod vlašću Septimija Severa (193-211. godine n.e.) u municipim Septimum Apulense. U 9. veku se grad pominje pod nazivom Belgrad ili Belograd. Alba znači beo i potiče iz vremena kada su Sloveni naselje nazvali Beograd – Beli Grad. Naziv Iulia potiče od imena rimskog kneza Gelu – na latinskom Iulius, koji je vladao područjem Albe Iulije i okoline u 10. veku. Habsburgovci su pokušali da nametnu ime Alba Carolina (Karlsburg) u slavu cara Karla VI. 1918. godine je grad ponovo dobio ime Alba Iulia. Danas se grad Alba Iulia nalazi u blizini Apulona, značajnog političkog, privrednog i društvenog centra Dakije i glavnog grada plemena Apuli. Kao značajan grad, pod nazivom Apula, je današnja Alba Iulia bila predstavljena u dokumentu Tabula Peutingeriana. Po osnivanju katolične biskupije u Transilvaniji, nakon što je mađarski kralj Stefan I primio katoličanstvo, izgrađena je u 11. veku prva katedrala. Današnja katolička katedrala je sagrađena u 12. ili 13. veku. Janoš Hunjadi, čuveni srednjovekovni vlastelin i imenovani vojvoda Transilvanije, koji je uspešno branio južne granice Ugarskog kraljevstva od otomanskih napada je sahranjen u rimokatoličkoj katedrali, pored svog mlađeg brata Jovana u Alba Iuliji, nekadašnjem Gyulafehérváru. Pod nazivom Gyulafehérvár, Alba Iulia postaje glavni grad Kneževine Transilvanije 1541. godine i čuva taj status do 1690. godine. Tokom vladavine princa Gabrijela Bethlena grad Alba Iulija doživljava svoj uspon u kulturnoj istoriji, kada je osnovana akademija. Ostali ključni događaji u istoriji grada Alba Iulije su bili osnivanje Bathaneum Biblioteke u 18. veku i dolazak železnice u 19. veku.

Vlaški vojvoda Mihajlo Hrabri je osvojio Alba Iuliju novembra 1599. godine, posle pobede u Bitci kod Selimbara, kada je postao vojvoda Transilvanije. Ujedinjenjem tri kneževine je 1600. godine uspostavio vlast u Moldaviji, sve do ubistva 1601. godine, koje su počinile sluge Dorđa Baste. Ovo je bilo prvo ujedinjenje tri kneževine naseljene Rumunima – Vlaške, Moldavske i Transilvanije, koje je trajalo oko 1,5 godine. Hiljade Rumuna i predstavnika transilvanijskih Sasa i drugih manjina Transilavnije se okupilo 1. decembra 1918. godine u Alba Iuliji, da bi čulo objavu ujedinjenja Transilvanije sa Kraljevinom Rumunijom, što se danas, u postkomunističkoj Rumuniji proslavlja kao nacionalni praznik. Kralj Ferdinand je 1922. godine simbolički krunisan za kralja Rumunije u Alba Iuliji, po ugledu na Mihajla Hrabrog.

Najpoznatiji istorijski deo grada Alba Iulija je gornji grad, koji se ubrzano razvio tokom vladavine Karla VI Svetog Rimskog carstva, u čiju čast su Habsburgovci nazvali grad Karlsburg. Trvđavu na gornjem gradu sa sedam kula u zvezdastom obliku je sagradio u periodu između 1716. i 1735. godine Đovani Morando Viskonti, po ugledu na sistem gradnje grofa Vobana – najsnažniji i najmonumentalniji način gradnje u jugoistočnoj Evropi. U okviru masivnih zidina utvđenja Alba Iulije se nalaze rimsko-katolička crkva, Bathjaneum Biblioteka, Rimo-katolička biskupija, Pravoslavna crkva, Nacionalni Muzej ujedinjenja – Zgrada Vavilona, Sala Union, Apor Palata, Kneževa palata i Univerzitet Alba Iulije. Alba Iulia je lep evropski grad koji vredi posetiti, jer obiluje izuzetno raskošnim kulturnim nasleđem i nezaboravnim sadržajima koji omogućavaju da se u njemu posetioci prijatno osećaju.

Dogadjaji u gradu Alba Iulija 2013

 

SHARE IT: